тихий и тёплый; хараан түүн тихая и тёплая ночь.
Якутский → Русский
хараан
хараа=
переставать; уменьшаться, ослабевать; хараабат кэҕэлээх дойду фольк. место, где без умолку кукуют кукушки (благодатная сказочная страна); бу ат уоҕа дьэ хараата эта (норовистая) лошадь наконец-то стала смирней.
Якутский → Якутский
хараан
I
1. даҕ.
1. Олус чуумпу уонна сылаас (сайыҥҥы киэһэ, түүн). ☉ Тихий, тёплый, безветренный (вечер, ночь)
Хайдах эрэ, хараан киэһэ, ыам кэмигэр, балык оонньуурун ымсыыра кэтэспит булчукка маарынныырым. Р. Баҕатаайыскай
[Хабырыыстаах] үрэҕи кыйа, кырдал устун хаампыттара. «Бөтүрүөп» иннинээҕи хараан түүн эмиэ бу курдук луҥкурбут этэ. В. Гольдеров
Хараан түүн ичигэс салгына ил-ил гынар. Итии сиик түстэ. Салгын лаппа ырааһырда. «ХС»
2. көсп. Ыарахан, хараҥа, ыар (күннэрдьыллар, кэм). ☉ Тяжёлый, горестный, безрадостный (о времени, днях)
[Харалаампыай] Хайҕанаахтыыр ааттаргын Ханыылаһа истэммин, Хараан күнүм кэллэҕинэ Харайыа-көрүө диэхтээммин Ханыылаһа кэлбитим. Саха нар. ыр. II
Быдан сыллар аастылар эн кэллиҥ. Хараан, халбархай кэмнэри, Халтархай, хабылык хаардары Тоҕо кэһэҥҥин, — Эн кэллиҥ. «ЭК»
2. аат. суолт. Тыала суох чуумпу, сылаас борук-сорук, хараҥа киэһэ (эбэтэр түүн). ☉ Тихий, безветренный сумрак, тёплый тёмный вечер (или ночь)
Уоттаах куйаас сыралыттан От-мас хамсыы үүнээччи. Уһун буһук харааныттан Отон тупсан күннээччи. Күннүк Уурастыырап
[Киэҥ Дьалкылдьыма эбэ хотун] тыаллаахха куугунуухааҕыныы, харааҥҥа хараара нэлэһийэ сытара буолуохтаах. И. Гоголев
Хаарыан наҕыл Хараан түстэ. «Чолбон»
◊ Хараан бырдаҕа — хараан киэһэ, түүн түһэр хойуу бырдах. ☉ Несметные полчища комаров в тёплую безветренную погоду
Дьөгүөр кэргэнэ утуйарын мэһэйдээмээри, хараан бырдаҕар тахсан, кыһаллыбакка хойукка диэри нүксүллэн олорор үгэстээх. Нэртэ
[Кустар] сорохторо халыҥ үөрдээх буоланнар, ыраахтан көрдөххө хараан бырдаҕын курдуктар. «ХС»
Халымаҕа, суостаах тымныы, хараан бырдах уонна тула түргэн сүүрүктээх уу куттала баар сиригэр итирдэр утахтары маассабайдык аҕалан атыылааһыны аччатыахха. «Кыым»
ср. тув. каранлик ‘тёмный’, кирг. хараан ‘неясные очертания виднеющегося вдали предмета’, бур. боро хараан ‘тёмный’
II
аат., түөлбэ. Кусчут хаххата, дурда. ☉ Укрытие охотника на уток, засидка
Мин онтон дьиэбэр төннөн иһэн, Тураҥнаах күөлү соҕуруу кырыытынан ааһарга толкуйдаммытым, онно саас андыга сытар дурда (Өймөкөөннүү эттэххэ — хараан) баара. Н. Заболоцкай
Бүгүн киэһэ мин турабын Бүлүү турук тааһыгар, Харааҥҥа булчут тыытын Соһор биллээх хомотугар. «ХС»
хараа
уоҕа хараата көр уох
Мин, улаханнык уордайбыт, сиэх-аһыах буолбут киһи, ону көрөммүн намырыйан, уоҕум хараан хаалбыта. И. Федосеев
Маҥнай тохтуурбутугар үөмэхтэспит ыам бырдаҕа, уоҕа хараан, тарҕана быһыытыйда. Сэмээр Баһылай
Ис-иһиттэн үтүө санаалаах буолан, кини кыыһырбыт уоҕа уһаабакка хараабыта. «Чолбон»
ср. каракалп. хары, с.-юг. хар ‘уставать’
Еще переводы: