нареч. 1. именно, действительно, в самом деле; чахчы кини иһэр именно он идёт; чахчы үчүгэй оҥоһук действительно хорошее изделие; чахчы итинник в самом деле так; 2. факт; правда; ити чахчы это факт; чахчыны этэбин правду говорю.

см. илэ-бааччы .

I
1. сыһ. Дьиҥ бэйэтинэн, дьиҥнээхтик, чуолкай. ☉ В самом деле, точно, действительно
Кини чахчы санаан олорор санаатын судургутук, истиҥник эттэ. Амма Аччыгыйа
Чахчы таптыыр киһи ити курдук быһыыланыан сатаммат. С. Ефремов
Муҥур үрэх ыалыгар киирэн тахсарбар бартыбыалым чахчы баара. М. Доҕордуурап
2. аат суолт. Олоххо буолбут, баар суол, дьиҥ көстүү. ☉ Действительность, правда, факт
Чаҕылытан тоҕо бэрдэй, Чахчыны даҕаны эппит. Баал Хабырыыс
Улахан суолталаах боппуруостары сырдатар баһаам элбэх чахчыны саһыаран сыталлар. Эрчимэн
О.Н. Бётлингк маҥнайгы сабаҕалааһынын бигэргэтэр эбии чахчылар кэлин көстүбүттэрэ. СПА СТИ
◊ Ала чахчы көр ала I
Аал уот иччитигэр Ас кутан Ааттаһан барбыттарыгар Ахтар айыыһыт ала чахчы Айхалынан алҕаабыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Баар чахчы көр баар. Сайдыы процеһа диэн кыах баар чахчыга кубулуйар процеһа буолар. ДИМ
ср. др.-тюрк. йахшы ‘хороший, добрый; хорошо’, хак. чахсы ‘хороший; хорошо, доброта’
II
аат сыһыан т. Саҥарааччы этиллэр санаа дьиҥнээх диэн бэлиэтиирин көрдөрөр. ☉ Выражает субъективное подчёркивание подлинности высказываемой мысли (действительно, в самом деле)
Чочуобуна, чахчы, билиҥҥи кэмҥэ үлэлээбэт. Амма Аччыгыйа
Дьэ, чахчы, кириитикэ диэн суоҕа. Н. Габышев
Сорохторо баҕас, чахчы, Үлэ суоҕуттан муҥнаналлар. Р. Баҕатаайыскай

1. аат. Адьас кырдьык баар суол. ☉ Достоверность, истинность, подлинность
   «Максим буур тайаҕы олорчу сүгэр» диэн дьон кэпсээнин өйдүү түһэммин саҥарбатым уонна ол дьиҥин-чахчытын билээрибин ону ыйыттым. Р. Кулаковскай
2. даҕ. суолт. Адьас кырдьык. ☉ Подлинный, настоящий
   Өскө бу норуокка үөрэхтэ, сайдыыта биэр, мин эрэнэбин: дьиҥ-чахчы үчүгэй дьоннор үүнүөхтэрэ. И. Федосеев
   Бииргэ олорор табаарыстара Козловскай уонна Буланов кини дьиҥ-чахчы революционер киэптээҕиттэн, …… ону ааһан ураты өйдөөҕүттэн улаханнык астыналлара. П. Филиппов
3. сыһ. суолт. Адьас, олус, илэ, кырдьык. ☉ Действительно, достоверно, истинно, подлинно
   Дьиҥ-чахчы атыттартан уратытык көрөр, уратытык истэр, онтун кимтэн да уратытык кэпсиир эрэ киһи суруйааччы аатырар. Софр. Данилов
   Силтэһэн [киһи хос аата] дьиҥ-чахчы хомойон, саҥа аллайбыта. Күннүк Уурастыырап
   [Манчаары ийэтэ:] Ол эрээри, дьиҥ-чахчы быстаран өлөр-хаалар күммэр, кырдьаҕас аҕа кынным Баһылай Слободчиков оҕонньор көрөн олорон ама өлөрөр үһүө, баран тылланнахпына, көмөлөһөө ини. МНН

көр илэ бааччы
Икки ааттаах ойуун олорор сирдэрэ чугаһаабыта илэ-чахчы биллэн барда. Н. Якутскай
Тыа сиригэр ыалга киирдэх аайы, олох көммүтэ илэ-чахчы харахха быраҕыллар. Ф. Софронов
Тыл көмөтүнэн бу курдук киһи хараҕар илэ-чахчы нэлэс гынан арылла түһэр муора улуу көстүүтүн ойуулааһын суруйааччыга эрэ кыайтарбат суол. Эрчимэн