тоҥхоҥноо диэнтэн дьаһ
туһ. [Холууп] моонньун быччыҥнарын көмөтүнэн төбөтүн араастык хамсатар: эргичиҥнэтэр, өрө көтөҕөр уонна тоҥхоҥнотор. ББЕ З

несов. 1. что, чем эргит, эргичит, эргичиҥнэт; вертеть колесо көлөһөнү эргит; 2. кем, перен. разг. көҥүл эргит, көҥүл дьа-һайа сырыт.

бурулҕан диэн курдук
Мэлгэйбээт, арыгылаах куруускатын ылан, ытыһын үрдүгэр эргичиҥнэттэ, онтон арыгыта боротуоха бургутуутун курдук дьэрэлийэн тахсыбытын кэннэ, хантас гыннаран кэбистэ. С. Курилов (тылб.)

төҥкөй диэнтэн хай
аата. [Тымырдарга быһаччы сабыдыаллыыр эрчиллиилэргэ] төбөнү араастаан хамсатыы киирэр, холобур, төҥкөйүү, уҥа-хаҥас хайыһыылар, хоолдьугу эргичиҥнэтии. ФВН ТС

сэксэй 3 диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Бушуев, чөлөйбүт үрүҥ кубаҕай, хатыҥыр киһи, чэпчэкитик сэксэҥэлээн тиийэн, бакыаты ылан эргичиҥнэттэ. Болот Боотур
Мэхээс оҕонньор үөрэн сэксэҥэлээтэ. Айталын
Атын дуома, ходьох гынаат, оннуттан сыҕарыйан, аат эрэ харата сиэлэн сэксэҥэлиир. А. Чехов (тылб.)

үрэлин диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Кыыс сүр босхо баҕайытык баһын эргичиҥнэппитигэр баттаҕа, күрдьүгэс күрүөтэ от курдук, бүтүннүү үрэллэҥнээн харахтарын саба түспүтэ. А. Софронов
Саҥа хаар көпсөркөй, үрдэ кыра да салгынтан үрэллэҥнии турар. И. Федосеев

дьүһ. туохт. Ол-бу диэки көрөн төбөҕүн тула өттүгэр эргичиҥнэт (хатыҥыр, кыра уҥуохтаах киһини этэргэ). ☉ Плавно водить головой, глядя по сторонам (о худощавом человеке небольшого роста)
Миитэрэй ол-бу диэки көрөн чылаарыҥнаата, тэпсэҥнээтэ. Амма Аччыгыйа

аат. Кыра кэрбээччилэринэн аһылыктанар, төбөтүн босхо кэриэтэ кэбэҕэстик эргичиҥнэтэринэн биллэр, түүн сырыылаах, улахан төгүрүк харахтаах, тыҥырахтаах көтөр. ☉ Сова
Үөт мэкчиргэтэ. Тиит мэкчиргэтэ. Кул гаахтаах мэкчиргэ.  Мэкчиргэ үрдүк тиит төбөтүн былдьаспытыгар дылы (өс ном.). Үс сэргэ турарыттан биирдэригэр мэкчиргэ моонньо суох баһа эргичиҥнээн, хараҕа эрилиҥнии олорор. Амма Аччыгыйа
ср. алт. мэчиртке, тув. межерген, бур. бэксэргэ ‘сова’

дьүһ. туохт. Кэтит хаптаҕай сирэйгин малаччы тутун (кыылы, сүөһүнү эмиэ этэргэ). ☉ Выставлять широкое плоское лицо, морду (о человеке, животных, скоте). [Күөх Көппө:] Ээ, ньалайа сытыйаҥҥын, баҕар оонньоомо даҕаны… Суорун Омоллоон
Уулаах Уйбаан …… муоһа тутан иһэн, иттэни ньалайан, Кыра Хабырыыстан ыйытта. Эрилик Эристиин
Хонооһой быллаҕар сирэйэ ньалайан кэллэ уонна кэри-куру курдук туттан, үрүүмкэтин эргичиҥнэтэн көрө олордо. «ХС». Тэҥн. ньолой

аат. Уонча сэнтимиэтир уһуннаах, үс-хас сэнтимиэтир кэтиттээх, ортотунан икки үүттээх чараас мас, ол үүттэринэн (хайаҕастарынан) угуллубут сабы төбөлөрүн холбуу баайан баран, тардыалаан эргичиҥнэтэр оонньуур. ☉ Якутская национальная игрушка: плоская лучина (деревяшка) длиной около десяти и шириной два-три сантиметра, имеющая посередине два отверстия
Через них пропускают нитку, завязывают узлом и, подергивая ее за концы, вращают лучину вокруг оси, производя жужжащий звук. Күүгүнэйи дэбигис эргиппит уонна киһи сэргиир араас дорҕооннорун таһаарбыт оҕо хайҕанар. ВПК СОо
Иитээччи күүгүнэй оҥорон аҕалан тыаһатар. КИИ ОЧСҮөГ