Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хайдыы

аат.
1. Сир хаҕын үрүт араҥата хайа ыстаныытыттан үөскээбит хайа барыы. Разлом, расщелина, трещина (земли)
Ыттар ойбут омуннарыгар хайдыы уҥуор баар буола охсубуттара. С. Тумат
Чуумпу акыйаан киин өттүгэр түгэҕэ дэхситийэр, ол эрээри сүүнэ улахан хайдыыларынан быһытталанар. КВА МГ
2. Ууллуу (хаар туһунан). Переход в жидкое состояние под действием тепла, таяние (снега)
Сааһын хаарбыт хайдыытыгар Салаҥ үчүгэй буолар. Баал Хабырыыс
Хайдыы үрэх — дириҥ көҥүстээх үрэх. Речка с глубоким узким руслом
Ойуур Хаҥас өттүгэр Халыһыйар Хайдыы үрэхтээҕэ. С. Васильев
Барыта үс көс кэриҥэ усталаах хайдыы үрэхтэр, араас аппалар үөскээтилэр. ТМ ДК
Арай бу сүдү улахан күөлгэ илинтэн хайдыы үрэх күннэри-түүннэри быстыбат уутун суккуйар эбит. АНВ СТУ

уйдаа-хайдаа

туохт., кэпс. Ыллыыр-ытыыр икки ардынан улаханнык саҥар, айдаар, хаһыытаа. Плакать, кричать, причитать
Киһибит саҥата биэрэстэлээх сиртэн уйдаан-хайдаан иһиллэр. М. Доҕордуурап
Ыксаатылар, уйдуу-хайдыы сатаатылар, Хата күөмэй бүтэ хатта, Харабыл уолбут хамсаабата. П. Ершов (тылб.)

ыйдаа-хайдаа

туохт. Бокуой биэрбэккэ үрүт үөһэ ыһыытаан үүртүрүй, ыксат. Погонять, подгонять кого-что-л. громким криком, воплем
Маша сүүрэн тахсан борооннорун ыйдаанхайдаан хотоҥҥо симитэлээбитэ. А. Сыромятникова
Уруок устатыгар оҕолорун иллэҥсиппэт этэ: ыйдаан-хайдаан да туран, кылаас оҕолорун барыларын үлэлэтэрэ. «ХС»
Одьунаас үүрээччилэр Ыйдыыр-хайдыыр этилэр, Ыттар күөстүү кыынньаллара. Н. Некрасов (тылб.)


Еще переводы:

split

split (Английский → Якутский)

хайдыы, арахсыы

трещина

трещина (Русский → Якутский)

ж. хайдыы, хайа барыы, хайаҕас.

ахсынан

ахсынан (Якутский → Якутский)

көр аайынан. Киһи ахсынан саалаахтар
Хайдыы-дьураа ахсынан Халаан уута далыһыйан Халлыгырыы сүүрүөҕэ. С. Васильев

раздвоение

раздвоение (Русский → Якутский)

с. 1. (по гл. раздвоить) икки аҥы хайытыы, аҥардааһын; 2. (по гл. раздвоиться) икки аҥы хайдыы, аҥарданыы.

хайдыгас

хайдыгас (Якутский → Якутский)

хайдыы 1 диэн курдук
Мин урут сылдьыбыт сирим буолан, сир хайдыгастарын омоонун көрдөрдүм. Тумарча
Кыһыылаах баҕайы, били хайдыгаһы бэркэ таба тайанан баран, ситэ чинчийбэккэ хаалбыттара. «Чолбон»

көлөһүннэнээччи

көлөһүннэнээччи (Якутский → Якутский)

көр көлөһүннэтээччи
Былыргы Египеккэ көлөһүннэнээччилэр көлөһүннээччилэри утары охсуһаллара. КФП БАаДИ
Уопсастыба кылаастарга — көлөһүннээччилэргэ уонна көлөһүннэнээччилэргэ — хайдыыта производство урукку өттүгэр мөлтөх сайдыытын булгуччулаах содула этэ. Ф. Энгельс (тылб.)

дьэллэс гын

дьэллэс гын (Якутский → Якутский)

дьэллэй диэнтэн көстө түһүү. Иккитэ-үстэ тэбиэлээтэ - аан хайдан дьэллэс гына түстэ. Амма Аччыгыйа
Чаҕылҕан халыҥ былыкка эҥин-араас токуркай уот сурааһыннары хайыта суруйталаан кэбистэ, халлаан боруҥуй өҥө хас эмэ сиринэн дьэллэс гына түһүтэлиир. Н. Заболоцкай
Массыына …… муус хайдыбытыттан хаайтаран тохтообут. Ол хайдыы күнүс суоҕа, түүн дьэллэс гыммыт. «Кыым»

куода

куода (Якутский → Якутский)

аат. Таһыттан биллибэт иһинэн хайдыы, дьиэк (маһы, уҥуоҕу этэргэ). Метик, внутренняя трещина (расщелина) в стволе дерева, иногда незаметная снаружи
Хойуу-сыбаал мутуктаах, Куодалардаах саастардаах, Хоҥкугуркаан төбөлөөх Хоҕудаллыыр тииттэрдээх. Күннүк Уурастыырап
Этим сааһынан, Уҥуоҕум куодатынан, Хааным тымырынан, Тула өттүбүнэн Дорҕоонноох муусука Долгуйа кутулунна. С. Зверев
ср. каракалп. куйыс ‘дупло (дерева)’

тыыраҕас

тыыраҕас (Якутский → Якутский)

аат. Хайа быһыы, туох эмэ хайа быһыллыбыт сирэ. Прореха, рассечение на чём-л., разрез (напр., на юбке). Сон тыыраҕаһа
Игиинэн таҥас сотор суокка уһуктарыгар оҥоһуллубут тыыраҕастар көмөлөрүнэн таҥаска сыстан хаалбыт кири-хаҕы түргэнник ыраастыахха сөп. ДьХ
Тыыраҕас уос — киһи үөһээҥҥи уоһа төрүөҕүттэн икки аҥыы хайдыыта. Заячья губа. Эдик төрүөҕүттэн тыыраҕас уостаах

халыһый

халыһый (Якутский → Якутский)

  1. халый диэнтэн хамс. көстүү. Харалаампый сэбиэтим, Халыһыйа тиэтэйэн, Хамбынаакка сакаастаан, Ыскамыайка диэн ааттаан Ылаахтаабыт сээбэһэ Ытырыыга бэрт буолан, Ыалдьыттарбын ыксатар. Күннүк Уурастыырап
    Хара тураҕас ат Халыһыйа сиэлэн кэлэн, Күрүөлээх от таһыгар Күөнүнэн хоруйа түстэ. Болот Боотур
    Хаппаахап халҕаммын сабаат да, Хааман-сиимэн халыһыйда. Ф. Софронов
  2. Түргэнник, сылбырҕатык халтарыйан бар. Скользить быстро, проворно
    Халыһыйдар халыһый, Хайыһарбыт барахсан. И. Федосеев
    Туута аллаахтык халыһыйан испитэ. И. Данилов
    Ат соһон иһэр кыра таһаҕастаах чэпчэки сыарҕата халыһыйар. НЕ ТАО
  3. Киэҥ сиринэн тайаан түргэнник, дохсуннук, балысханнык сүүрүгүр, уһун (хол., халаан уутун этэргэ). Течь быстро, бурно, выходя из берегов (о речке, реке)
    Сотору-сотору туораталыыр дулҕалаах үрүйэнэн бадарааннаах уу халыһыйа сүүрэрэ. Амма Аччыгыйа. Халыма халыһыйар уута Тымныыттан күрэнэн, муус аннынан Аат харата дьэбидийэ устар. И. Федосеев
    Хайдыы-дьураа ахсынан Халаан уута халыһыйан Халлыгырыы сүүрүөҕэ. С. Васильев