II сов. кого, разг. ыарыылаа, бүөбэйдээ, бүөбэйдээн киһи оҥор; отходить тяжёлого больного ыарахан ыарыһаҕы ыарыылаан киһи оҥор.

побуд. от ыарыылаа =; ыарыһах ийэтигэр эрэ ыарыылатар больной позволяет ухаживать за собой только матери.

1. ыарыылаа диэнтэн х-ччы аата. Сэрии кэмигэр баҕа өттүлэринэн госпитальга ыарыылааччынан үлэлээбиттэр элбэхтэр эбит
2. даҕ. суолт. Ыарыылыыр, көрөр-истэр. ☉ Ухаживающий за больным
   Ити күһүн Анемподист Иванович өлөр охтуутун охтубута. Сэллик дьыспаансырыттан кэлэр ыарыылааччы сиэстэрэ көрүүтүгэр аҕыйах хонукка дьиэтигэр сытта. «ХС»
   Мин муҥ саатар ыарыылааччы дьахтарда бул дии сатыырбын кэргэним ылыммат, — кимиэхэ да итэҕэйбэт. Н. Чернышевскай (тылб.)

бокук гын көр бокус гын. Хааман иһэн бокук гынна. Оҕо туран иһэн бокук гынаат олоро түстэ
□ Уйбаан бокук гына түһэр уонна ыарыыламмыттыы сирэйин мырдыччы туттар. Р. Кулаковскай
Киһи үөһэттэн ыстанан баран сиргэ атаҕынан тура түһүүтүгэр такыма бокук гынар. ПАВ Ф-6

аат. Киһи этин-сиинин уута аччаан итиэннэ иҥиирэ тардан сыыстарар, быһыта тыытар сыстыганнаах ис ыарыыта. ☉ Холера
Халыаранан, чумаанан харса суохтук тибиирэллэр. Күннүк Уурастыырап
Хара буруйдаах Хаанымсах фашистар, халыара ыарыылыы, Хара дьай буоланнар, күдэҥҥэ көтөннөр [дьон аймах кэлэйиэ]. «ХС»

ыарыылааччы диэн курдук
Сүөдэр Хотуоһап киниэхэ ыарыыһытынан ананна. Амма Аччыгыйа
Үчүгэй киһи. Миэхэ ыарыыһыттааҕар да үчүгэй сыһыаннаах. БН СУ
Палаатаҕа ыарыыһыт киирдэ, илиитигэр икки хорҕолдьун миискэни, ньуоскалары уонна икки быһыы килиэби туппут.. А. Чехов (тылб.)

сов. 1. кого ыарыылаан үтүөрт; | выходить больного ребёнка ыарыһах оҕону ыарыылаан үтүөрт; 2. кого-что (воспитать, вырастить) бүебэйдээн иит, улаатыннар.

ыарыылаа диэнтэн холб. туһ. [Күлүк:] Сорох ыалга ыллаан, сороҕу отоһулаан, үөрүүгэ түбэстэхпинэ — үөрсэн, ыарыыга түбэстэхпинэ — ыарыылаһан, өлбүккэ — көтөхсөн… А. Софронов
Киил оҕонньор күн аайы киирэн үөлээннээҕин ыарыылаһар. Н. Лугинов
Убайым Уйбаан өлөр ыарыытыгар ыксары ылларан сыттаҕына, ыарыылаһа олорон элбэҕи, уруккуну-хойуккуну кэпсэтэрим. И. Федосеев

ыарыылаа диэнтэн дьаһ
туһ. Сүөдэр бүтүн икки ый тухары ыарыылатан, бүөбэйдэтэн баран, Екатерина Ивановнаны билбэтэҕиттэн кыбыстар. Н. Якутскай
Ургулдьу Сэмэн диэн бииргэ төрөөбүт быраатыгар сытан, ыарыылатан өлбүтэ. ПНИ ЭД
Саас уу-хаар тахсыыта балачча уһуннук ыалдьан, олорор ыалбар Аана барахсаҥҥа ыарыылатан сыттым. КНЗ ОО

I
аат., түөлбэ. Ырытыы, ырыҥалааһын. ☉ Разбор, анализ.
II
аат., түөлбэ. Уу чычаас миэстэтэ, дьара уу. ☉ Мелкая вода, мелководье
[Өлүөнэ өрүс — Муустаах муораҕа:] Ыыр балыктары Ытык ырыыналарбар ыарыылаан, …… Үтүмэн элбэҕи Үүртэлээн киллэрдим. Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. казах. ирим ‘плёс, плёсы маловодной реки’, телеут. ирим ‘залив, затон, плёс, место, удобное для рыбной ловли’