штука; уон устуука сымыыт десять штук яиц.

ж. 1. (действие) штукатуркалааһын; 2. (материал) штукатурка (штука-туркалыыр сыбах).

разг. частица, употр. со словами ким кто, туох что и означает, что говорящий не знает или забыл что-л., или неуважительно относится к высказываемому это самое ..., как его...; кини ким хаппыт диэн этэй? как его..., этого самого звали?; мантыҥ туох хаппыт диэн ааттааҕый ? эта самая твоя штука как называется?

I сов. что (отделить) ойо оҕус, тооротон ыл, эмтэритэн ыл; отколоть кусочек сахара саахар куһуогуна тооротон ыл; # отколоть штуку толоостук тыллас, толоос быһыыны таһаар.

разг. употр. с притяж. аф. 1) этот, эта, это; итинтикэҕин көрдөр эрэ покажи-ка эту свою штуку; 2) пренебр. этакий; экий; итинтикэбит хаппырыыс ээ этакий капризуля.

аат.
1. Туох эмэ элбэхтэн биирэ эрэ. ☉ Отдельный предмет из числа однородных, штука
Кытаатан, ылар, биэрэр табаардаргын артикулун кытта бэлиэтэнэр буолаар, фактураҕа аатын, устуукатын, сыанатын эрэ киллэрээччилэр. И. Находкин
Үс устуука дүҥүр холлоҕоһу оҥорон баран, икки ойоҕоһугар уонна аллараа өттүгэр чурумчуларга тутаахтарыттан тирбэҕэнэн баайыллар. ЧАИ СБМИ
Манна бастыҥ булчуттар кырынаас мэнээктээбит дьылыгар икки-үс сүүс устууканы өлөрөллөр. Булчуттарга к.
2
кэпс., суол 5 диэн курдук. Олохторо диэн, санаан көрдөххө, дьэбир устуука. В. Яковлев
«Да-а, таптал, кырдьык, уустук устуука...» — Сеня үөһэ тыынар. Н. Лугинов
Биһиги, байыаннайдар, элбэхпит, кыыска тииһинэр уустук устуука. В. Протодьяконов

аат., эргэр.
1. Кытай от күөҕэ өҥнөөх солко таҥаһа. ☉ Китайская шелковая ткань зеленого цвета. Көнньүөс таҥас көҕөр гына, арсыын таҥас арылыс гына түспүт үһү (тааб.: халлаан сырдыыра). Көнүлүктүүр үтүө дойдум, Көнньүөс торҕону тиирэ тарпыт курдук, Көҕөрөн-тунааран көһүннэ. Саха фольк.
2. Түрбэ таҥас бүтэһик тобоҕо (аҕыйах арсыын хаалбытын кэннэ этэллэр). ☉ Остаток, известное число аршинов ткани, составляющих ее цельный кусок
Биир көнньүөс даба. ПЭК СЯЯ
3. түөлбэ. Толук, атыы. ☉ Выкуп, искупление
Күөх тыын көнньүөһэ. ДСЯЯ
♦ Көнньүөһэ көннө — майгыта тубуста, көнньүөрдэ. ☉ Находиться в приподнятом настроении; утешаться, успокаиваться
Ипатий күлэн алларастыы хаалла. Даша сөбүлээбэтэх хараҕынан Ипатийы кылыалаахтык көрдө уонна: — Дьэ, көнньүөһүҥ көннө, үөһүҥ тэһиннэ дии. М. Доҕордуурап
ср. русск. конец ‘условная единица в торговле, штука ткани, холста’

аат.
1. Туох эмэ кэтит таһаата, иэнэ, киэлитэ. ☉ Пространство, занимаемое чем-л., площадь чего-л.
Уһун толоҕойдоох Улуу үрэх Уйуудама хотун диэн. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эбэ барахсан саас аайы араас эргэни-хаарбаҕы, сыыһыбөҕү дохсун муус толоҕойугар уктан илдьэ сатаахтыыр. Н. Заболоцкай
Тыа толоҕойо кэмнээх буолуо дуо? Аҕыйах киһини булан сырытыннарыаҕа. Н. Борисов
2. фольк. Сүрэх. ☉ Сердце
Нохтолоох толоҕой. ПЭК СЯЯ
[Абааһы кыыһа:] Нойонноох хотунум киэннэрин Нохтолоох толоҕойдорун Чопчута буолбут, Көмүс түөстээх күөрэгэйдэрин Мүччү туттарарга дылы гынным. ТТИГ КХКК
3. эргэр. Ынах, сылгы сүөһү сиһин сүнньэ. ☉ Спинной мозг лошади, крупного рогатого скота
Сүөһү сиһин толоҕойо. ПЭК СЯЯ
Уһун толоҕойдоох сылгы. ПЭК СЯЯ
◊ Толоҕойгор тохтот көр долоҕой
Толоҕойгор тохтот эрэ, ноко-о! ПЭК СЯЯ
[Киис Бэргэн:] толоҕойбор тохтоттум, тойон убайыам. И. Гоголев
ср. бур. тологой, толгой ‘голова; вершина чего-л.; головка; кусок, штука’

предлог 1. с дат. п. (на поверхности, вдоль поверхности) устун, =нан; идти по дороге суол устун бар; спускаться по лестнице кирилиэһинэн түс; 2. с дат. п. (в пределах чего-л., в чём-л., где-л.) устун, -^г; по всей стране дойдуга бүтүннүүтүгэр; 3. с дат. п. (в направлении) хоту, =нан; плыть по течению сүүрүк хоту уһун; по следам преступника өстөөх суолунан; 4. с дат. п. (в области, в сфере) =нан, -ҕа; работать по найму наймыга үлэлээ; он врач по профессии кини идэтинэн врач; 5. с дат. п. (согласно, в соответствии с чем-л.) =нан; поезда ходят по расписанию поезтар расписаниенан сылдьаллар; работать по плану былаанынан үлэлээ; 6. с дат. п. (посредством чего-л.) =нан; послать по почте почтанан ыыт; сообщить по телеграфу телеграбынан биллэр; 7. с дат. п. (вследствие чего-л.) -ап, =нан; сделать по ошибке алҕаһаан оҥор; не явиться по болезни ыалдьан кэлимэ; 8. с дат. п. (на основании каких-л. признаков) =нан; старший по возрасту сааһынан аҕа; ранний по времени кэминэн эрдэтээҥи; 9. с дат. п. (при указании близости, родства) =нан; товарищ по работе үлэбинэн табаарыс; 10. с дат. п. (при обозначении срока, времени) =лыы, =лары; аайы; он работает по восемь часов в день кини күҥҥэ аҕыстыы чаас үлэлиир; заниматься по ночам түүннэри үлэлээ; по утрам сарсыарда аайы; 11. с дат. п. (для указания количества) =лыы; по рублю штука биирдиитэ солкуобайдыы; 12. с дат. п. (со словами скучать, тосковать, тоска) =ҕын; скучать по сыну уолгун аҕын; 13. с вин. п. (вплоть до) диэри, =нан; войти в воду по пояс курданаргар диэри ууга киир; сыт по горло хабарҕабар диэри топпун; 14. с дат. и вин. п. (в сочет. с числ.) =лыы; по одному биирдии; по два иккилии.