сыһ. Анаанминээн сыал оҥостон. ☉ Нацеленно, целенаправленно
Дьыл хайа баҕарар кэмигэр булт үөскээһинин, кини аһылыга, сырыыта хайдаҕын эрдэттэн эндэппэккэ билэн, тосхоллоохтук бултуур киһи өбүгэ саҕаттан байанайдаах булчутунан ааҕыллар. «ХС»

көр алтыһыы
Ый-күн алтыытын курдук, биирдэ эрэ көрсүһэн араҕыстахпыт (өс ном.). Ыйдар, күннэр, сулустар араас алтыыларын Кинилэр эндэппэккэ билэллэр. Айылҕа ол араас алтыыларын аттаран, Ардаҕы, курааны ааҕа кэпсииллэр. С. Данилов

арыт. тыас. Дөрүндөрүн «кычыр-кычыр» тыаһаа. ☉ Производить раздельно повторяющиеся скрипы, поскрипывать время от времени (напр., об обуви)
Кирилиэскэ Ростов эндэппэккэ билэр чэпчэки атаҕын тыаһа кычырдаан иһилиннэ. Л. Толстой (тылб.)

тыаһы үт. туохт. Кыратык тыһырҕаан тыаһаа. ☉ Издать лёгкий треск
Ити икки ардыгар тыа саҕатыгар туох эрэ «тыс» гыммыта. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ыраах тыс гыммыт бэрт кыракый тыаһы кинилэр [чубукулар] эндэппэккэ истэллэр, сэппэрээк лабаата барбах ибир гыммытын көрө охсоллор. А. Кривошапкин (тылб.)

сыһ. Ыллаан эрэр курдук, унаарытан (саҥар). ☉ Протяжно, напевно (говорить)
Ким эрэ ыллыырдыы дьиэрэтэн Кэрэгэй кэпсээнин киэргэтэр. С. Данилов
Хотугу дьону саҥаралларыттан эндэппэккэ билэҕин, кинилэр этиилэрин хайдах эрэ унаарытан, ыллыырдыы тардан бүтэрэллэр. «ХС»

аат. Салгынынан кэлэр араас сонуннары, биллэриилэри, муусуканы биэрэр тэрил. ☉ Радио
Бу араадьыйабытын хайдах да сатаан үлэлэппэтигит дии. Суорун Омоллоон
Мантан инньэ күн-дьыл туругун араадьыйанан этэллэрин кэтээбит киһи, көтөр сырыытын эндэппэккэ билиэ эбит. Далан
Араадьыйаҕа дьикти кэрэ муусука дьүрүһүйэр. С. Федотов

ахсаа диэнтэн дьаһ
туһ. Оттон Фокин наар өлөр диэки тардыстар, дьон санаатын алдьатар, күүһү-уоҕу ахсатар. Амма Аччыгыйа
Балыксыттар төрөөбүт дойду иннигэр үлэлэрин ахсаппатахтара, ол кэриэтэ бэйэлэрэ тууһа суох аһыыллара. И. Данилов
Мин билигин эндэппэккэ билэбин Ханнык үлэ быччыҥы ахсатарын, Ханнык дьайыы Эти-хааны алдьатарын. С. Данилов

аат.
1. Оҕуруот аһын, сибэккини олордорго аналлаах томточчу мунньуллубут быйаҥнаах буор субурҕата. ☉ Гряда, грядка в огороде
Дьиэ тула өттө барыта кирээдэ. Эрилик Эристиин
Күрүө иһигэр оҕуруот аһа ыһыллыбыт кирээдэлэрэ көстөллөр. Д. Таас
2
кирээккэ диэн курдук. Оҕонньор …… хараҥаҕа эндэппэккэ хамсанан, оһох аттынааҕы кирээдэттэн атаҕын таҥаһын аҕалан, таҥнан хачыгырайан барда. Софр. Данилов

туохт., түөлбэ. Элбэхтик сырыт, дуурдан, орохто тэп (кыыл туһунан). ☉ Протоптать тропинку (о зверях)
Табалар, тайахтар таптаан ньэкээрэллэр эбит: суоллара-иистэрэ баһаам. И. Данилов
[Пахом] сааһын тухары аар тайҕа холоругун түөһүнэн тэлэн, ардаҕын-хаарын санныгар сүгэн, …… байанайдаах хара тыа тымырын-сыдьаанын, кыыл сигилитин, ньэкээрэр сирин эндэппэккэ тосхойор буолан, …… кэбэҕэстик бултуйар. Н. Борисов

туохт. Атахтаргын тыастаахтык сыһан сэниэтэ суох хаамп. ☉ Идти, с трудом переставляя ноги и громко шлёпая при этом
Эр киһи өрө тыынан турбахтыы түһэн баран куукунатын диэки саллырдаата. Софр. Данилов
Кэннигэр сэниэтэ суох атах тыаһа саллырдаан чугаһаабытыгар эргиллибэтэ да, Айаан кэлбитин эндэппэккэ биллэ. Н. Лугинов