Якутские буквы:

Якутский → Русский

ураанай

зоол. лысуха; ураанай туоһах-таламмытыгар дылы погов. как пятно на голове лысухи (соотв. как на корове седло).

Якутский → Якутский

ураанай

аат. Өлбөөркөй хара дьүһүннээх, тумсун үрдүнэн сүүһүгэр сырдык туоһахталаах кус. Водяная курица, лысуха
«Ураанай кус уйатыгар биирдии сымыыты хаалларан истэххэ, түөрт уон сымыыты сымыыттыыр үһү» дэһэллэр. Амма Аччыгыйа
Ууну күүскэ таһыйан дайан, субу көтүөх курдук, ураанайдар хараарыҥнаһаллара. Далан
Куһаҕаҥҥа, бүрэҕэ туох эрэ дьүөрэтэ суох үчүгэй баарын ураанай туоһахтатыгар холууллар — «ураанай туоһахталааҕар дылы». КНЗ СПДьНь
Көҕөннөр, ураанайдар хаһыылара алачуотук иһиллэр. Эҕэрдэ СС
Ураанай туоһахталааҕар (туоһахталаммытыгар) дылы сэнээн. — 1) олох наадата суох. соотв. как собаке пятая нога
— Ураанай туоһахталааҕар дылы, эйигинньиктэр эмиэ туоххут үөрэҕэй. Суорун Омоллоон; 2) куһаҕаҥҥа, бүрэҕэ туох эрэ дьүөрэтэ суох үчүгэй баарын этэллэр. О ком-чём-л., неподходящем к своему окружению, выделяющемся среди себе подобных (букв. как лысуха имеет на голове пятно)
Сахалыы кинигэни таһаарар ураанай туоһахталааҕар дылы суос-соҕотох издательствобыт үлэтин хайдах саҕалаабытын кыратык хайыы-үйэҕэ билсэн аастыбыт. «Кыым». Ууну көрбөтөх ураанайга дылы — барыны бары көрө-истэ сатаан, саҥа аайы эккэлиир киһини этэллэр. О человеке, падком на всё новенькое (букв. подобно лысухе, давно не видавшей воды).


Еще переводы:

лысуха

лысуха (Русский → Якутский)

сущ
ураанай

ааҥырҕас

ааҥырҕас (Якутский → Якутский)

даҕ. «Ааҥк-ааҥк» диэн саҥарар (ураанай, аҥыр туһунан). Кричащий «ааҥк-ааҥк» (о выпи, лысухе)
Хомуска ааҥырҕас саҥалаах, сүүстэригэр үрүҥ туоһахталаах ураанайдар дугуйданаллар. Н. Босиков

туоһахталан

туоһахталан (Якутский → Якутский)

туохт. Туоһахталаах буол. Иметь белое пятно (звёздочку) на лбу. Ураанай туоһахталаммытыгар дылы (өс хоһ.)

аадалдьый

аадалдьый (Якутский → Якутский)

аадай диэнтэн арыт
көстүү. Ураанай [оҕус аата] мэлдьи ыар таһаҕастаах сыарҕатын килэккэй бурҕалдьытын кэтэртэхтэринэ, оргууй аҕай аадалдьыйан, атахтарын биир тэҥник уурталаан иннин диэки дьүккүйэр. Н. Лугинов

ааҥырҕаа

ааҥырҕаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. «Ааҥк» диэн хаһыытаа (аҥыр, ураанай туһунан). Кричать «ааҥк» (о выпи, лысухе)
Хараҥаҕа айаннаары Халлаан диэки ааҥыргыыр. Аргыстаһан аттанаары Аҥырдары ыҥыртыыр. Е. Васильев

хараарыҥнас

хараарыҥнас (Якутский → Якутский)

хараарыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Боруҥуйга ордук кэҥээн, тунаарыйан турар күөл ортотугар, ыраах уонча киһи хараарыҥнаһа сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Ууну күүскэ таһыйан дайан, субу көтүөх курдук, ураанайдар хараарыҥнаһаллара. Далан
Талах быыһынан фашисткай каскалар хараарыҥнастылар. Тулхадыйбат д.

туоһахталаах

туоһахталаах (Якутский → Русский)

1) имеющий пятно, звёздочку; с... пятном, с... звёздочкой (на лбу — о животном); үрүҥ туоһахталаах оҕус бык с белой звёздочкой (на лбу); ураанай туоһахталааҕар дылы погов. как на лысухе нарост (в виде пятна) (соотв. как на корове седло); 2) уст. имеющий бляшку, бляху, с... бляшкой, с... бляхой; туоһахталаах бэргэһэ шапка, украшенная круглой серебряной бляхой.

дэлэгээт

дэлэгээт (Якутский → Якутский)

аат. Быыбарданар эбэтэр ананар ханнык эмэ судаарыстыба, кэлэктиип боломуочуйалаабыт бэрэстэбиитэлэ. Делегат
Сааһын тухары киниэхэ хамначчыт сылдьыбыт Сабыдах Бүөтүр үчүгэйдик үлэлиир буолан, чиэстэнэр, удаарынньык аатырар, бириэмийэ ылар, оройуон сийиэһигэр дэлэгээтинэн талыллар. Амма Аччыгыйа
Сарсыныгар Сүөдэрдээххэ Ураанай кыыһа дэлэгээт Дуунньа кэлэ сылдьыбыт. А. Неустроева

эйигинньик

эйигинньик (Якутский → Якутский)

солб. аат., сэнээн. Эн курдук (мөлтөх, атыттарга тэҥэ суох). Такой, как ты, подобный тебе (употр. при выражении пренебрежительного или уничижительного отношения)
Ураанай туһахталааҕар дылы, эйигинньиктэр эмиэ туоххут үөрэҕэй. Суорун Омоллоон
Бэйэлэрин хампаанньаларыгар эйигинньиктэри Син биир ылыахтара суоҕа, Мин Хампаанньам эйиэхэ ордук табыгастаах. И. Гоголев
[Сүөкүлэ:] Куолулаама, эйигинньиги истиэхпин да баҕарбаппын. «ХС»

улун

улун (Якутский → Якутский)

аат. Харатыҥы көҕүстээх, үрүҥ өрөҕөлөөх үксүн өрүскэ эрэ түһэр, балыгынан аһылыктанар көҕөн саҕа улахан үөл кус. Крохаль
Тупсарына туттуна, Талба улун устуоҕа. Күннүк Уурастыырап
Улун, көнньүөрэн, уу кырсынан дайда, Ураанай, үөрэн, ньамаҕы таһыйда. Болот Боотур
Күһүн муус тоҥуута күөл сиикэйигэр уонча улун олорорун көрдүм. Күрүлгэн
Улун кус көр улун
Киэҥ Амма килбиэннээх сүүрүгэр Улун кус уһуутук устара. Күннүк Уурастыырап
Оҕолорун ууга саҥардыы киллэрбит улун кус үөскэ чалбааттыы сылдьар. Н. Габышев