Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, чо- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: чоп-чобуо, чоп-чочуонай. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на чо-: чоп-чобуо ‘очень шустрый, бойкий’, чоп-чочуонай ‘очень изящный’
Омуннаахтык, олус күүстээхтик Ардах түстэ да, түстэ. Күүскэ, чоп-чобурҕас тыастаахтык, Халлаан сирдиин уураста. И. Эртюков
Оччолорго балтым Маасыкка алталаах этэ. Чоп-чобуо, сытыы киһи. Айысхаана
Кэргэнэ эдэркээн барахсан, муус маҥан муоһунан чочуйан оҥорбут курдук чоп-чочуонай муодунусса бөҕөтө. «ХС»
ср. кирг. чоп ‘усиление к словам, начинающимся на чо-’

сыһ.
1. Олуһун киэргэнэн, нарыннык (хол., таҥын). ☉ Изящно, красиво (напр., одеваться)
Хайа, итиэннэ чочуонайдык таҥнарын даҕаны, хайа баҕарар эр киһи кэннин эргиллэн көрөр дьахтара. Айысхаана
2. Лоп-бааччытык, чэбэрдик (хол., тутун-хабын). ☉ Аккуратно, опрятно (напр., выглядеть)
Сөптөөхтүк муоданы тутуһан, ыраастык таҥнан, чочуонайдык туттан-хаптан сылдьартан ордук туох баар буолуой? «Кыым»
[Н. Сибиряков] бэйэтин, уруккуттан да соччолоох чочуонайдык туттубат киһи, таҥаһа-саба эбии эргэрбит, киртийбит. «Чолбон»

нареч. 1) аккуратно, чистоплотно; чочуонайдык тутун = быть аккуратным; 2) изящно; чочуонайдык оҥор = делать что-л. изящно.

тупсар 1, 2 диэнтэн бэй
туһ. Бэскиэлэрин имэриннилэр, Суһуохтарын тупсарыннылар, Кырабыайкаларын кырасыабайдык анньыннылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Яков] көстүүмүн тупсарынна, букатын атын үлүгэрдик чинэччи туттан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Аны уол оҕо эр бэрдэ дэттэрэр гына бэйэтин чочуонайдык тупсарынна. А. Бродников

туохт. Чааскылаах буол, чааскыта ылын. ☉ Заиметь, приобрести чашку
Чурумчуку булууламмыт: Чуурка мастан чочуллубут Чохоолорун бырахпыт, Чөмчүүк таастан кутуллубут Чочуонай чааскыламмыт. Эллэй
Тааһынан иһиттэнэбит, тааһынан чааскыланабыт, кумаҕы чэй оҥостобут. Н. Түгүнүүрэп

чоной диэнтэн хамс
көстүү. Арахсыы кэллэ, Айта сөбүлээбэтэхтик дьиэтигэр чоноһуйда. Далан
[Таба] Кэрэбин диэн Киһиргээбэтин, Чочуонайбын диэн Чоноһуйбатын. С. Тимофеев
Биир уол хатыыскалыы былаан сүүрэн чоноһуйбутун атыттар үтүрүһэ-үтүрүһэ батыспытынан бараллар. П. Аввакумов

даҕ. Кыычырҕас тыастаах. ☉ Скрипучий
Чочуонай ити баачырҕас бачыыҥкатын оҕунуохтаан тахсарыттан да орпот ини. Күннүк Уурастыырап
Биир эдэр киһибит Баачырҕас бачыыҥка атыылаһар. В. Алданскай
Улахан бастаах киһим арай биирдэ кыһыл көмүс өҥнөөх солко ырбаахыны, билиис ыстааны, баачырҕас тыастаах хормуоскалыы түспүт саппыкыны кэтэн кэбиспит этэ. М. Горькай (тылб.)

туохт., кэпс. Туох эмэ туһалааҕы бул, булумньулан эбэтэр бултан (ордук түүлээххэ этиллэр). ☉ Находить что-л. полезное, иметь находку или добывать кого-что-л. на охоте, промысле (употр. особенно в отношении пушных зверей)
Чурумчуку булууламмыт: Чуурка мастан чочуллубут Чохоолорун бырахпыт, Чөмчүүк таастан кутуллубут Чочуонай чааскыламмыт. Эллэй
Булчут төрдүс кыбартааллааҕы сорудаҕын икки бүк куоһарар булууланна. «Кыым»

сыһ. Нарыннык, намчытык, уустуктук. ☉ Изящно, тонко, искусно
Поэт олус ураннык лирическэй герой биир түгэннээҕи настарыанньатын, туохтан эмэ сылтаан долгуйуутун ойуулуур. Н. Тобуруокап
[Эргэ саха балаҕанын] баҕаналара ураннык оҥоһуллубут кырыылаахтар, чочуонай мас көхөлөрдөөхтөр. КНЗ ОО
Былыр норуот ырыата …… төһө ураннык толорулларынан сыаналанара. ВГМ НСПТ

дьүһ. туохт. Уһун синньигэс атахтаргын өрүтэ көтөҕөлөөн хамсан, оннук көтөҕөлөөн сүүр, тэбиэлэн. ☉ Дёргать, дрыгать длинными тонкими ногами
Айаҕын оҕото аппаҥалаан, Атахтарын сыыһа тыраҥалаан, Чороҥолоон, чочоҥолоон түһэн, Чочуонайын баҕаһын, дэһэн, Хара тураахтар хайҕаатылар, Хара ааныттан аймаҕырҕаатылар. Болот Боотур
Сэмэнчик эмиэ сөтүөлээри, плавкинан эрэ сүүрэн тыраҥалыы сырытта. Улдьаа Харалы
Эриэн үөн аллара диэки ньылбыс гынан эрэрэ баара да, баҕа оҕотун уһун атахтара кини аппыт айаҕар тыраҥалыы тураахтаабыттара. В. Бианки (тылб.)