фамилия.

ж. 1. (действие) ынырсыы, ха-һыытаһыы; 2. (вызов по фамилиям) ыҥырыы, ыҥыран көрүү (баар буолуохтаах дьону ааттарын ааҕа ыҥырпшан бэрэбиэркэлээһин).

прил. (перед девичьей фамилией) төрөебүтүнэн (эрдээх дьахтар кыыс эрдэҕинээҕи араспаанньатын ыйарга).

прил. 1. билиҥҥи; в настоящее время билиҥҥи бириэмэҕэ; 2. в знач. сущ. настоящее с. билиҥҥи кэм; светлое настоящее билиҥҥи үтүө кэм; 3. (этот, данный) бу, субу; в настоящей статье бу ыстатыйаҕа; 4. (подлинный) дьиҥнээх; настоящая фамилия дьиҥнээх араспаанньата; настоящий друг дьиҥнээх доҕор; настоящее золото дьиҥнээх кыһыл көмүс; # настоящее время грам. билиҥҥи кэм.

аат. Чугас аймахтыыларга көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһэр уопсай аат. ☉ Фамилия
Сэрииһиттэр араспаанньаларын, ааттарын ордоотоон ааҕаллар. Амма Аччыгыйа
Онто да суох бэрт сэдэхтик араспаанньата эбэтэр аҕатын аата бэриллибит персонажтар үгүстэрэ баайдар, атыыһыттар. ФЕВ УТУ
Билигин өйдөөтөҕүнэ Таня араспаанньатын итинник ааттаан эрэргэ дылыта. Н. Заболоцкай
Антипин диэн ити — кини аата. Киһи да күлэр, араспаанньа курдук. И. Федосеев

аат., кэпс. Ким эмэ араспаанньата. ☉ Фамилия
[Спиридон:] Аатым Испирдиэн, сурулларым Алааһап. С. Ефремов
Кини мин сурулларбын, хантан сылдьарбын билэн баран: «Оччоҕо эн Хаар Өлөксөй сиэнэ буоллаҕыҥ», — диэтэ. В. Дедюкин
Мин дьоллоох Украина биир кэрэ дууһалаах киһитин туһунан билэн хаалбытым сыччах ити эрэ. Оннооҕор сурулларын умнубуппун. «ХС»

сов. 1. что (составить смесь) булкуй, былаа, холбоо; 2. что (перепутать, перемешать) булкуй; смешать карты хаартыны булкуй; 3. кого-что (не различить, спутать) бутуй; смешать фамилии араспаанньаларын бутуй.

сов. 1. что (осведомиться о чём-л.) ыйыт, ыйыталас; спросить фамилию араспаанньатын ыйыт; 2. что, чего (попросить) көрдөс; спросить совета сүбэтэ көрдөс; 3. что, разг. (потребовать какую-л. плату и т. п.) ыйыт, эрэй, көрдөө.

сов. 1. что (переменить) уларыт; сменить бельё таҥаскын уларыт; сменить фамилию араспаанньаҕын уларыт; 2. кого (заместить кем-л. другим) солбуй, уларыт; сменить руководство салалтаны уларыт; 3. кого (заступить) солбуй; сменить часового часовойу солбуй; 4. что солбуй; прохлада сменила зной сыралҕан куйааһы сөрүүн солбуйда.

несов. I. см. нести; 2. что (надевать) кэт, кэтэ сырыт; носить очки ачыкыта кэт; носить школьную форму оскуола форматын кэтэ сырыт; 3. что (характеризоваться чем-л.) =лаах буол; спор носил отпечаток перебранки мөккүөр үөхсүү аҥардаах этэ; 4. что (называться) =лаах буол, ааттан, илдьэ сырыт; она носит фамилию мужа кини эрин арас-паанньатынан араспаанньалаах; 5. кого, разг. (быть беременной) хат сырыт; # носить на руках ксго-л. илииҥ үрдүгэр илдьэ сырыт, көтөҕө сырыт (болҕомтолоохтук сыһыаннас, бүөбэйдээ); носить оружие саа-саадах тутар кыахтаах буол; едва ноги носят атахпар нэһиилэ уйуттабын.