хааллар диэнтэн хай
аата. Нуоркалары иитиигэ хаалларыы племенной үлэни ханнык хайысхалаахтык ыытартан тутулуктаах. ПГН НХҮөС
Нуучча сэриитин командованиета Севастополы хаалларыы туһунан бирикээс биэрбитэ. НАИ ЛТНСУП

1. хаал 1 диэнтэн дьаһ. туһ. Бачча үөрэнэн, сыралаһан баран хаалларан кэбиһээри муҥнуур буоллахтара үһү. В. Яковлев
   Александр дьиэ туттан иһэн хаалларбыт акылаатын оннугар тиийэн кэллэ. М. Доҕордуурап
2. Кими, тугу эмэ баар сириттэн хамсатыма, илдьэ барыма. ☉ Оставлять кого-что-л. на месте пребывания, нахождения, не брать с собой
   Таһаҕастарын аара хаалларан баран, кыстыыр сирдэригэр сулумах бэйэлэрэ арыычча тиийэллэр. Амма Аччыгыйа
   Мин эйигин манна хаалларарым, эйигинэ суох тахсарым сатаммат. С. Ефремов
   Арааһа, суумкатын бу эргин хаалларбытын ханна эрэ халты уурбуттара дуу. Огдо
3. көсп. Ким, туох эмэ бэйэҥ кэннигиттэн баар буоларын, хааларын курдук оҥор. ☉ Оставлять кого-что-л. после себя
   Алааскар эн мас үүннэрэн хааллардаххына — Хас саас аайы сэбирдэх буолан тыллыаҥ. С. Данилов
   Киһи бэйэтин кэннигэр эмиэ бэйэтин курдук эдэр көлүөнэни хаалларара ордук кэрэхсэбиллээх. С. Никифоров
   «Бу идэбин күн сиригэр баар оҕолорбор кыайан хаалларбатым», — диэн улаханнык хомойон барбыта үһү. ИСА
4. көсп. Тугу эмэ саҕалаан баран, тиһэҕэр тиэрдимэ, тохтотон кэбис. ☉ Не доводить дело до конца, оставлять, бросать
   Барыны-бары умнан, тугу барытын хаалларан туран, хайыһар оҥосто охсуохха. Амма Аччыгыйа
   Бачча үөрэммит сыраларын хаалларан кэбиһээри муҥнуур буоллахтара үһү. В. Яковлев. Ситэ бүтэ илик дьиэлэри бүтэриэх баар этэ, саҕалаан баран хааллараары гынныбыт. М. Доҕордууурап
5. көсп. Болҕомтоҕун уурума, аахайбакка аһаран кэбис. ☉ Не обращать внимания на что-л., не придавать значения чему-л. [Чүөчээски] Ийэтин аһынара бэрдиттэн, тыллыы барыан тардынна, таах хаалларыан эмиэ санаата буолбата. Суорун Омоллоон
   «Суох, итини мээнэ хаалларыахпыт суоҕа, биһиги бүгүн куурсунан декаҥҥа сурук суруйуохпут», — диэтэ Миша. Н. Лугинов
   Урукку үтүөтүн аахсан сэмэтэ-буруйа суох хаалларар хайдах да сатаммат. С. Ефремов
   △ Тугу эмэ ылыныма, аккаастаа. ☉ Отвергать что-л., отказывать кому-л. в чём-л.
   Ытык тылбын ылын, Хаарыан тылбын хаалларыма, Үтүө тылбын өлбөөдүтүмэ. Саха фольк. Билиҥҥитэ, кырдьык, таҥара мин малыыппабын мээнэ хаалларбакка дылы гынар. А. Софронов
   Бар дьонум көрдөһүүтүн хаалларар кыаҕым суох. Н. Якутскай
6. көсп., кэпс. Урукку дьарыккын, урут оҥоро үөрэммиккин умун, бырах. ☉ Отвыкать, отходить, отказываться от чего-л., ставшего привычкой
   Ии, сэгэриэм, ол дьарыкпын хаалларбытым өр буолла. Күндэ
   Кини билигин даҕаны тохсунньу тымныытыгар таһырдьа тахсан хаарынан суунарын хааллара илик. Ф. Софронов
   Сааһа аҕыйаҕын быһыытынан, мэнигэ-тэнигэ буоллаҕа, мантан антах хаалларыа буоллаҕа дии. МНН
7. көсп., кэпс. Утарылаһар кыаҕа суох буолан хантан эмэ чугуй, төттөрү бар (хол., кыргыһыы кэмигэр). ☉ Отступая оставлять, бросать что-л. Смоленскай умайбыта, этэрээт куораты хаалларан, куотарга күһэллибитэ. «Кыым»
   ♦ Атаҕын суолун хаалларбыт көр атах
   Үүтээн таһыгар соторутааҕыта тыатааҕы «ыалдьыттаабыт» быһыылаах, атаҕын суолун хаалларбыт этэ. «Чолбон»
   Сиргэ-буорга хааллар — сиргэ хаал диэн курдук (көр сир II). Истиҥ-иһирэх тылларын, Кэриэс-хомуруос этиитин Сиргэ-буорга хаалларымаҥ, Тыаллаах-күҥҥэ ыһымаҥ. С. Зверев. Хара ньуургун хаалларан туран — сыраҥсылбаҥ эстиэр диэри (үлэлээ). ☉ В поте лица (работать)
   Эһэтэ барахсан үйэлээх сааһын тухары хара ньуурун хаалларан туран үлэлээбит киһи буоллаҕа эбээт. Күрүлгэн

1) побуд. от хаал= 1—12; нэһилиэстибэтэ хааллар = оставить кому-л. наследство; 2) бросать что-л.; переставать заниматься чём-л.; отвыкать от чего-л.; үөрэҕин хаалларбыт он бросил учиться; табаҕын хаалларбыт он бросил курить.