аат., кэпс. Туохха эмэ эбиллэн биэрэр, эбии буолар туох эмэ. ☉ Добавка, прибавка, дополнение
Олбуор муннугар гараас көстөр. Бэттэх диэки — тэпилииссэ. Эбии-сабыы да тутуута элбэх эбит. И. Егоров
Онуоха эбии-сабыы буолан, Хотунум ыала дьахталларга Хобугунуйан, хоп тарҕаппыта. Н. Некрасов (тылб.)

кэпсээн-ипсээн килэһитии — тугу эмэ сымыйанан-кырдьыгынан эбэн-сабан сэһэргээһин. ☉ Рассказывать о чем-л. напропалую, чрезмерно преувеличивая
Киһибит бэҕэһээҥҥи түбэлтэ туһунан кэпсээн-ипсээн килэһитии бөҕө. — Кэргэммэр киһиргэнии, Кэпсээн-ипсээн килэһитии. П. Тобуруокап

туохт.
1. Туохха эмэ салбырҕаста оҥор, салбырҕаһынан киэргэт. ☉ Приделывать к чему-л. подвеску, украшать что-л. подвеской. Чороону салбырҕастаа
2. кэпс. Тугу эмэ хос ситэрэ, эбэ-саба сатаа (хол., эппиккин хоһулаан). ☉ Повторяться, «пережёвывать» одно и то же (напр., в высказываниях)
Салбырҕастаан, бытырыыстаан, лабайдаан этэ сатааһын, төттөрүтүн, ааптар тыл маастара буолбатаҕын көрдөрөр. П. Тобуруокап

1. Кыраасканан сотуу, кыраасканан биһии. ☉ Покраска, крашение чего-л.
   Оттук систиэмэтэ оҥоһулла, уот киллэриллэ илигинэ, тоҕо эркини кырааскалааһыны ыыппыккытый? В. Протодьяконов
   Бөдөҥ куораттарга химическэй ыраастааһын уонна кырааскалааһын фабрикалара тэриллиэхтэрэ. «ХС»
2. Баары тупсаран, эбэн-сабан эбэтэр ордук кэптээн, күүркэтэн көрдөрүү. ☉ Приукрашивание действительности; сгущение красок
   Кырдьыга бэйэтэ даҕаны сүрдээх, Кырааскалааһына да суох сөптөөх Уһун эрэйдээх суол, Ол Суоттулуур суол. С. Васильев
   Дьиҥ баары кырааскалааһыны да, итэҕэстэри күүркэтэ сатааһыны да таһаарбакка, ыараҥнатан, дьиҥ баарынан ылан сыаналыыр наадалаах. «ХС»

аат., кэпс. Туох эмэ (хол., кэпсээн) толору, ситэри буоларын курдук эбии-сабыы, сиһилээһин. ☉ Дополнение, приложение к чему-л. (напр., к рассказу), делающее его более полным, подробным
«Дьэ кини ити кэпсээнин сиэлэ-кутуруга бэрт уһун буолуохтаах», — диэн Ааныс Бүөтүр Сэмэнэбис диэки өрө көрөн мылаарыйбыта. П. Аввакумов
Ол-бу сиэлэ-кутуруга суох сахалыы быһа «Миитэрэй» диэ, биитэр «Миитэрэй оҕонньор» диэ. «ХС»
Тугу барытын сиһилии, сиэлинкутуругун ситэрэн, кими баҕарар аатын, аҕатын аатын, араспаанньатын толору ааттаан дуоспуруннаахтык кэпсэтээччи. «ХС»

сүһэн ыл — үүт маас түһэрэн үтүгүннэрэн ыл. ☉ Копировать точьв-точь
Тоорохой аҕатыттан тугу истибитин барытын сүһэн ылан, оруобуна аҕатын үтүктэ-үтүктэ, күнүс оҕолорго туспа остуоруйалыыр. Болот Боотур
[Ф.Д. Семёнов] Саха норуотун уус-уран айымньытын бүтүннүүтүн сүһэн ылбыт, кыайа тутан баһылаабыт, этэр тыл киэнэ дьиҥнээх уһулуччулаах маастара буолар. Күннүк Уурастыырап
Биллэрин курдук, олоҥхоһут кимтэн эрэ истибит олоҥхотун тылын-өһүн, бухатыырдар сырыыларын сүһэн ылан, ону уларытан-тэлэритэн, ардыгар эбэн-сабан толорор. «ХС»

туохт. Тугу эмэ туохха эмэ эп-сап, холбоо. ☉ Прибавлять, добавлять что-л. к чему-л.
Бүттүүйэп аны билигин Иннокентий Петровиһы була сатыыр. Буоларыбуолбаты холбоон-илбээн араас үҥсүүлэринэн, анонимкаларынан оройуон, өрөспүүбүлүкэ тэрилтэлэрин симэ сытар. М. Ефимов
Хоһоонугар холбоон-илбээн, Хомуруйда, хотто диэҥҥин, Хомнуу саныыр буолума: Хопко-сипкэ өстөөхпүн. Күннүк Уурастыырап
Архыыбым докумуоннарыттан эҥин холбоон-илбээн өссө элбэҕи ахтыам эбитэ буолуо да, аны туран сүрүн кэпсээммититтэн туораан, халыйан хаалыах курдукпут. В. Гаврильева

туохт.
1. Бэйэ сииригэр анаан сүөһүтэ иит, тут. ☉ Иметь, держать убойный скот для собственного потребления. Өҥ дьыл буолан, быйыл биир идэһэлэннибит. Элбэх оҕолоох дьон идэһэлэннэххитинэ, дьэ, абыраныаххыт
2. Бэйэ сииригэр анаан сүөһүтэ өлөр. ☉ Забивать скот для собственного потребления
Онон балыкка, бытархай булка, түүлээххэ эбэн-сабан дьиэ табатынан идэһэлэнэн, эрэйэ суох олорор кыахтанан барбыттара. Болот Боотур
Охоноонноох бу сайын биир ынаҕы байтаһырдан баран идэһэлэммиттэрэ. Бэс Дьарааһын
Улахан ыалдьыттар - атыыһыттар кэлбиттэригэр тоҥустар таба идэһэлэннилэр. Н. Павлов
3. көсп., кэпс. Кими эмэ дьакый, кыай. ☉ Наказывать кого-л., расправляться с кем-л.. Миигин идэһэлэнэр санаалаах. Саахымакка кинини идэһэлэнним

туохт. Кыраны даҕаны олус улаатыннар, дарбат. ☉ Представлять что-л. более значимым, важным, чем есть на самом деле, преувеличивать значение чего-л., сгущать краски
Бииргэ үлэлииргэ ыарахан киһи буолуо. Бэйэтэ кыра да соҕуһу наһаа күүркэтэр быһыылаах. Н. Лугинов
Владимир Ильич олоххо даҕаны, ускуустубаҕа даҕаны сымыйанан күүркэтэ, дарбата, киэргэтэ, уустугурда сатыыры олус абааһы көрөрө. Софр. Данилов
△ Кэпсииргэр эбэн-сабан омуннаа, суоҕу да баар оҥор. ☉ Прибавить лишнего, присочинить (в рассказе)
Ордьонумаан ойуун кыырара үчүгэйэ бэрдин иһин, хаста да баран көрбүттээҕим, дьон баҕайылар ону күүркэтэн, оҥорон кэпсээн үллэҥнэтэллэр. И. Гоголев

1. собуоттаа диэнтэн бэй., атын. туһ. «Бэйи, тыраахтарым сатаан собуоттанымаары гынна», — Петя атын ньыманы тобулаары албаһырда. Сэмээр Баһылай
   Массыыналар утуу-субуу собуоттанан, көҕүспүттүү бирилэһэ түстүлэр. «ХС»
   Фёдор …… сууккаҕа үстэ собуоттанар чаһылаах. СТ С
2. кэпс. Эбии тэптэн, тэбиэһирэн киирэн бар. ☉ Завестись, действовать как заведённый
   «Чэ сөп, эн эппитиҥ курдук буоллун», — Ася Назар собуоттанан барбытын тохтотоору судургутук сөбүлэстэ. Р. Баҕатаайыскай
   Кини куһу хайдах курдук үчүгэйдик күөрэтэн түһэрбитин туһунан эбэн-сабан кэпсээн, тоҥ күөс быстыҥа тохтоло суох собуоттанан барааччы. В. Протодьяконов
   Уугутугар-хааргытыгар киирэн собуоттаннаххытына, сорҕотугар баҕас наһаалыыгыт да быһыылаах. «ХС»