Якутские буквы:

Якутский → Русский

үптээх

разг. состоятельный, богатый, денежный; үптээх киһи денежный человек.

Якутский → Якутский

үптээх-астаах

даҕ. Баайдаахдуоллаах, харчылаах, баай. ☉ Богатый, денежный, состоятельный
Ол Куонааскы оҕо, билигин ама үптээх-астаах аатырбытын иһин — хайа аҕатын киһи билэр оҕонньоро этэ дии. Н. Неустроев
Бу дьон бары биир дьиэ кэргэнэ буолан, биир баайдаах, үптээх-астаах, орто сэниэ ыал эбиттэр. Эрилик Эристиин
[Көһөйөөн — Суордаайапка:] Күтүөтүҥ үптээх-астаах, хамнас бөҕөлөөх киһи ини? «ХС»

Еще переводы:

бэринньэҥ

бэринньэҥ (Якутский → Якутский)

даҕ. Харыстаабакка, кэмчилээбэккэ бэригэс, түҥэтинньэҥ. ☉ Щедрый. Үптээх — өйдөөх, таҥастаах — уус, астаах — бэринньэҥ (өс хоһ.)

дохуоттаах

дохуоттаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Үптээх-астаах (үлэлээн эбэтэр эргинэн киллэринэр). ☉ Доходный, прибыльный
Быйыл үрдүк дохуоттаах дьыл буолуохтааҕын туһунан кэпсэтэллэр. А. Олбинскай
Холкуос дохуоттаах салаатынан түүлээх булда буолар. ДФС КК

кэрээхи

кэрээхи (Якутский → Якутский)

көр кэрээки
Бэйэтэ сүрдээх кэрээхи, туох даҕаны аһы-таҥаһы аһаабатах-таҥныбатах, дьиэни туттубатах киһи эбит. Саха сэһ. II
Син үптээх эрээри, кэрээхи, кэччэгэй оҕонньор. Н. Габышев

тоспороҥноо

тоспороҥноо (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Дьоһумсуйа-киэбирэ тутун. ☉ Вести себя высокомерно, важничать
Үптээх дьон буоланнар, киин сир бэртэрин кытта куомуннаһан куодарыһаллар, тойон буолан тоспороҥноһоллор. БВВ ӨУоӨ

үптэн

үптэн (Якутский → Якутский)

туохт. Үптээх, баайдаахдуоллаах, харчылаах буол, бай. ☉ Богатеть, иметь большие деньги
Үптэннэҕин аайы үлүһүйэн Үксэтиэн баҕарбыт, Баайданнаҕын аайы басыһар Баҕата улааппыт. А. Софронов
Тыһыынчанан үптэнээт, Тымныы. киэмсик буолумаар. Албан ааты ситиһээт, Аргыс дьоҥҥун умнумаар. Р. Баҕатаайыскай

үптэн-астан

үптэн-астан (Якутский → Якутский)

туохт. Үптээх, баайдаах буол. ☉ Богатеть, иметь достаточно средств к существованию
[Дьылыгыс Маайа:] Туох диэн дьоҥҥо биллэриэхпиний, бачча үптэнэн-астанан баран, эргэ барар суох, оҕобун кэтээн, олорон көрүөм. Эрилик Эристиин

кылааттаах

кылааттаах (Якутский → Русский)

I 1) имеющий клад, с... кладом; кыланар кылааттаах , үөгүлүүр үптээх погов. у него вопящий клад, кричащее сокровище (говорится об очень богатом человеке); 2) скирдованный; кылааттаах бурдук скирдованный хлеб.
II прям., перен. имеющий вклад, с... вкладом; сберкассаҕа кылааттаах он имеет вклад в сберкассе.

астаах

астаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Сөп буолар аһылыктаах. ☉ Имеющий достаточно еды, пищи
Өссө сайын кэлиэр, отон буһуор диэри аһыыр астаах киһи. Амма Аччыгыйа. Астааҕынан эрэ абааһы, үптээҕинэн эрэ үөдэн (өс хоһ.)
2. Туораахтаах, отонноох, үөскэхтээх. ☉ Имеющий какой-л. плод. Бөдөҥ астаах сэлиэһинэй долгулдьуйар
□ Төрдүгэр астаах үүнээйи эмиэ бэркэ үүнэр. «ХС»
3. Ириҥэлээх. ☉ Гнойный (о нарыве)
Цинга, астаах ымынах, ис ыарыылара дьону сылбах курдук охтороллор. «ХС»

баай-дьадаҥы

баай-дьадаҥы (Якутский → Якутский)

аат., хом. суолт. Үптээх-маллаах уонна кыаммат дьон. ☉ Имущие и неимущие
[Бүөтүр:] Иккиһин этэбин, таптал баай-дьадаҥы диэн араарбат, баайы-дьадаҥыны киһи бэйэтэ булар. А. Софронов. [Кыһыл Ойуун:] Андаҕайабын айыы аймаҕын ааспат-арахпат айыытынан, Батталлаах олох уларыйыаҕа, баайа-дьадаҥыта бараныаҕа. П. Ойуунускай
Кини [Күн Дьирибинэ] кыра сааһыттан баай-дьадаҥы атааннаһыытын, эрэйи-муҥу, олох кыһалҕатын билэн улааппыта. «Кыым»

далаҕа

далаҕа (Якутский → Якутский)

аат., үөхс. Олус куһаҕан киһи, нэгэй. ☉ Скверный человек, негодяй
Ити далга баппатах далаҕа, ити дьиэҕэ баппатах дьэллик, ити аартыкка баппатах акаары эйигин атаҕастаата. П. Ойуунускай
[Баһыыкка:] Үптээххинэн эрэ үөдэн, Баардааххынан эрэ баҕайы, Бардамнаама, далаҕа! Суорун Омоллоон
Бу харчыны [Степаҕа] биэрбит да иһин, син биир мүччү тутуо. Сор, ночоот аргыстаах далаҕа эбит. М. Доҕордуурап