1) делать традицией, обычаем; сүөсүһүт күнүн бэлиэтиир үгэстэннибит у нас стало традицией отмечать день животновода; 2) делать что-л. привычкой, обыкновением; зарядканан дьарыктанар үгэстэммит он регулярно занимается зарядкой.
Якутский → Русский
үгэстэн=
үгэс
1) традиция; обычай; үгэс буолбут (это) стало традицией; өбүгэлэр үгэстэрэ обычай предков; 2) привычка, обыкновение; үгэс курдук модальное словосочет. как обычно; үгэс курдук, бүгүн эмиэ эрдэ турдулар как обычно они и сегодня встали рано; ср. абыычай.
Якутский → Английский
үгэс
n. custom, tradition, habit
Якутский → Якутский
үгэс
аат.
1. Былыр-былыргыттан, бэрт өртөн олохсуйан, үөрүйэх буолан хаалбыт быһыы-майгы. ☉ Традиция, обычай
Сайыҥҥы уйгуну-быйаҥы көрсө сахаларга ыһыах ыһан бырааһынньыктыыр үгэс баар. Саха фольк. Өбүгэлэрин үтүө үгэһинэн сахалар Дьиэлэрин мэлдьитин илин диэки аанныыллар. Маҥнайгы тахсар сардаҥаны кинилэр Санныларыгар сүгэннэр илдьэ киирэллэр. М. Ефимов
Өбүгэҥ үгэһин сириэҕиҥ — Олорор мутуккун кэрдиэҕиҥ. Айталын
2. Үөрэммит, үөрүйэх буолбут сиэр, идэ, кэмэлдьи. ☉ Привычка, обыкновение
Оҕо эрэ үгэһэ эбээт — тугу көрөр да барытын бултаһыан баҕарар. Н. Якутскай
Туох барыта кэлин уһугар тиийэн син биир үгэскэ кубулуйар. Н. Лугинов. Огдооччуйа эмээхсин эдэр эрдэҕиттэн халбаҥнаабат үгэһинэн бүгүн эмиэ күн тахсыыта уһугунна. И. Гоголев
ср. каракалп. үлги ‘манера (образ действия, стиль)’
үгэс курдук
сыһ. холб. Мэлдьи буоларын курдук. ☉ Как обычно, по обыкновению
Остуоруйабыт үгэс курдук аһаан-сиэн бүтэн …… утуйар киэбинэн бары сыппыппыт кэннэ саҕаланара. Д. Таас
Тибии, үгэс курдук, олунньу ыйтан саҕаланааччы. В. Яковлев
Үгэс курдук …… алтынньы үһүс декадатыттан саҕалаан сэтинньи уон биэс күнүгэр диэри убаһаны ийэтиттэн араарыллар. АНП СЭЭ
үгэстэн
туохт.
1. Туох эмэ буоларын үгэскэ кубулут, куруук буоларын, оҥоһулларын курдук гын. ☉ Превращать какое-л. действие или событие в традицию, сделать что-л. традиционным, обычным. Сүөсүһүт күнүн ыытар үгэстэннибит
□ Тойон Киһи, кулуба буолан баран, дьоҥҥо-сэргэҕэ ытыктатаары, ытык эбэни тардар күнүгэр нэһилиэк киһитин барытын ыҥырар үгэстэннэ. И. Гоголев
Миэхэ кэлэн сайыны быһа мунньахтыыр үгэстэммиттэрэ. Күндэ
Оннооҕор улахан тэрилтэлэр үлэһиттэрэ аҕыстыы ый устата хамнастарын ылбакка кыыһыран-абаран, миитиннээн бырачыастарын биллэрэ сатыыр үгэстэннилэр. У. Ойуур
2. Тугу эмэ, туох эмэ дьайыыны, хайааһыны мэлдьи гынар идэлэн, үөрүйэх оҥоһун. ☉ Делать что-л. привычкой, совершать что-л. привычно
Онтон таһырдьа тахсан, босхо сылдьар үгэстэммит. Күннүк Уурастыырап
Олохтоохтор саҥа остолобуойу биһирээн, үгүс ыаллар мантан бэлэм аһы ылар үгэстэнэн эрэллэр эбит. П. Егоров
Кини онон [үчүгэйдик харбыырынан] улаханнык киһиргиир үгэстэммит. Суорун Омоллоон
Күнүс оҕолор бэйэлэрэ хаалан, астаан хаалларбыт астарын сылыттан аһыыр үгэстэннилэр. И. Попова
Еще переводы: