фольк. сумрачный; бадыкы-бүдүкү халлаан сумрачное нёбо.

сумрачный; бадыа-бүдүө дойду фольк. сумрачный мир (нижний мир, где обитают враждебные людям среднего мира силы).

даҕ., кэпс. Боруҥуй, боруксорук буолбут. ☉ Сумрачный; сумеречный, темноватый
Тула чуҥкук тэнийэн, бадыа киэһэ барыарбыта. Күннүк Уурастыырап

даҕ., эргэр., фольк. Күлүктээх, хараҥа (түүн туһунан). ☉ Сумрачный, тёмный (о ночи)
Түктүмэрдээх түүнэ суох күрүлүүр күнүһүнэн күөгэйбит [дойду]. ПЭК СЯЯ

даҕ. Чуолкайа суох, үчүгэйдик көстүбэт, борук-сорук. ☉ Неясный, нечетко различимый, сумрачный
Уот сырдыгын сотору-сотору хара күлүк икки өттүнэн, үрдүнэн уот төлөнө бүдүк сардаҥа буолан көстөр. Т. Сметанин
Былыргы олох бүдүк хараҥатыгар мунан сордоммут киһинэн Бырыдааһап ойуун буолар. ОСИ УоС

1. аат. Барбах болоорор эрэ сырдык, ол-бу аанньа көстүбэт сырдыга. ☉ Сумрачный свет, полумрак
   Чуумпурдулар, борук түһэн, Уулуссалар, мас дьиэлэр, Арай тэбэнэт үөрүүнэн Мичилийэллэр сулустар. Чэчир-80
   Киэһээҥҥи борукка кытылга ыҥыра Кыламныыр уоттарга түргэнник Тиийээри тиэтэйэн, Эрдиини элэҥнии күөрэтэн, Эдэркээн быччыҥҥыт күүрэрэ, Илистэн көлөһүн сүүрэрэ. М. Ефимов
2. даҕ. суолт. Барбах болоорон эрэ сырдыыр, бүдүк-бадык көстөр. ☉ Сумрачный, полутемный
   Борук түүҥҥэ ылларан, Холкуос дьоно хонууга Отуу уотун сырдыгар, Олбох тардан аһыыллар. А. Абаҕыыныскай
   Уһун борук хара турба Уһуутуур уораан хаһыыта Утуйбут сылаас уубуттан Уйуһурдан туруорбута. Күннүк Уурастыырап
   Үрдүбэр, тула борук тумарык. Н. Габышев

даҕ. Киһи санаата түһүөх, хомолтолоох, хобдох (үксүгэр дьиэ иһинээҕи быһыыны-майгыны этэргэ). ☉ Проникнутый печалью, безрадостный, сумрачный (обычно об атмосфере в доме)
Собус-соҕотоҕун тыбыс-тымныы, ибис-иччитэх чэки-курус дьиэтин уҥа оронугар бүк түһэн олорон уол санаарҕаабыта. Далан
Дьиэ иһэ чэки-курус, хайдах эрэ, туох эрэ буолбутун курдук. В. Протодьяконов

даҕ.
1. Былыттаах, бүдүө-бадыа (халлаан, күн). ☉ Сумрачный, неясный, ненастный (о небе, погоде)
[Доҕорум] кэри-куру көрүҥэ …… түүппэх былыттаах халлаан курдуга. Н. Абыйчанин
Бороҥ былыттар усталлар, Быыстала суох элэҥнииллэр. Түүппэх баҕайы. Сөп-сөрүүн. «ХС»
2. көсп. Саппахтаах, курус (санаа). ☉ Грустный, печальный (о мысли)
[Бу түгэн] туох баар олорон ааспыт олоҕун, ыар-баттык буолар ааспыт хаардарын, өйгөр-санааҕар түмүллүбүт түүппэх санаалары ньылбы охсон, ханна эрэ ырыых-ыраах ый-күн ыпсыһыытыгар үтэйэн кэбиһэр. В. Миронов

1. даҕ. Хараҥатыҥы, боруҥуй. ☉ Сумрачный, полумрачный
   Аллараа дойду Орто дойдуттан ураты айылгылаах: кэлтэгэй ыйдаах, кэрис барыа күннээх бадык-бүдүк дойду. Саха фольк. Кыһыҥҥы биир туманнаах бадык-бүдүк сарсыарда эрэдээксийэҕэ П.А. Ойуунускай олоҥхотун рукопиһын аҕалбыта. «Кыым»
   Муорам муустаах сирэйин Мунчаарбакка көрөбүн. Бадык-бүдүк байҕалым Баараҕайыгар махтанабын. Л. Попов
2. сыһ. суолт. Боруҥуйдук; чуолкайа суохтук (хол., көстөр, өйдөнөр). ☉ Неясно, нечетко, сумрачно (напр., выделяется)
   Хараҥа түүҥҥэ барыйан олорор дьиэ үөлэһиттэн оргул кыым өрө хоройон, көмнөххө баттаппыт харыйалар лабааларын бадык-бүдүк сырдатан ылар. А. Федоров. Үйэ аҥаарын анараа өттүгэр ыраах тыа оскуолатын төрдүс кылааһыгар үөрэнэр уончалаах уол эрдэхпинээҕи кэммин мин билигин үксүн бадык-бүдүк өйдүүрүм чахчы. Амма Аччыгыйа
   [Сөдүөт] төһө өр сыппыта буолла, бадык-бүдүк өйдөөн кэлбитэ, барыта бары көһүйэ тоҥмут. Н. Кондаков. Тэҥн. бүдүк-бадык

1. аат. Киэһэ им сүтүөн иннинэ, сарсыарда халлаан сырдаан эрдэҕинэ сырдык-хараҥа былдьаһыыта, болоорон эрэ көстөр сырдык. ☉ Слабый, полутемный, сумрачный свет (напр., вечером до наступления полной темноты и утром до рассвета), сумерки
   Муҥур сүүсчэкэ эрэ саһаан сиргэ нэһииччэ тиийэн баран сарсыардааҥҥы борук-сорукка ол хараара сытар этэ. Н. Заболоцкай
   Миичээн ити курдук бултаан, киэһэ борук-сорук түһүөр диэри уон биэс тииҥи өлөрдө. А. Кривошапкин (тылб.)
   2
   даҕ. суолт., көр боруҥуй. Сайыҥҥы былыттаах борук-сорук киэһэ. П. Ойуунускай
   Дьиэ иһэ борук-сорук хараҥа. А. Софронов
   Хараҥаран баран эрэр борук-сорук хонуулар, аргыый аҕай түүҥҥү чуумпуга симэлийэн, улам сүтэн иһэр курдуктара. Ч. Айтматов (тылб.)
2. сыһ. суолт. Көстөр-көстүбэт ыккардынан, бүдүк-бадык. ☉ Сумрачно, неясно (освещать(ся))
   Түннүк бастаан көҕөрөн баран, борук-сорук сырдатан барда. Н. Заболоцкай
   Бугул саҕа оргулу Борук-сорук көрбүтэ, Булуу-талыы — бу дьолу, Бойборуйан тиийбитэ, Кымырдаҕас оргулун Кырыы өттүн үрэйдэ, Кыһыл тылын таһааран Кыҥыһахтыы кирийдэ. Т. Сметанин