Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ычык

аат. Киһи сатаан сылдьыбат хойуу титирик мастаах ыркый ойуур. ☉ Труднопроходимая лесная чаща с густыми зарослями молодых лиственниц
Иһирик ычыктары уҥуордаталаан, суолларын ортотугар биирдэ хонон, Сиэллээх үрэххэ тиийбиттэрэ. Е. Неймохов
Арай ычык иһигэр мас барчаланар, тайах көхсө күлүҥнүүр. Улдьаа Харалы
Куобах ычыкка, лааҥкыга уонна хайаҕа куотар. ЯВВ КЭКТ
◊ Ыркый (ычык) ойуур көр ойуур
Ычык ойуур кытыытыгар ыраас сиргэ эһэ хаары дэлби тэпсибит суола баар. И. Гоголев
Үрэх соҕуруу өттүнээҕи куулатыгар хойуу мастаах ычык ойуур убаҕастыйан барар. В. Протодьяконов
Тууларын, тыыларын хаста да кырынан, сүгэн таһааран, дьиэлэрин кэннинээҕи ычык ойуурга кистээтилэр. Айталын

ычык-бычык

сыһ. Кыра-кыралаан, быстахтык (хол., ардахтаа). ☉ Немножко, недолго, чуть-чуть (напр., дождить). Бөтүрүөпкэ ычык-бычык таммалатан, барбах ибиирэн самыырдаан ылла. ЛМА

Еще переводы:

ичик

ичик (Якутский → Якутский)

көр ычык
Уонна арҕаҕар, халыҥ ичиккэ Хагдан эһэтэ иһийдэ, Киэһэ толооҥҥо борук-сорук Тоҥмут бөрөтө улуйда. Таллан Бүрэ
Аллараа ичиккэ куобах элбээбит. Н. Тарабукин (тылб.)

кириҥнээ

кириҥнээ (Якутский → Якутский)

кирий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Тиит төргүү мутугар …… киис кириҥнии олороро. В. Протодьяконов
[Чыычаах] Ычык талах быыһыгар …… Ыллаабакка кириҥнээтэ. С. Васильев
Куттанан, кириҥнээн, …… тыыҥҥын манаммаккын. «ХС»

лэкээлээ

лэкээлээ (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Кыракыратык ойуолаа. ☉ Идти, скакать короткими прыжками (обычно о зайце)
Куобахтар ычык ойуур саҕатынан лэкээ лээбит суоллара оһуор ойуу буо лан дьэрэлийэ сытар. В. Протодьяконов

ычыкыын

ычыкыын (Якутский → Якутский)

көр ычык
Аппа үөһээ сирэйэ хойуу баҕайы ычыкыын этэ. В. Яковлев
Харыалап атын харыйа ычыкыын быыһыгар кистээбит этэ. Л. Попов
Манна бэс, хатыҥ үүнэр, хатыылаах малина уга, болбукта ычыкыына баар. САа

ыркый

ыркый (Якутский → Якутский)

аат. Киһи эрэйинэн сылдьар титирик мастаах хойуу ойуур, ычык. ☉ Густые заросли молодняка, чаща, чащоба, мелколесье. Ыт мунна баппат ыркыйа
□ Ыркый былаастаах сиһи туораан, сөкү оттоох лааҥкы иһигэр киирдэ. С. Никифоров
Туругуруҥ, күөҕүнэн чэлгиһийэр, Ыраас дьиэллигэстээх ыркыйдар! С. Васильев
♦ Ыркый (ычык) ойуур көр ойуур
Ыркый ойуур иһигэр суорат сытар (тааб.: мэйии). Сэппэрээктээх ыркый ойууру туораан, бэс хордоҕойго өрө сүүрэн таҕыста. Софр. Данилов
ср. тув. шыргай ‘чаща’, монг. игч ‘густота (о растениях)’

ньохооройдоо

ньохооройдоо (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Такымҥар олорон, хорутуута суох сүүрбүтэ буол (хол., куобах). ☉ Передвигаться короткими прыжками, припадая на задние лапы (напр., о зайце)
[Куобах] үрүйэ саҕатынан бытыгырыы үүммүт чыыбаайыны саныы биэрэн, ычыгын быыһынан тэппит ороҕун устун сүүрэн ньохооройдоото. В. Миронов
Куобахчаан доҕорун сүтэрэн, ол-бу диэки хантаарыҥныы-хантаарыҥныы, аргыый ойон ньохооройдоон истэ. П. Ламутскай (тылб.)

һуулаа

һуулаа (Якутский → Якутский)

туохт. «Һуу» диэн уһуутуурга маарынныыр хаһыыны таһаар. ☉ Производить звук с тяжёлым продолжительным вздохом, похожий на «һуу»
Модьугу һуулаатаҕына ходьох гыммыккын бэйэҥ да билбэккэ хаалаҕын... П. Тобуруокап
Арай, хата, олох аттыбар модьугу куобаҕы һуулаан, онтон соһуйан этим атыйан ылбыта. И. Егоров
Ардыгар модьугу куобах үүрэн ычык ойуур иһигэр һуулуура иһиллэрэ. Айталын

убаҕастый

убаҕастый (Якутский → Якутский)

туохт. Сэдэхсий, чарааһаа, аҕыйаа (хол., баттах). ☉ Уменьшиться в количестве, стать реже (напр., о растительности)
Үрэх соҕуруу өттүнээҕи куулатыгар, хойуу мастаах ычык ойуурга убаҕастыйан барар. В. Протодьяконов
Саас түүлүүр бириэмэтигэр кыһыҥҥы түүтэ улам убаҕастыйан иһэр. ЕОВ ССТБ. Дарья Александровна бэйэтин хоһугар киирэн, утуйарыгар убаҕастыйбыт баттаҕын оҥосто олорон дьэ улаханнык чэпчээтэ. А. Толстой (тылб.)

уһуурҕаа

уһуурҕаа (Якутский → Якутский)

  1. туохт. Куотугас буол, куттан, тэһииргээ. ☉ Быть пугливым, резвым
    Биир буур уһуурҕаан, мүччү түһэн Чиэнэ саһан олорор ычыгар кэлэн хорҕойдо. И. Данилов
    Таба уһуурҕаан, кыыла киирэн, икки ардыбытынан мүччү ойон тахсар. «Чолбон»
  2. көсп. Улаханнык долгуй, сиэкэний. ☉ Тревожиться, волноваться
    Уһун киэҥ кэскиллээх Уйгулаах олоҕу олохтообут Уруу-хаан дьоннорум Улахан кутталга киирбитин истэммин, Уйулҕам, кутум уһуурҕаата. Саха нар. ыр. III
олоотоо

олоотоо (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Хантайахантайа ырааҕы көр; төбөҕүн бытааннык эргитэн ырааҕы болҕойон кыраҕытык одуулас. ☉ Смотреть вдаль, запрокидывая голову; внимательно и зорко смотреть, медленно поворачивая голову из стороны в сторону
Томороон, хонойуоҕунан хонойон, кими эрэ көрдүүрдүү, дьон үрдүнэн олоотоото. Болот Боотур
2. Сыт ылаары тыал хоту сытырҕалаа (кыыл туһунан). ☉ Принюхиваться по ветру (о животных)
Ийэ тайах, алыы саҕатынааҕы аабылааны туораан, …… ычыкка тиийдэ, үгэһинэн сыт ылаары тыал хоту олоотоото. ФВС К