I подр. громкому раскатистому звуку полых металлических предметов; алтан таас сиргэ лаҥкыр гына түстэ медный таз со звоном упал на пол.
II крупный, отборный; лаҥкыр тиит крупная лиственница; лаҥкыр муостаах табалар олени с большими рогами; ср. лаһыгырас.
Якутский → Русский
лаҥкыр
ураа
I печная труба; дымовое отверстие, дымоход; оһох ураата печная труба # ураа муостаах крупный рогатый скот.
II межд. выражает боевой клич, общее воодушевление, восторженное одобрение ура; Советскай Армияҕа — ураа! Советской Армии—ура!
лүҥкүр-лаҥкыр
подр. тяжёлому гулкому стуку; массыынаттан бэрэбинэлэри лүҥкүр-лаҥкыр түһэртээтилэр с машины свалили тяжёлые брёвна.
Якутский → Якутский
лаҥкыр
I
даҕ. Адаархай бөдөҥ, уһун, кэ ти т (үксүгэр кыыл, с ү ө һ ү м у о һ у н этиллэр). ☉ Большой, раскидистый (напр., о рогах крупных животных)
Табам ааттыыр быһыынан Өйдөөхтүк көрөн кээһэр, Биитэр лаҥкыр муоһунан Буойар курдук илгистэр. С. Данилов
Доодороп кулуба, …… тэлиэгэҕэ көлүллүбүт лаҥкыр муостаах тараах күрдьүгэс оҕуһу сиэтэн иһэр эбит. Эрилик Эристиин
Муустаах муораттан халлааҥҥа тиийэр икки ураа лаҥкыр муостаах улуу дьыл оҕуһа обургу, …… аас-аччык аргыстанан, ыарыы-сүтүү ындыыланан, тахсан кэлэр. Н. Заболоцкай. Тэҥн. лоҥкур
II
тыаһы үт. т. Кытаанах улахан предмет (хол., тимир иһит) туохха эмэ охсуллан доргуйар тыаһа. ☉ Подражание громкому звуку, звону, возникающему при ударе друг о друга твёрдых предметов (напр., металлической посуды)
Эмискэ тэйиччи тимир биэдэрэ тыаһа лаҥкыр гынна. «Чолбон»
Хоруобу сабан, өтүүнэн куустаран, ииҥҥэ түһэрдилэр, үрдүгэр туос тэлг э э т и л э р. Тимир күрдьэхтэр лаҥкыр гыннылар. «ХС»
ср. тат. диал. лаҥгырт ‘звукоподражание падению металлической вещи (напр., посуды)’
ураа
I
1. аат. Оһох турбатын дьиэ үрдүттэн быган турар өттө, оһох турбата. ☉ Выступающая над крышей часть печной трубы, печная труба
Оһох ураатын үрдүгэр үрүҥ чыычаах олорор үһү (тааб.). От быыһыттан үүтээн оһоҕун ураата чөҥөчөк курдук хараарар. Л. Попов
Урааттан кыым төлүтэ ыһыахтыыр. В. Потапова
Оһох ураатыттан унаар буруо тахсара. И. Данилов
2. даҕ. суолт. Олус улахан уонна уһун. ☉ Очень большой, огромный и длинный
Улуу киһи (хоту киһи) ураа бэргэһэтэ соҕуруу барбыт үһү (тааб.: мааман муоһа). Уруккутун курдук турар Ураа уһуктаах улуу Кремль. И. Чаҕылҕан
Бастакы киҥир-хаҥыр саҥарсыыттан ураа мастыы икки аҥыы барыахха диэри араас түбэлтэлэр төрүөт оруолун толоруохтарын сөп. ПБН ОПТ
◊ Ураа муостаах — ынах, оҕус сүөһү. ☉ Крупный рогатый скот
Лена күөх хочолоругар …… ураа муостаахтар, сыспай сиэллээхтэр хотолдьуһа хаамсаллар. Г. Нынныров
Унаар-мэнээр алааска Ураа муостаах үөрдүһэр. И. Эртюков
Ураа муостаах тиргиитиир Пиэрмэ ылаа далыгар. В. Миронов
ср. эвенк. үркэ ‘дверное отверстие’, бур. үрхэ ‘дымоход’
II
саҥа алл. Кыргыһыыга киирии, улахан үөрүү, өрөгөй хаһыыта. ☉ Боевой клич при атаке, а также восклицание, выражающее общее воодушевление, восторженное одобрение: ура
Урр-ра-а-а! — диэн хаһыы киэҥ хос иһигэр ньиргийэр. Н. Якутскай
Этээччи бүтэрин кытары Эрчимнээх ураабыт ньиргийдэ. Күннүк Уурастыырап
Ураа хаһыытаан ньиргиһэ түстүбүт, атаакаҕа киирии буолла. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. уран ‘боевой клич; пароль’
ураа лаҥкыр
ураа лаҥкыр муостаах — олус улахан адаарыйбыт муостаах. ☉ Имеющий большие раскидистые рога
«Тоҕус былас ураа лаҥкыр муостаах улуу дойду оҕуһабын» диэччи таайыллыыта — таракаан буолан хаалар. Амма Аччыгыйа
Муустаах муораттан халлааҥҥа тиийэр икки ураа лаҥкыр муостаах улуу дьыл оҕуһа обургу аас-аччык аргыстанан, ыарыы-сүтүү ындыыланан тахсан кэлэр. Н. Заболоцкай
лиҥкир-лаҥкыр
сыһ., кэпс. Лиҥкинээн-лаҥкынаан, онно-манна тыастаахтык охсулла-охсулла. ☉ Издавая гром кие гулкие звуки, с шумом, грохотом
Лиҥкир-лаҥкыр тыаһаа. Дьиэм иһэ соҕотохто лиҥкир-лаҥкыр, түптэ-түрүлүөн буолар. П. Тобуруокап
лүҥкүр-лаҥкыр
сыһ., кэпс. Онно-манна охсуллан тыаһыы-тыаһыы, лүҥ күнэс-лаҥкынас тыастаахтык. ☉ И з д авая гулкие звуки, грохот, с грохотом. Кураа нах тимир уһаат аллара төкүнүйэн лүҥкүр-лаҥкыр түһэ турда
ср. кирг. дүҥгүр-дүҥгүр ‘подражание однообразным отрывистым звукам’
Еще переводы: