Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чымааннык

сыһ. Кытаанахтык, тыйыстык. ☉ Сурово, жестоко
Мин эппэр-хааммар …… Таас хайалыы Чымааннык дьиппиэрэр Хаҥыл майгы Баарга дылы. А. Старостин

чымаан

даҕ. Кытаанах, тыйыс (хол., айылҕа усулуобуйатын эбэтэр охсуһууну этэргэ); күүстээх (хол., тымныыны этэргэ). ☉ Суровый, жестокий, безжалостный (напр., о битве); сильный, крепкий (напр., о морозах)
Бу айылаах …… таас хайалар быыстарыгар дьон ханан …… сылдьыах бэйэкэлэрэй диэн киһи бэркиһиэн, дьулайыан курдук тыйыс, чымаан. П. Аввакумов
[Саллааттары] өссө ордук чымаан кыргыһыылар күүтэллэрэ. «ХС»
Бытарҕан тымныы тостон, чымаан дьыбар бүтэн сааскы күн күлүмүрдүү көрдөҕө. «Кыым»

Якутский → Русский

чымаан

страшный, ужасный; чымаан дьыала страшное дело; чымаан дьон ужасные люди.

Еще переводы:

көччүргэт

көччүргэт (Якутский → Якутский)

көччүргээ диэнтэн дьаһ
туһ. Тыйыс, чымаан айылҕа манна олохтооҕу көччүргэппэт. «ХС»

сургулдьут

сургулдьут (Якутский → Якутский)

сургулдьуй диэн курдук
Оҕонньор онно хаамтаран сургулдьутан тиийбитэ — били ото сабыс-саҥа хоруоп буолан хаалта. Күннүк Уурастыырап
Чымаан кинээс …… тыытынан төттөрү устан сургулдьутар буолара. Эрилик Эристиин

отойун

отойун (Якутский → Якутский)

көр отой II
Хайа! Оо, Хайа, Үрдүккүн, чымааҥҥын. Мин алаас оҕото Эн тыыҥҥын, кылааккын, Үйэсаас хорҕотон Олорбут кистэлгин, Отойун билбэппин. Н. Босиков
Уон да олоххо отойун биэрбэппин Маннык соргулаах соҕотох олохпун. М. Карим (тылб.)

тыыллыы

тыыллыы (Якутский → Якутский)

тыылын диэнтэн хай
аата. Сир дьигиһийиэр диэри ньиргиэрдээх «Ураа!» хаһыынан, аан ийэ дойду хаһан да көрө илик чымаан тыыллыытынан бар дьон хоруйдаабыта. Амма Аччыгыйа
Бу тааска иҥмитэ Байкал күөл сүрэҕин тэбиитэ Баараҕай баалларын тыыллыыта, Тыаллыра-силлиэрэ тыыныыта. Эллэй

хаар-муус

хаар-муус (Якутский → Якутский)

даҕ. Тыйыс, тымныы кыһыннаах. ☉ Заснеженный, ледяной
Хотугу хаар-муус сирбэр Үчүгэй дьоннор бааллар, Чөмчүүк курдук кинилэр Күлүмүрдүүр кэриэтэлэр. И. Гоголев
Ийэтэ, биллэн турар, оҕотун ханнык эрэ тыйыс айылҕалаах, чымаан тыыннаах хаар-муус дойдуга ыытыан баҕарбатаҕа. С. Никифоров

хадьардаһааччы

хадьардаһааччы (Якутский → Якутский)

хадьардас диэнтэн х-ччы аата
Эппит тылыгар хадьардаһааччыны аан бастаан көрсүбүт чымаан кинээс дьиппинийэн кэбистэ. Эрилик Эристиин
«Ама дуу, үҥкүүлүүрбүтүн баҕас тохтоппот инигин», — диэн хадьардаһааччы да баар буолбут. «Кыым»

чыыбырҕаччы

чыыбырҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сытыы, чуор тыаһы быыстала суох таһааран. ☉ Непрерывно издавая звонкий, ясный звук
Сытыы анньыы тыаһын курдук тыас чыыбырҕаччы сиэлэн кэллэ. ПЭК ОНЛЯ I
Чыыстайга урут тахсан, Чысхаан-чымаан тымныыга Чыыбыһы чыыбырҕаччы тардан Ч-лар бултаһа сырыстылар. К. Туйаарыскай

баадыйалаа

баадыйалаа (Якутский → Якутский)

баадай диэнтэн төхт
көрүҥ. Утаакы соҕус буолан баран, Чымаан кинээс мас курдук көһүйбүт атахтарынан баадыйалаан, тахсан кэллэ. Эрилик Эристиин
Дьүкээбил уотун сырдыгар көрдөххө, баараҕай мастардаах аартык аннынан эһэ суола батарыта үктээн баадыйалаан барбыт. Н. Абыйчанин
Батурин, массыына аанын эрчимнээхтик «лип» гына сабан, тиэтэйэ – саарайа хонтуоратыгар баадыйалаан киирдэ. В. Яковлев
Үһүөн эмиэ охтор-охтубат икки ардынан баадыйалаатылар, ити курдук соһуллан-сыһыллан дьиэлэригэр кэллилэр. П. Аввакумов

дьулаан

дьулаан (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи чаҕыйар, ынырык; киһи кутун-сүрүн баттыыр, чымаан. ☉ Страшный, грозный; опасный
Анныттан көрдөххө, өрө сүгүллэн түһэн, кырдьык да дьулаан хайа эбит! Амма Аччыгыйа
Өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи Саха сирэ киин Россияттан чиэскитинэн, суола-ииһэ суоҕунан, дьулаан айылҕатынан дьиҥ таҥара умнубут дойдутун курдук көрүллэрэ. И. Аргунов
Бааһы баайар сиргэ илдьэн бааһын ыраастыылларын дьулаан ыарыытыттан өйүн сүтэрэн кэбистэ. Л. Толстой (тылб.)

куорулун

куорулун (Якутский → Якутский)

туохт. Элбэх эрэйимуҥу ааһан, бөҕөргөө. ☉ Пройти сквозь огонь, воду и медные трубы (окрепнуть, пройдя через суровые испытания)
Бурҕаллай Эрэйгэ эрчиллэн, Сырыыга куоруллан, …… Тус соҕуруутун диэки …… Дьулурута турбута үһү. П. Тобуруокап. Имтеургин хоту дойду чымаан айылҕатыгар куоруллан, туохтан даҕаны наһаа ыксаан-уолуйан барбат. Т. Одулок (тылб.)