Якутские буквы:

Якутский → Русский

чочуонайдык

нареч. 1) аккуратно, чистоплотно; чочуонайдык тутун = быть аккуратным; 2) изящно; чочуонайдык оҥор = делать что-л. изящно.

чочуонай

1) аккуратный, чистоплотный; чочуонай кыыс аккуратная девушка; 2) изящный; чочуонай оҥоһук изящное изделие.

Якутский → Якутский

чочуонайдык

сыһ.
1. Олуһун киэргэнэн, нарыннык (хол., таҥын). Изящно, красиво (напр., одеваться)
Хайа, итиэннэ чочуонайдык таҥнарын даҕаны, хайа баҕарар эр киһи кэннин эргиллэн көрөр дьахтара. Айысхаана
2. Лоп-бааччытык, чэбэрдик (хол., тутун-хабын). Аккуратно, опрятно (напр., выглядеть)
Сөптөөхтүк муоданы тутуһан, ыраастык таҥнан, чочуонайдык туттан-хаптан сылдьартан ордук туох баар буолуой? «Кыым»
[Н. Сибиряков] бэйэтин, уруккуттан да соччолоох чочуонайдык туттубат киһи, таҥаһа-саба эбии эргэрбит, киртийбит. «Чолбон»

чочуонай

даҕ. Уран, кэрэ, нарын. Изящный, красивый, точёный
[Марыыҥка] Үктэнэрдиин үчүгэй, Саҥарардыын сайаҕас, Кэпсэтэрдиин кэрэ, Туттардыын чочуонай, Хаамардыын хайҕаллаах. Саха нар. ыр. II
Чочуонай көрүҥнээх Чороон барахсан, Улаханнык кэрэхсэнэр, Уһун үйэлэргэ ананна. С. Гольдерова
Балыс харыйа бэйэтэ бу айылаах үөмэн тиийбэт үрдүк дьолго аҥардас кэрэ сэбэрэтэ, чочуллубуттуу чочуонай таһаата үктэл буолбутун билэн бөҕө буоллаҕа дии. Кустук


Еще переводы:

тупсарын

тупсарын (Якутский → Якутский)

тупсар 1, 2 диэнтэн бэй
туһ. Бэскиэлэрин имэриннилэр, Суһуохтарын тупсарыннылар, Кырабыайкаларын кырасыабайдык анньыннылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Яков] көстүүмүн тупсарынна, букатын атын үлүгэрдик чинэччи туттан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Аны уол оҕо эр бэрдэ дэттэрэр гына бэйэтин чочуонайдык тупсарынна. А. Бродников

дьүдьэх

дьүдьэх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Ырыган, ииммитхаппыт (эт-сиин туһунан: сөрү-сөп турукка тиийбэт, сыата суох). Худой, тощий (о человеке, животном)
Биллэ хараарбыт дьүдьэх сирэйин дьирбиилэригэр иннэ доҕуутун саҕа быыкайкаан таммахтар мустубуттар. Софр. Данилов
Илдьирийбит таҥастаах, наһаа дьүдьэх дьүһүннээх үгүс киһини борохуоттан таһаардылар. В. Протодьяконов
Ибрагим, хатан хаалбыт дьүдьэх илиитинэн бар-түү буолбут сирэйин саба туттан, өр соҕус умса түһэн олорбохтоото. П. Филиппов
2. Мөлтөх көрүҥнээх; чанчарык. Плохонький; неопрятный, неряшливый
Бэйэтин уруккуттан да соччолоох чочуонайдык туттубат киһи, таҥаһасаба эбии эргэрбит, киртийбит. Уопсайынан дьүдьэх, чанчарык көрүҥнээх. «Кыым»
Хас да дьүдьэх балаҕан, кырыктаах өрүстэн дьулайан чугуруҥнаспыт курдук, кэннилэринэн туруору таас хайаларга сыстыбыттар. В. Короленко (тылб.)
Тиийиммэт-түгэммэт, быстыбыт-ойдубут. Убогий, бедный
Кини остуоруйатыгар бэрт элбэх эрэйи, атаҕастабылы, муҥу туораан, уһугар тиийэн дьадаҥы байар, мөлтөх күүһүрэр, акаары өйдөнөр, дьүдьэх [киһи] киэркэйэр. Амма Аччыгыйа
Эргиэмсиктэр бас билэн олорор ыраах хотугу сирдэрэ улахан дьүдьэх олохтоох дойду этэ. СГПТ
Биһиги Россияны умнаһыт уонна дьүдьэх дойдуттан баай дойду оҥоруохпутун баҕарабыт. В. Ленин (тылб.)

чоп-

чоп- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, чо- диэнтэн саҕаланар олохторго сыстар: чоп-чобуо, чоп-чочуонай. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на чо-: чоп-чобуо ‘очень шустрый, бойкий’, чоп-чочуонай ‘очень изящный’
Омуннаахтык, олус күүстээхтик Ардах түстэ да, түстэ. Күүскэ, чоп-чобурҕас тыастаахтык, Халлаан сирдиин уураста. И. Эртюков
Оччолорго балтым Маасыкка алталаах этэ. Чоп-чобуо, сытыы киһи. Айысхаана
Кэргэнэ эдэркээн барахсан, муус маҥан муоһунан чочуйан оҥорбут курдук чоп-чочуонай муодунусса бөҕөтө. «ХС»
ср. кирг. чоп ‘усиление к словам, начинающимся на чо-’

чааскылан

чааскылан (Якутский → Якутский)

туохт. Чааскылаах буол, чааскыта ылын. Заиметь, приобрести чашку
Чурумчуку булууламмыт: Чуурка мастан чочуллубут Чохоолорун бырахпыт, Чөмчүүк таастан кутуллубут Чочуонай чааскыламмыт. Эллэй
Тааһынан иһиттэнэбит, тааһынан чааскыланабыт, кумаҕы чэй оҥостобут. Н. Түгүнүүрэп

чоноһуй

чоноһуй (Якутский → Якутский)

чоной диэнтэн хамс
көстүү. Арахсыы кэллэ, Айта сөбүлээбэтэхтик дьиэтигэр чоноһуйда. Далан
[Таба] Кэрэбин диэн Киһиргээбэтин, Чочуонайбын диэн Чоноһуйбатын. С. Тимофеев
Биир уол хатыыскалыы былаан сүүрэн чоноһуйбутун атыттар үтүрүһэ-үтүрүһэ батыспытынан бараллар. П. Аввакумов

баачырҕас

баачырҕас (Якутский → Якутский)

даҕ. Кыычырҕас тыастаах. Скрипучий
Чочуонай ити баачырҕас бачыыҥкатын оҕунуохтаан тахсарыттан да орпот ини. Күннүк Уурастыырап
Биир эдэр киһибит Баачырҕас бачыыҥка атыылаһар. В. Алданскай
Улахан бастаах киһим арай биирдэ кыһыл көмүс өҥнөөх солко ырбаахыны, билиис ыстааны, баачырҕас тыастаах хормуоскалыы түспүт саппыкыны кэтэн кэбиспит этэ. М. Горькай (тылб.)

булуулан

булуулан (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Туох эмэ туһалааҕы бул, булумньулан эбэтэр бултан (ордук түүлээххэ этиллэр). Находить что-л. полезное, иметь находку или добывать кого-что-л. на охоте, промысле (употр. особенно в отношении пушных зверей)
Чурумчуку булууламмыт: Чуурка мастан чочуллубут Чохоолорун бырахпыт, Чөмчүүк таастан кутуллубут Чочуонай чааскыламмыт. Эллэй
Булчут төрдүс кыбартааллааҕы сорудаҕын икки бүк куоһарар булууланна. «Кыым»

ураннык

ураннык (Якутский → Якутский)

сыһ. Нарыннык, намчытык, уустуктук. Изящно, тонко, искусно
Поэт олус ураннык лирическэй герой биир түгэннээҕи настарыанньатын, туохтан эмэ сылтаан долгуйуутун ойуулуур. Н. Тобуруокап
[Эргэ саха балаҕанын] баҕаналара ураннык оҥоһуллубут кырыылаахтар, чочуонай мас көхөлөрдөөхтөр. КНЗ ОО
Былыр норуот ырыата …… төһө ураннык толорулларынан сыаналанара. ВГМ НСПТ

тыраҥалаа

тыраҥалаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Уһун синньигэс атахтаргын өрүтэ көтөҕөлөөн хамсан, оннук көтөҕөлөөн сүүр, тэбиэлэн. Дёргать, дрыгать длинными тонкими ногами
Айаҕын оҕото аппаҥалаан, Атахтарын сыыһа тыраҥалаан, Чороҥолоон, чочоҥолоон түһэн, Чочуонайын баҕаһын, дэһэн, Хара тураахтар хайҕаатылар, Хара ааныттан аймаҕырҕаатылар. Болот Боотур
Сэмэнчик эмиэ сөтүөлээри, плавкинан эрэ сүүрэн тыраҥалыы сырытта. Улдьаа Харалы
Эриэн үөн аллара диэки ньылбыс гынан эрэрэ баара да, баҕа оҕотун уһун атахтара кини аппыт айаҕар тыраҥалыы тураахтаабыттара. В. Бианки (тылб.)

чулку

чулку (Якутский → Якутский)

аат. Атахха кэтэр чараас эбэтэр халыҥ саптан өрүллэн оҥоһуллубут таҥас (наскытааҕар уһун буолар, атах быһыытынан буукка диэри тардыллар). Предмет женской одежды, плотно облегающий ногу, чулок, чулки
«Кыратык-кыратык уоспун, хааспын оҥостуом уонна хоппуруон чулку кэтиэм», — диэн быһаарынна Нина. Н. Габышев
Туочунай хардыынан үктэнэр Чочуонай үчүгэй чулкулар Аллея кырыһын үрдүнэн Харахпар элэҥнии турдулар. И. Арбита
Саҥа хоппуруон чулкуну, кэтиэх иннинэ сылаас ууга илитэн баран, салгыҥҥа куурдарга сүбэлэнэр: оччоҕо чулку сымныыр уонна бөҕөргүүр. Дьиэ к.