Якутские буквы:

Якутский → Русский

соҕус

частица, означает довольно слабо выраженные качественные, количественные и др. признаки предмета, действия или состояния: ичигэс соҕус тепловатый; аҕыйах соҕус довольно мало, маловато; элбэх соҕус довольно много; халыҥ соҕус тылдьыт довольно толстый словарь; сыыйа соҕус довольно постепенно; сотору соҕус довольно скоро, через некоторое время; эрдэ соҕус турдубут мы рановато встали; ср. аҕай II 1.

утаа

I последующий; ол утаата буолбута это произошло сразу после того (случая); бу улаханым утаата оҕом это мой второй ребёнок.
II послелог, упр. осн. п. в первое время после...; сыбаайбабыт утаа в первое время после нашей свадьбы; ср. утаатыгар .

утаа=

• опаздывать; отставать; медлить; утаан баран кэл = приходить с опозданием.

Якутский → Якутский

соҕус

эб. Даҕааһын ааттары, сыһыаттары, арыт аат туохтуурдары кытта туттуллан, бэлиэ, хаачыстыба мөлтөһүөрүн көрдөрөр. Употребляясь с прилагательными, наречиями, редко с причастиями, обозначает довольно слабую выраженность качества, признака
Милиэтий бүтэҥи соҕус киһи этэ. Амма Аччыгыйа
Тунаархай соҕус хаартыска. Софр. Данилов
Сулбу соҕус хаамсан истилэр. Н. Павлов
Билэр дьоннор баалларыттан Байанай эрдийэ соҕус тутунна. П. Филиппов
Үлэлиэх соҕус киһибит кини этэ. «ХС»
Быһаарыыта суох ахсааны бэлиэтиир ааттары кытта предмет кээмэйин намтатан көрдөрөр. С неопределённо-количественными именами снижает меру, количество предметов
«Хайа, оҕолор, төһөнү ылаахтаатыгыт? — Оҕонньор тымтайы өҥөйөн көрдө. — Тыый, балачча соҕус». «ХС»
Кырдьык, ол күн элбэх соҕус балыгы туттарбыппыт. «ХС»

утаа

I
туохт. Туохтан эмэ тардылыктан, хойутаа, бытаар. Задерживаться, медлить
Мүлгүн Бөҕө утуох киһи буолбатах, дьэ, сааллан-санньылыйан, иһиирдэн-куһуурдан аҕай истэ эбээт! ПЭК ОНЛЯ III
Ити кэнниттэн утаабакка, икки будка тимир оһоҕо тэҥҥэ лиҥкинии умайда. Н. Заболоцкай. Строд этэрээтэ бөҕөргөтүммүт кирбиититтэн тахсан биэриэ суоҕун билэн баран, Пепеляев кыһыллары утаабакка атаакалыырга быһаарыммыта. Ленин с.
ср. тув., алт. уда, с.-юг. ота ‘медлить, запоздать’
II
дьөһ.
1. Кэм сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ханнык эмэ кэм бүтээтин кытта тута буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. Выражая временные отношения, употребляется при обозначении момента времени, сразу после которого совершается действие
Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии бүттэҕин утаа Саха драматическай тыйаатырыгар саҥа салайааччы баар буолла. Софр. Данилов
Таисия Захаровна маҥнай кэллэҕин утаа сахалары дьиктиргии, сөҕө көрөр этэ. Л. Попов
Мичил маҥнай утаа чуҥкуйуох курдуга, онтон үлэҕэ үлүһүйэн, бу сир туспа кэрэтигэр абылатан, үөрэнэн хаалбыта. И. Федосеев
ср. др.-тюрк. уд ‘следовать’

утаа буолаат

көр утаакы соҕус буолаат
Утаа буолаат, маҥан тирии бүрүөһүннээх кыракый саха балаҕанын аана аһыллан, иһиттэн итии туман бургучуйа түспүтэ. Д. Таас
Утаа буолаат, эр дьон көтөн түспүттэрэ, онтон утуу-субуу оҕолор, дьахталлар кииртэлээбиттэрэ. Күннүк Уурастыырап

утаа соҕус

сыһ. дьөһ. Кэм сыһыанын көрдөрөн, хайааһын син балай да уһун кэмҥэ буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. Выражая временные отношения, употребляется при обозначении продолжительного отрезка времени, в течение которого совершается действие
Давид Бакланов утаа соҕус саҥата суох таалан олорбохтоото. Н. Якутскай
Утаа соҕус ону-маны тиҥсирийэн, оһох холумтанын тула хаампахтаата. «ХС»
Өлөксөөс утаа соҕус саараан турбахтаан баран, Лариса Александровна балааккатыгар тиийэр. «Чолбон»


Еще переводы:

эрчийбэхтээ

эрчийбэхтээ (Якутский → Якутский)

эрчий диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Хамандыыр] курсааннары утаа соҕус эрчийбэхтээн баран, оскуола хаһаарыматын ааныгар аҕалан тохтотто. Н. Якутскай

утаата

утаата (Якутский → Русский)

см. утаа .

вначале

вначале (Русский → Якутский)

нареч. маҥнай, бастаан утаа.

акаары санаабар

акаары санаабар (Якутский → Якутский)

сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын ситэ толкуйдана илик, ылбычча соҕус диэн сыаналыыр, хайыҥ охсунарын көрдөрөр. Выражает оговорку говорящего, считающего высказываемую мысль предварительной, до конца не обдуманной и несколько опрометчивой (соотв. как сейчас мне кажется, по глупости своей). Акаары санаабар, эн этэриҥ сөпкө дылы. Акаары санаабар, бүгүн дириэктэри сөпкө кириитикэлээтилэр, эн туох диириҥ буолла?
Бастаан утаа, акаары санаабар, киниттэн сурук көһүтэрим. «ХС»

утаартаа

утаартаа (Якутский → Якутский)

утаар диэнтэн төхт
көрүҥ. Утуйа сытар диэммин таһырдьанан утаартаабытым. У. Нуолур
Ол кэлии-барыы дьону нэрээттэрин саба охсон, ботуччу соҕустук төлөөн, аны манна көстүмэҥ диэн утаартаан кэбиспиттэрэ. В. Титов
Тунулкуут эдэр дьону хап-сабар, ийэҕит буолагар утуйа киириҥ диэн утаартыы охсон кэбистэ. «ХС»

хамсаа-имсээ

хамсаа-имсээ (Якутский → Якутский)

туохт. Араас хамсаныылары оҥор, араастык хамсан. Находиться в движении, двигаться
Баҕа оҕото, күтүр улахан дьону хамсаабакка-имсээбэккэ көрөн олорон, куттанан хаста даҕаны баҕырҕаата. Күндэ
Хата, кумаардаах буолуо да, хамсыыимсии сылдьар дьону тугу гыннаҕай. Софр. Данилов
Утаа соҕус буолан баран, [Бакаров] хамсыыра-имсиирэ иһиллибэт буолла. Н. Якутскай

невдалеке

невдалеке (Русский → Якутский)

нареч
чугас соҕус

подальше

подальше (Русский → Якутский)

нареч
тэйиччи соҕус

маҥнай

маҥнай (Якутский → Якутский)

сыһ. Бастаан, туох эмэ буолуон, саҕаланыан иннинэ. Прежде, вначале, раньше чего-л.
Маҥнай мин, куттана-куттана, эргийбит күөлбүн билигин көрөн баран сонньуйан эрэ ыларым: куттаммат да суолтан куттаммыт эбиппин диэн. Далан
Баһыкка оҕонньордоох маҥнай дөйбүт курдук саҥа та суох олорбуттара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Аан маҥнай — 1) көр аан I
1925 сыллааҕы күһүн учуутал техникумугар үөрэнэ киирээт, Дьокуускай үрдүнэн аан маҥнай сөмөлүөт көппүт үөрүүлээх миитинигэр сырыттым. Амма Аччыгыйа
Роман Данилов оҕонньор бүгүн аан маҥнай Дьоҥкуудаҕа көһөн киирдэ. М. Доҕордуурап; 2) бастакынан (тугу эмэ гын, оҥор). Снача ла, первонаперво (что-л. сделать)
Аан маҥнай массыына иһиттэн Яков суоппар ойон таҕыста. Амма Аччыгыйа
Дьиэҕэр хайдах тиийиэҥий, ааҥҥын хайдах аһан киириэҥий, аан маҥнай туох диэн кэпсэтиэҥий?! Т. Сметанин
Аан маҥнай холуода олордуллуохтаах эбит. М. Доҕордуурап. Маҥнай утаа — туох эмэ саҕаланыытын саҕана, маҥнайгы кэмҥэ. В нач але, в перво е врем я
Ваня маҥнай утаа уопсай тылларынан бэрт сэргэхтик эппиэттээн истэ, хаста даҕаны «кылгас соҕустук эт» дэттэрдэ. Амма Аччыгыйа
Чаачар оҕонньор Саарбалаахап атаҕар умса түстэ. Анарааҥҥы лар, маҥнай утаа соһуйан саҥата суох таалан туран баран, дьэ, өй ылан, күөбараа көбдьүөрүһэ түс түлэр. Софр. Данилов
Аида маҥнай утаа кэмчиэрийбитэ. И. Федосеев
ср. тюрк. маҥлээ, халх. маҥнээ,

биэ

биэ (Якутский → Якутский)

аат. Тыһы сылгы. Кобыла. Субан биэ. Хатыр маҥан биэ
Сүөдэр атыырын үөрүттэн байтаһын биэ сүтэн хаалыталыыр. Амма Аччыгыйа
Онно хомустаах күөл көхсүгэр Аллара налыйбыт адаар сиэллээх Атыыр сылгы биэлэрин күөйтэлээн, Атын алааска аһата илдьэр. Эллэй
Биэ туппут, тэриммит ыаллар утуу-субуу кулун кымыһын иһитэлээтилэр. Болот Боотур
тюрк. бийэ, би
Биэ эмиийэ — миэтэрэ кэриҥэ, сороҕор миэтэрэттэн ордук үрдүктээх дөлүһүөн курдук хатыылаах уктаах, минньигэс кыһыл отонноох сэппэрээк, кини отоно. Малина
Суол аттыгар, кэҥэс соҕус ырааһыйаҕа, биэ эмиийэ отон үүнэрин көрөн, итигэстээн сиэн барда. Н. Якутскай
Биэ эмиийин силис кэрчиктэринэн ууһатыахха сөп. КВА Б