1. (усвояемость) ылымтыа буолуу, өй хомоҕойо; 2. (к болезням) ылларыгас буолуу; ылларыгаһа.

прил. 1. ылымтыа, хомоҕой өйдөөх; у него восприимчивый ум кини хомоҕой өйдөөх; 2. ылларыгас; он восприимчив к болезням кини ыарыыга ылларыгас.

прил. 1. ылымтыата суох, тоҥкуруун өйдөөх; невосприимчивый ученик үөрэҕи ылымтыата суох оҕо; 2. мед., биол. ылларыгапа суох; невосприимчивый к заразным болезням сыстыганнаах ыарыыларга ылларыгаһа суох.

даҕ. Сыты ылымтыа, билимтиэ (киһи, кыыл туһунан). ☉ Чуткий в отношении обоняния
Уолчааны хайа да бэйэлээх сытымсах ыт булбат гына саһыарыа. В. Гаврильева
Таба сытымсах буолан миэтэрэ аҥаара халыҥнаах хаар анныгар сытар лабыктаны, оту билэр. ТСА ТС
Сылгы сытымсах буолан, төһө да көрдөххө чээлэй күөх отун иһин, бэттиэмэни аҥаардастыы сиэбэт. ПАЕ УуАХО

ж. 1. ылымтыата суох буолуу, өй тоҥкурууна; 2. (о болезни) ылларыгаһа суох буолуу.

м. разг. 1. (обоняние) сыты билии; 2. перен. (чутьё) сыт ылымтыата, билигэһэ--көрүгэһэ.

даҕ. Болҕомтоҕо ылымтыа, суолта биэримтиэ (үксүгэр буолб. ф-ҕа, мэлдьэх. этиигэ тутлар). ☉ Обращающий внимание, придающий значение (обычно употр. в отриц. ф. и отриц. оборотах)
Кыаһай оҕонньор, дьоно аахайымтыата суох майгыннарыттан кэлэйбит курдук, хат тугу да эппэтэ. Эрилик Эристиин
Аахайымтыата суохпутунан алдьаммыт дьоммут. Софр. Данилов
Тэрэнтэй тус бэйэтин дьалаҕайыттан, аахайымтыата суоҕуттан кэлэннэ, абарда. Д. Таас
Ыччаты ииппит-үөрэппит оскуола эмиэ төрөппүт ийэ-аҕа курдук, олус сэргэх, кыһамньылаах, аахайымтыа буолуохтаах. «Кыым»

с. I. (уживотных) сытынан билимтиэтэ, сыты ылымтыата; 2. перен. (у человека) билгэ, таайар дьоҕур; он обладал каким-то особым чутьём разыскивать кини көрдөөн булар ханнык эрэ ураты билгэлээх этэ.

даҕ.
1. Уус-уран, олус тупсаҕай, ылыннарыылаах (хол., этии, тыл). ☉ Складный, гладкий, выразительный (напр., о речи)
Хоһоонньут хомоҕой тыллара Хор оннук, кутуллан эрэллэр. Күннүк Уурастыырап
Ааныс букатын дөйөн хаалбыт курдук буолла, ити мааны таҥастаах олус хомоҕой тыллаах киһини одуулаһар. А. Сыромятникова
2. көсп. Тугу эмэ дөбөҥнүк өйдүүр, ылынар, булугас, тобуллаҕас өйдөөх. ☉ Восприимчивый, понятливый, быстро, легко усваивающий что-л. Үөрэххэ хомоҕой оҕо кыратыттан биллэр.
□ Хомоҕой өйдөөх Уйгуураn, Тулааһынап курдук буолбатаҕа, тэһитэн өр гыммакка, рефератын суруйа охсон, куруһуок дьарыгар ким-хайа иннинэ дакылаат оҥорбута. Далан
Ганя Кривошапкин (Тыыллар) …… номнуо хороччу улаатан эрэр, бэрт сытыы-хотуу, үөрэҕэр олус хомоҕой, суһаллык ылымтыа бөтөсчөөн бэрдэ этэ. Н. Заболоцкай
3. Туохха эмэ сөп түбэһэр, табыгастаах. ☉ Удобный, подходящий, доступный
Уочарка уус-уран литература биир саамай хомоҕой көрүҥэ, этигэн хомуһа. А. Габышев. Хомоҕой, оперативнай пуормалар сайдыыларын тэҥинэн, фольклор үгэс оҥостубут жанрдара саҥа ис хоһооннонон, уус-уран литератураҕа киириилэрэ кэрэхсэбиллээх көстүү буолбута. СГС ӨСҮДь
Социальнай сайдыы сорох көрүҥнэрэ эргэрэн, бэйэлэрин аналларын кыайан толорбот, саҥаттан саҥа ордук хомоҕой пуормалар наада буоллулар. «Кыым»
Үҥкүү тылынан тута хоһуйуу хоһоону оҥоруу саамай хомоҕой пуормата буолар. «Сахаада»
4. көсп. Сытыы, үчүгэйдик хотор. ☉ Хорошо режущий или колющий, острый
Кылааннаах да биилээх кыайан кыларыппат, хомоҕой да төбөлөөх кыайан хоппот. Саха фольк. Чиргэл биилээххэ да эмтэрийбэт, хомоҕой уһуктаахха да хотторбот. С. Зверев. Хомоҕой төбөлөөх быһах. СГФСКТ

1. аат.
2. Дьон холобурун тардыыта, угуйуута. ☉ Влекущая сила воздействия чужого примера
   Бүтүн дэриэбинэ дьоно тахсан тибийбиттэрэ көҕө диэн, күүһэ диэн, сырсыыта диэн олус да буолар эбит. П. Ойуунускай
   Манна көҕө бэрт. Бары барыта «хаалыма», «куораттыаҥ», «биһигини кытта барыс» дииргэ дылылар. Н. Заболоцкай
3. Туохха эрэ тардыһыы, баҕа. ☉ Влечение, желание
   Мин суруйбут ырыаларбын дьон син сэргэҕэлииллэр ээ, итинэн көх тахсыа. А. Софронов
   [Семен] доҕотторо булт чааһыгар букатын көхтөрө суох эбиттэр. Н. Якутскай
   Сүгүн олорбот көх үөскээн, Сүргэлэрэ көтөҕүллэн, «Эмтээх» муора салгыныттан Эгдэйдилэр, биһи дьоммут. Күннүк Уурастыырап
   △ Күүс-күдэх, эниэргийэ. ☉ Энергия, сила, настойчивость, упорство
   Куппут чэй минньигэс сылааһа, Кулуһун дьиктилээх сылама, Саллыыгын, сылааҕын киэр үүрэн, Саҥа күүс, саҥа көх угуоҕа. Күннүк Уурастыырап
   Көр оонньуу аргыстаах Көх үлэ дьарыктаах Сүрэҕи көччүтэр, Сүһүөҕү мэччитэр. Болот Боотур
   △ Тугунан эрэ уопсай үлүһүйүү, умсугуйан дьарык оҥостон кэрэхсээһин. ☉ Всеобщее увлечение чем-л.
   Сааскы сэргэх саһарҕаҕа Булт көҕө саҕаланна. И. Гоголев
   Тамма уҥуор сүрдээх бултаах үрэхтэр бааллар. Бу дойдуга бултааһын көх уонна үгэс буолан хаалбыт сирэ эбит. И. Федосеев
   Сааскы ыһыы күрэҕин көҕө Түүҥҥү түүлү уймаата. А. Абаҕыыныскай
4. Тугу эрэ саҕалааһын, бачыымы көтөҕүү. ☉ Какое-л. начинание, почин
   Өндөрөй оҕонньор …… эмиэ биэс уон сүүһү суруйтарда, онон көх таһаарбыт дьоннорго иһигэр бэркэ абалана олорор. П. Ойуунускай
   △ Ордук кимээһиннээх, дьулуурдаах, тахсыылаах өттө (хол., оонньуурга). ☉ Инициатива, активность (напр., при игре)
   Оонньуу көҕө син-биир мин өттүбэр оннунан хаалла. Бачча баһыйа ылан бараммын сүүйэр инибин диэн наһаа холкутуйбутум. НСС ОоО
5. даҕ. суолт. Сэргэх, күө-дьаа, сонуну-саҥаны хабан ылымтыа. ☉ Живой, восприимчивый, активный
   [Оскуолаҕа] сорох кылаас бытаан, көҕө суох. Саҥараниҥэрэн биэрбэттэр. Н. Лугинов
   Сайын сайылык аайы Сүпсүһүү, мунньах бөҕө, Күө-дьаа кэрэ баҕайы, Көтөҕүллэр дьон көҕө. Баал Хабырыыс
   Илии үлэтигэр да биһиги үөрэнээччилэрбит көх дьон. «ББ»
   ♦ Көх түһэн көр көҕүс III
   Ол [өйөбүл] суох буоллаҕына, саҥа ыанньыксыт сопхуостан бүтэн барар болдьоҕун эрэ күүтэ, үлэ оҥорумтуотун үрдэтии «мин кыаҕым таһынан эбит» диэн көх түһэн сырыттаҕына, ама, баа буолуо дуо. «Кыым»
   ср. туркм. көк ‘веселый, радостный’, тув. хөг ‘забава, развлечение, веселье’