кыырат диэнтэн төхт
көрүҥ. Болот туох да үгүс толкуйа суох, хас да ылаҕы ылан ыраах, оҕуруот нөҥүө кыыраталаата. Н. Заболоцкай
[Вася] кыранааталары быраҕан кыыраталаан барда. П. Филиппов
Костя иччитинээҕэр кырдьан үйэтин моҥообут эргэ саппыкы элээскэлэрин ыраах талахха кыыраталаата. Н. Заболоцкай

көр сирбиэтэн
Кими эмэ кыайыах-хотуох буолан силбиэтэнэр, кимтэн эрэ көрдөһөн-ааттаһан ньымаарыйар. Амма Аччыгыйа
Тыал чыскыйар, силбиэтэнэр. И. Гоголев
«Уочаракка туруоххун сүрэҕэлдьээн туой хара килиэби ылаҕын», — диэн хотун силбиэтэннэ. «ХС»

хаарый 3 диэнтэн холб. туһ. Миигин, куһаҕан киһини буллаҕыҥ буолуо, хаарыйсан да көрүллүө. Д. Таас
Тоҕо буоларга-буолбакка хаарыйса, хабырыйса сатыыр идэлээххиний? Э. Соколов
[Мэхээс:] Дьэ кырдьык, сорох-сорохторун кытта хаарыйсан да ылаҕын. Пьесалар-1978.

туохт. Сыарҕаҕа ылахта оҥор. ☉ Изготовить, сделать поперечные скрепы для саней
Алдьаммыт сыарҕаны аҕаллым, кытаатан ылахтаан кэбиһээр. Амма Аччыгыйа
Киһитэ …… тэлгэһэҕэ оҕуһун сыарҕатын ылахтыы олороро. Күннүк Уурастыырап
Биирдэ киэһэ Мэхээлэ сыарҕа ылахтыы олордо. Р. Баҕатаайыскай

аат.
1. Этиһэн, охсуһан айдааны тардыы. ☉ Скандал, дебош
Бу дьахтары дойдутугар ыыттар сөп буолуо эбит, туох да айдаана, иирээнэ суох. Н. Неустроев
Сөп, эн ол көмүһү ылаҕын, мин бэйэм өлүүбүн эмиэ ылабын, ол кэнниттэн урукку иирээммит хаалар. С. Ефремов
2. Тыл-тылга киирсибэккэ өстөһүү, хабырыйсыы. ☉ Ссора; инцидент, конфликт
Кыраныыссатааҕы иирээн.  Ирак уонна Иран иирээннэрэ. «Кыым». Тэҥн. иирсээн

I
кыыкынаа диэнтэн холб. туһ. Сыарҕалаах оҕустар аадьуо алтахтыыллар, ылахтар биир күрүс кыыкынаһаллар. «ХС»
Бэстэр хоҥкулдьуһан куугунастылар, хатыҥнар кыыкынастылар, көмнөх хаар күдээрийэ тоҕунна. «ХС»
II
даҕ. Кыыкынаан иһиллэр тыастаах, саҥалаах. ☉ Скрипучий, сиплый
Биллэрик орон диэкиттэн эргэ аан аһылларыныы кыыкынас саҥа симиктик иһилиннэ. И. Гоголев
Ыалдьыбыт кыыл тыҥатын иһиллээн көрдөххө тыынара кыыкынас буолар. БПМ КИиКСЫа
Кыыкынас тыастаах үктэллэринэн иһирдьэ сүгүллэҥнэстилэр. «ХС»

сыһ. Үрүт-үрдүгэр буолар гына, үрүт-үрдүгэр чохчолуу. ☉ Кучей, грудой, ворохом
Ураһаҕа киирэн, дьиэ уҥа өттүгэр сохсолуу ууруллубут мутукча сөгөлөөн орон үрдүгэр …… олорон кэбистибит. Н. Заболоцкай
Сыарҕалаах оҕуһунан …… дьылҕан ураҕастары, сыарҕа сыҥааҕа буолар хатыҥ мастары, ылах талахтарын сохсолуу тиэйэн Ньукулааһа дьиэтин олбуоругар тиийэн кэллэ. «ХС»

аат. Ыт көлөҕө сыарҕаны олуйан ыттары тохтотор уһуктаах тимир төбөлөөх бөҕө мас. ☉ Крепкая палка с железным наконечником, служащая ручным тормозом для саней собачьей упряжки
Тутан иһэр тарыырын Дьэргэ сыарҕатын ылаҕар батары биэрбитэ. Болот Боотур
Куммаа …… тарыырын баттаан, ыттарын тохтотто. Н. Габышев
Уйбаан тарыырынан сыарҕа атаҕыттан олуйда. Ыттар сыарҕа лаппа ыараабытын билэннэр, тохтоотулар. «ХС»

I
хай I диэнтэн дьаһ. туһ. Балтыларбар дьиэбин хайдардым. Оҕонньор сиэнигэр тыы хайдарда
II
хай II диэнтэн дьаһ
туһ. Таатта, Таатта үрэҕэ, Адаар тааска хаайтаран, Арыт ытаан ылаҕын, Арыт суолгун хайдара, Адьас сүтэн хаалаҕын. Л. Попов
Урукку курдук буолбакка, атыннык илдьиэхтээхпин, киис суолун хайдарыахтаахпын сэрэйдэ. СЮ ЫБ

түмэр солб. аат. Хайа баҕарар кэмҥэ, куруук. ☉ В любое время, когда угодно, всегда
Поэзия омурҕана Уоппуската суох үлэ: Хаһан баҕарар таҕыстаҕына, Тахсыбатаҕына көҥүлэ. С. Данилов
Таба көҥүл сылдьар, маамыктанан хаһан баҕарар иилэ быраҕан ылаҕын. Н. Габышев
[Лэкиэс:] Эрэйбин хаһан баҕарар кимтэн да көрдүү турар киһибин. С. Ефремов