хайаҕастаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Кыаллар буоллаҕына, хас да сиринэн хайаҕастанар. ПАЕ УуАХО
Хотуур тумсугар хайаҕастанар. ПАЕ ЭАБ
Якутский → Якутский
хайаҕастан
быыс-хайаҕас
аат. Туох да быыһа-арда суох курдукка баар кыараҕас аһаҕас, үүт; уустук балаһыанньаттан тахсар суол. ☉ Проход, щель, отверстие; удобный выход из трудного положения. Чэ, бээ, толкуйдуохпут, туох эмэ быыс-хайаҕас көстүө
♦ Быыс-хайаҕас бул (көрдөө) — быыс-арыт бул диэн курдук
Сарсын сүбэлиэх буолбуппут. Кырдьык, быысхайаҕас булан тугу эмэ көмөлөстөр... Р. Кулаковскай
Дайбаарап баппыыска биэрэн, көҥүл сылдьара силиэстийэ барыытын эбии ыаратыыһы, бэйэтэ билинэ сатыахтааҕар куотуна сатыыр быыһы-хайаҕаһы көрдүү сатыаҕа, баҕар, атын да дьоннору кигиэҕэ. М. Попов
үүт-хайаҕас
аат. Туохтан эмэ быыһанар суол. ☉ Выход из тупикового состояния
Туох ааттаах үлүгэрэй, ама да буолтун иһин, туох эмэ үүт-хайаҕас син баар ини! И. Гоголев
«Үүт-хайаҕас баара биллибэт», — оҕонньор санаарҕаан бүк түһэн олордо. «ХС»
♦ Үүт-хайаҕас бул — күчүмэҕэй ыарахан балаһыанньаттан тахсар, быыһанар суолу бул. ☉ Найти выход из затруднительного положения
Дьыаланы хайдах тэрийэргэ үүт-хайаҕас була, суолиис тобула, оҕонньор куораттаабыта. Күннүк Уурастыырап
Урут өр сыл холкуоска бэрэссэдээтэлинэн сылдьыбыт буолан, сорох эдэр дьоннордооҕор үүтүхайаҕаһы булан сылдьарбын холкуос дьаһабыллара билэллэр. С. Ефремов. Үүт-хайаҕас көстүөҕэ кэпс. — син биир быһаарыллыа, туох эмэ тобуллуо (ханнык эмэ уустук боппуруос, кыһалҕа туһунан этэргэ). ☉ Выход всё равно найдётся (напр., в решении какой-л. проблемы — букв. отверстие-щель найдётся)
Санааҕытын түһэримэҥ, үүт-хайаҕас көстүөҕэ. НАГ ЯРФС II. Үүтэ-хайаҕаһа бүөлэннэ — барар-кэлэр сирэ суох буолла, муҥур уһукка тиийдэ. ☉ Попал в безвыходное положение
Ыстапаан үүтэхайаҕаһа эбии бүөлэнэн истэ. И. Никифоров
Ити үлэни тэрийиини улахан кэпсэтиинэн, айдаан бөҕөнөн ситистиҥ дии. Утарсыбыт дьонноруҥ төһө да үүттэрэ-хайаҕастара бүөлэнэн сөбүлэспиттэрин иннигэр, кинилэр кэтэх санаалаах буолуохтара. В. Протодьяконов
Ол эрээри үүтэ-хайаҕаһа бүөлэнэн, синигэр түһэн саалаҕа ааста. «ХС»
хайаҕас
аат. Тугу эмэ курдаттыыр аһаҕас, дьөлөҕөс. ☉ Дыра, щель, отверстие
Таас хайаҕаһа улам кэҥээн барар. Н. Якутскай
Оҕонньор чочумча муоста хайаҕаһын супту одуулаан олордо. П. Аввакумов
Балаҕаннара түннүк оннугар кыра хайаҕастаах. МС МК
♦ Үүттээх хайаҕаскынан өйдөөн иһит — сэттэ үүккүнэн ситэри иһит диэн курдук (көр сэттэ)
Сааба, бэйэ, мээнэ чаабырҕаама, дьон сиэрдээҕи этэрин үүттээх хайаҕаскынан өйдөөн истэр буол. Д. Очинскай
Хайаҕаһы бүөлэн көр бүөлэн. Харыларын сиилэлэринэн Хайаҕастарын бүөлэммэккэ, Хаайса сатыыллар эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
◊ Сир хайаҕаһа көр сир II
Бүгүн сир хайаҕаһын таба хаамтым. Иччилээх быһыылаах. Н. Босиков
Якутский → Русский
хайаҕас
1) дыра, дырка, щель, отверстие; таҥас хайаҕаһа дырка на одежде; хайаҕаһынан көр = смотреть в щель; 2) перен. лазейка; үүт-хайаҕас көстүөҕэ выход найдётся.
хайаҕастан=
возвр. от хайаҕастаа = становиться дырявым, продырявливаться; изнашиваться до дыр.
Еще переводы: