1) целостный, цельный; улахан кэлим муус большая цельная льдина; 2) массивный, увесистый, представляющий глыбу.

прил. 1. сомоҕо; 2. перен. (цельный, сплочённый) биир сомоҕо, биир ньыгыл; монолитный коллектив биир сомоҕо коллектив.

I аат. 1) глыба; сплошная масса чего-л.; кэлимсэ буол превратиться в сплошную массу; таас чох кэлимсэтэ глыба каменного угля; 2) глыба||партия мёрзлой рыбы.

II даҕ. суолт. нераздельный, сплошной, цельный; кэлимсэ сир цельный участок земли; кэлимсэ холбоһуктааһын сплошная коллективизация.

1) целый, цельный; чөллөөх таҥас целая одежда; 2) перен. основательный, толковый (о речи, словах); чөллөөх тылы эппэтэ он толкового ничего не сказал.

1) цельный, неотделённый; сомоҕо көмус золотой самородок, самородок золота; сомоҕо муус глыба льда; сомоҕо таас а) булыжник; б) валун; сомоҕо сыа ком жира; 2) перен. единый, сплочённый; сомоҕо коллектив сплочённый коллектив # сомоҕо домох грам. устойчивое словосочетание; фразеология; сомоҕо тыл словосочетание.

даҕ. Буора, кырса суох сыгынньах таас иэдэстээх (иэдэстэрдээх). ☉ Без какой-л. почвы, растительности на склоне; сплошной, цельный, утёсистый. [Өрүс] икки өттө бүтүннүү үрдүк суорба таас хайа. Суорун Омоллоон
Түүҥҥү ый тунаархай сырдыгар ыраах саҕахха суорба хайалар чыпчааллара чаҕылыйаллар. И. Гоголев

даҕ. Биир кэлим. ☉ Цельный. Сытан эрэ сыалынай харчы баар үһү (тааб.: килиэп). «Сырдык ыраас түүлээх Сыалынай сыттардаах, Сыбыдыал кутуруктаах, Сылай сиэллээх Сылгы сүөһүм Төлөрүйбэт төлкөтө», — диэн, Түүлээх иһэҥэйи Сиэбигэр угунна. Саха фольк.

прил. 1. (один) биир, соҕотох; ни единой минуты биир да мүнүүтэ; 2. (цельный, нераздельный) биир, биир уопсай; единый хозяйственный план биир хаһаайыстыбаннай былаан; единым фронтом биир фронунан; 3. (общий, одинаковый) биир, биир тэҥ; единые государственные цены биир государственнай сыана; # все до единого биир да хаалбакка, бука бары.

даҕ., кэпс. Ыарахан сыаналаах, элбэх суумалаах. ☉ Драгоценный, дорогостоящий
Бу кэнниттэн Куустаах сыаналаах Кулуон тимэҕинэн Куолайын куустарда. Өксөкүлээх Өлөксөй
△ Олус бөдөҥ, наһаа улахан, кэлим. ☉ Весьма крупный, очень большой, цельный
Күтүр таастары күүркэнньиктээн Күдэн оҥорон, Куустаах таастары куруппалаан кумах оҥорон Киллэрэн биэрбиттэрэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тохтообоппут, үлэ салгыы бара турар. Куустаах өттүн сайын тутар этэрээт кэлэрэ буоллар, бүтэриэх-оһоруох этибит. «Кыым»

аат. Туох эмэ т өг үр үк быһыылаахтык хам сыстыбыта, бииргэ кэлимсэлэспитэ. ☉ Цельный кусок чего-л.
Бү лүүдэ муҥунан хайах мөһөкөтүн м өлбөттүм. П. Тобуруокап
Сорох собуоттарга чугууну үксүгэр кыра куормаларга кутан сойуталлар. Сойбут, кытааппыт чугуун мөһөкөлөрүн «чушка» д э н э р. «ХС»