даҕ. Үптээх-астаах (үлэлээн эбэтэр эргинэн киллэринэр). ☉ Доходный, прибыльный
Быйыл үрдүк дохуоттаах дьыл буолуохтааҕын туһунан кэпсэтэллэр. А. Олбинскай
Холкуос дохуоттаах салаатынан түүлээх булда буолар. ДФС КК

туохт. Быстарбакка куруутун үптээх-астаах буол (үксүгэр буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Иметь достаточно средств для существования (обычно употр. в отриц. ф.)
[Көстөкүүн:] Табаарыстар, бу эһиги туохтан саллар сааскыт тухары тиийиммэккэ-түгэммэккэ эрэй-буруй бөҕөнү көрөргүт буолуой? Күндэ
Элбэх баҕайы иитимньилээх. Өрүү тиийиммэт-түгэммэт. «ХС»

даҕ. Сыалаах, эмис. ☉ Имеющий брюшной жир, жирный. Ойуун икки илии хаһалаах байтаһын биэ түөрт ойоҕоһун ууран биэрбиттэрин сиэн уоһун, сэҥийэтин ньолҕоруччу соттон кэбиһэ-кэбиһэ, кэпсии олордо. Күннүк Уурастыырап
Мантах антах, хамначчыттар, Көлөһүммүт мэлдьитин Хаһалаах баай хармааныгар Харчы буолан киирбэтин! Эллэй
[Лэкиэс:] Бэрт соболоох күөл. Биирдии бэйэтэ тэриэлкэҕэ баппат соболоох. Дьөксө хаһалаах, сааллаах буолуохтаах. С. Ефремов
♦ Халыҥ хаһалаахтар, суон саал- лаахтар көр саал I
Эбэм Быакана иччитэ! Тойоттор, халыҥ хаһалаахтар, суон сааллаахтар, үптээхтэр-астаахтар, үбүнэн-аһынан манньалааннар, Эн хааҥҥын тохторон эрэллэр. Багдарыын Сүлбэ

1. даҕ.
2. Үптээх-астаах, элбэх маллаах-саллаах. ☉ Имеющий денежное и другое богатство, состоятельный
   Баайынан чахчы улахан баайдаах киһи эбитэ үһү. Саха фольк. Бу дьон биир дьиэ кэргэҥҥэ буолан, биир баайдаах, үптээх-астаах орто сэниэ ыал эбиттэр. Эрилик Эристиин
   Өлөксөй эрэйдээх оскуолаҕа Үөрэнэ барара уурайда. Үгүс баайдаах атыыһыкка Үлэлии барсар буолла. С. Васильев
3. көсп. Элбэх туһалаах быйаҥнаах. ☉ Имеющий большое природное богатство
   Сырдык таас бараммат баайдаах, быстыбат быйаҥнаах Саха сиригэр, Бүлүү өрүс аар тайҕатыгар, Мирнэй куоракка хостонор. И. Данилов
   Көстүбэт баһаам баайдаах дьикти сири аһыахпын олус баҕарабын! П. Тулааһынап
   Мин бараммат барҕа баайдаах уунар киэҥ туундара булчутунабын. «Кыым»
4. аат суолт., кэпс.
5. Үп-харчы, мал-сал баайдаах киһи. ☉ Тот, кто обладает богатством, богач
   Баайдааҕы бахтаттылар, Үптээҕи үрэйдилэр, Харчылааҕы хамнаттылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Үөрэхтээҕи да түҥнэрэр этим, Тойону да охторорум, Бэрди да бэриннэрэрим, Баайдааҕы да баранаак оҥорорум [арыгы]. С. Зверев
6. көсп. Айылҕа быйаҥа. ☉ Природные богатства
   Хара тыа баайдаах, уол оҕо дьоллоох (өс хоһ.). Уол оҕо дьоллоох, таҥара баайдаах (өс хоһ.). Мин төрөөбүт Сахам сирэ дьикти баайдааҕа, дэлэгэй быйаҥнааҕа, хайа, аан дойду үрдүнэн биллэр буолбат дуо?! Суорун Омоллоон
   Бу күөл былыр былыргыттан балык баайдаах. С. Никифоров
   Бу баараҕай улахан дойду кэмэ биллибэт элбэх хостонор баайдаах. ДНА СХБКК

туохт.
1. Иэскин ирдэһэн төлөт. ☉ Взыскать долг с должника. Иэскин киниттэн иэстэс
2. Иэс ыл. ☉ Брать в долг
Саха уорарын саатыргыыр Кини ол оннугар уларсар, Иэс ылар эбэтэр таах көрдүүр, Иэстэһэн баран син төлүүр. Дьуон Дьаҥылы
Оттон Дунялаах? Утары биэрэллэрэ суох буолуо, бука. Арай күтүөт кынныттан иэстэстэҕинэ... Дьэ сити курдук ким төһө үптээҕин-астааҕын кытта өтө көрөн сыымайдыы сатыы олордо биригэдьиир Ньукулай. С. Федотов
3. Өһүөҥҥүн, хомҥун ситис. ☉ Мстить кому-л. за содеянное; добиваться (через суд) возмещения ущерба (морального)
Аны арахсабыт. Сааппын арай суутунан иэстэһиэм буоллаҕа. Н. Неустроев
Хомолтотун сааһын тухары Өрүүнэттэн иэстэһэн, сүрдээх иирээннээхтик олорбут кэргэттэр эбит. Амма Аччыгыйа
Тоойуом, хара дьайдар миигин бу курдук кэбилээбиттэрин ким эмэ иэстэһиэ, ситиһиэ дуо?.. Суорун Омоллоон

1. аат. Күүс-күдэх, тугу эрэ гынар кыах. ☉ Сила, энергия
   [Кулаковскай] олус дьүдьэйбит, хайдах эрэ сэрэнэн хаамар-хамныыр курдук, үөмэ туттан сылдьар, сэниэтэ суохтук саҥарар. Амма Аччыгыйа
   Сэниэтэ букатын суох, ол үрдүгэр бүгүҥҥү ыарахан үлэтиттэн дэлби сылайбыт, түүн тоҥон аанньа утуйбат буолан, утуктуура да бэрт. Эрилик Эристиин
   «Сэниэҕин эһэ үлэлиир буолаайаҕын, уҥуоҕуҥ төбөтө хааннырыа», — эбэм хапсыгыр түөһүгэр умса тардан, кэтэхпиттэн сыллаан ылара минньигэс да этэ. Ф. Постников
2. даҕ. суолт., көсп. Үптээх-астаах, кыахтаах (киһи, ыал). ☉ Состоятельный, зажиточный
   Күөх ыстаабаннаах дьиэ сэниэ соҕус ыал дьиэтэ буолуон сөптөөх эбит. Софр. Данилов
   Кэнники сир солоон, бурдук үүннэрэн уонна төрүүр кэлэн, арай, дьону ордук санатар сэниэ ыал буолан баартара. Эрилик Эристиин
   Сэниэ сахалар ол кэмнэргэ оҕолорун Японияҕа ыытан үөрэттэрэллэрэ. «ХС»
   ср. монг. чинээ ‘зажиточность; сила, мощь’

даҕ.
1. Киһи сирэ көрбөтүн курдук көрүҥнээх, хоп курдук (үксүгэр таҥаһы этэргэ). ☉ Более или менее приличный, опрятный (обычно об одежде)
Сэнэх таҥаһы булан кэтэртилэр. Амма Аччыгыйа
Өскөтүн бытыгын хорунара, сэнэх соҕус таҥаһы таҥнара буоллар, ким даҕаны кинини кырдьаҕас диэ суох. Н. Якутскай
Тётя Поля мин тоҥорбун көрөн, арай, сон, бэргэһэ бэлэхтээтэ, эргэ да буоллар, сэнэх таҥастар. «ХС»
△ Кырдьан буорайа эбэтэр олус эргэрэ илик. ☉ Не совсем старый, не ветхий
Икки чараас соҕус кырыыны ааспытын кэннэ иннигэр сэнэх ампаар дьиэ харааран көһүннэ. И. Гоголев
Ириша эһэтин төрөөбүт дьиэтэ — буор сыбахтаах үрдүк балаҕан, төһө даҕаны чарапчыта иҥнэри түстэр, билигин да сэнэх көрүҥнээх. М. Ефимов
Эльвира эбэтэ алта уончалаах да буоллар, сэнэх көрүҥнээх, толуу эмээхсин. Л. Попов
Кини [Людмила Ивановна] сэттэ уончата да буоллар, билигин да сэнэх сэбэрэлээх, өрүүтүн сырдык сыдьаайынан мичилийбит, сааһыгар холооно суох ураты сэргэх харахтаах. С. Никифоров
2. Тиийинэн олорор гына үптээх-астаах, кыанар соҕус (киһи, ыал). ☉ Живущий в достатке, безбедно
Балаҕан дьиэҕэ көтөн түспүтүм, сэнэх орто соҕус ыал быһыылаах эбит. Суорун Омоллоон
Кыыс дьоно син сэнэх, орто баай соҕус ыал эбиттэр. Н. Якутскай
Кэргэнэ тыыннааҕар син сэнэх соҕустук, орто чунуобунньук сиэринэн олорбуттара. Н. Якутскай
♦ Эр сэнэҕим эһиннэ кэпс. — күүһүм, сырам баранна. ☉ Выбиться из сил, обессилеть
Эрэй бөҕөнү көрөн, эр сэнэхпит эстэн, санаабыт сирбитигэр дьэ тиийдибит. И. Данилов
Ити курдук Хахсыйы сырса сатаан, эр сэнэхтэрэ эстэн күнүскү аһылыктарыгар тахсаллар. ФГЕ СТС
ср. п.-монг. сэнэг ‘годный’

даҕ.
1. Эт-хаан өттүнэн чэгиэн, күүстээх. ☉ Физически сильный, здоровый, крепкий, мощный
Сиэгэн бэйэтин ыйааһыныттан хас эмэ төгүл ыараханы сүгэн илдьэр кыахтаах бөҕө кыыл. «ХС»
2. Тулуурдаах, кытаанах характердаах. ☉ Обладающий твердой волей, стойкий
[Саха норуота] кыахтаах, дьөрү кыаҕын таһынан да буоллаҕына, үтүөнү үтүөнэн боруостуу сатааччы. Суорун Омоллоон
Кыахтаах киһи, кытаат. Биһиги эмиэ үтүктэ таарыйа тугу эмэ оҥоро сатаан көрүөхпүт. Н. Лугинов
3. Баайдаах-дуоллаах, үптээх-астаах, дэлэгэй олохтоох. ☉ Обеспеченный, материально благополучный
Бүгүн манна кыахтаах ыаллар оҕолоро мустубуттар. Р. Баҕатаайыскай
Үлэһит ийэлээхаҕалаах, кыахтаах ыал ыччаттара …… дьалаҕайдык, сатаҕайдык үөрэнэллэр, ол эрээри хайаатар да кулаан-сабаан үрдүк үөрэх дипломун ылан тэйэр эрэмньилээхтэр. Н. Габышев
Аҕата — албакаат эрдэ өлөн, кыахтаах соҕустук олорбут ыал кырыымчык олохтонон барбыта. ПНИ АДХ
4. Үчүгэй туруктаах, баай, сайдыылаах (хаһаайыстыба эбэтэр ханнык эмэ хаһаайыстыба салаата). ☉ Успешно развивающийся, преуспевающий, процветающий (о хозяйствующем субъекте)
[Хоодуотап:] Арай биһиги холкуоспут улахан кыахтаах буоллун, ити биһиги үлэлээбит сирбитигэр хамбаайын үлэлээтин, оччоҕо биһиги холкуоспут судаарыстыбаҕа бастыҥынан бурдугу туттарыа этэ. С. Ефремов. Билигин холкуостар үгүстэрэ бөдөҥ, экономика өттүнэн кыахтаах, техниканан үчүгэйдик сэбилэммит хаһаайыстыбалар буолбуттарын кэннэ чыҥха атын балаһыанньа үөскээтэ. «Ленин с.»
5. Туох эмэ туспа дьоҕурдаах, хайдах эмэ дьайар күүстээх. ☉ Обладающий какими-л. способностями
Кырдьык даҕаны, киһи аймах дэлэгэй кыахтаах. Амма Аччыгыйа
[Марфа Николаевна:] Төрөппүт киһи мин билэбин, оҕом туох үлэҕэ кыахтааҕын. С. Ефремов
Ким хайдаҕын үчүгэйдик билэр Илья Иванович бэйэтэ талааннаах уонна кыахтаах киһини эндэппэккэ билэрэ. АҮ
6. Модун күүстээх, модун. ☉ Сильный, мощный, могучий. Урут Сэбиэскэй Сойуус модун күүстээх обороналаах улахан кыахтаах дойдулар ахсааннарыгар киирэр этэ
△ Улахан кыамталаах, күүстээх. ☉ Обладающий большой мощностью, сильный, мощный
Тыа хаһаайыстыбатын предприятиелара ордук кыахтаах тыраахтардарынан уонна мелиорацияҕа тупсарыллыбыт техниканан сэбилэниэхтэрэ. ЭБТ
Былааны таһынан уон модун кыахтаах ретрансляционнай телевизионнай ыстаансыйалары үлэҕэ киллэрэргэ. «Кыым»

аат.
1. Холбоһон, бииргэ ыал буолан олорор дьон. ☉ Семья
Бостуой, бостуой муҥнаныма, кэргэттэргин буоратыма. Доҕоччугум Чурум, Чупчуруйдааны тумун! Эллэй
Бу дьон бары биир дьиэ кэргэнэ буолан, биир баайдаах, үптээх-астаах, орто сэниэ ыал эбиттэр. Эрилик Эристиин
Олоҥхо дьоно аҕа ууһунан, биир кэргэн курдук тутуспутунан олороллор. Эрчимэн
2. көсп. Ыга түмсүүлээх биир сомоҕо дьон. ☉ Сплоченная, единая группа людей
Адам Мицкевич аата — бары норуоттар биир улуу кэргэн буолар кэскиллэрин билгэлээбит улуу поэт аата — прогрессивнай киһи аймахха бүтүннүүтүгэр күндү. Софр. Данилов
3. Дьахтар эрэ. ☉ Муж, супруг
Тылгыновтар диэн бары бэртэр. Өссө кыра кыыстарын Саргы кэргэнэ ааттаах Айдар диэн күтүөттээхтэр. Н. Лугинов
Ыарахан ол күннэри Кыысчаан хайдах умнуоҕай? Хайдах таптыыр кэргэнин Санаабаттаах буолуоҕай? П. Тобуруокап
[Кийиитим] кэргэнин букатын көрбөт-харайбат, уолум ыран охторугар тиийдэ. Далан
4. Эр киһи ойоҕо. ☉ Замужняя женщина, жена
Кэргэннэ ыл. Кэргэннэ кэпсэт. Кэргэннэ сүгүннэр.  Ити Баһылай Мэхээлэйэбис кэргэнэ, эчи, үчүгэйин, ылбаҕайын. Далан
Бэйэтин курдук дьадаҥы ыал кыыһын кэргэн ылбыт. Н. Босиков
«Чэ, оҕонньор, туох астааххыный? Киирэн астаа. Мин кэргэммин аҕаллым», — диэн Бүөтүр хардарда. Эрилик Эристиин
5. эргэр. Быстах кэмҥэ баай ыалга бэйэлэрин кытта олорор хамначчыт. ☉ Наемный работник (обычно временный) у бая, живущий с ним в одном доме, батрак
Омоҕой баай ойохтоох, икки кыыстаах, уонча кэргэн уолаттардаах буолан, олоҕуттан көһөн айанныыр. Саха сэһ. I
Хотуок, бу атыыһыттаах кэргэннэрэҕин дуо?! Сэрэйдэхпинэ, ол кыыскын дии, быһыыта. Н. Павлов
6. биол. Харамайдары, үүнээйилэри наардааһыҥҥа уруулуу уустары холбуур улахан бөлөх. ☉ Семейство (в систематике растений и животных)
Чугасаһар көрүҥнэри уустарга, чугасаһар уустары кэргэннэргэ холбооттууллар. Хамсыырхарамайдар кэргэннэрин этэрээттэргэ (ботаникаҕа итинник бөлөх суох), оттон этэрээттэри кылаастарга холбооттууллар. ББЕ З
Икки өлүүлээхтэр кылаастарын, син эмиэ биир өлүүлээхтэр курдук, арыый кыра бөлөхтөргө …… кэргэннэргэ хайыталлар. КВА Б
Кукуруза злаковайдар кэргэннэригэр киирсэр. ХКА
Кырса ыттар кэргэннэригэр, сиэмэх кыыллар этэрээттэригэр киирэр. ТСКБ
◊ Кэргэн дьахтар (кыыс) көр дьахтар
Хотуну кытта икки кэргэн кыыс кэлбититтэн биирдэрин миэхэ анаан кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
Кэргэн дьахтар киирэн икки тэриэлкэни уурар, онтон биир тэриэлкэни өрөһөлүү сылгы хаһатын киллэрэр. Күндэ
Хаҥас дьиэттэн кэргэн дьахтар чаанньыгы өрө тарта, күөһү эргитэн биэрдэ. С. Никифоров. Кэргэн кэпсэт — кэргэн (ойох) ыларга кэпсэтии ыыт. ☉ Делать предложение (просить стать женой)
Аҕыйах хонон баран, Ааттаах дьоруо аттанан, Дьахтар-кэргэн кэпсэтэ Налбыһахпыт кэлэн истэ. Күннүк Уурастыырап
[Муударай Куо:] Ыраахтааҕы уола миигин кэргэн кэпсэтэ кэлэн олорор. ҮҮА. Кэргэн таҕыс — кэргэн (ойох) буол. ☉ Выходить замуж
Ымыы оҕобут барахсан, Улаатан, бу кэргэн тахсан, Ыал буоларыгар тиийдэхпит, Олус наһаа үчүгэй! Күннүк Уурастыырап
Нам улууһун киһитигэр кэргэн тахсыбыт. Н. Якутскай. Кэргэн ыл — ойохто (кэргэннэ) ыл. ☉ Жениться
Кэргэн ылбыт эдэр уолу күтүөт буолбут дэһэллэр. Күннүк Уурастыырап
Бу дойдуга төрөөбүт кыыһы кэргэн ылбыта. Н. Якутскай
ср. монг. гэргий ‘жена, супруга’, МНТ гэргэн ‘член семьи’

1. даҕ.
2. Устатын кээмэйэ кыра, уһуна суох. ☉ Небольшой, незначительный в длину, короткий
   Сото кылгас даҕаны соло улахан (өс ном.). Кини илиитигэр …… кылгас соҕус мас тутуурдаах этэ. Суорун Омоллоон
   [Харыалап] мүлүркэй бүлгүннэриттэн үргүлдьү үүнэн тахсыбыт кылгас модун моонньулаах. Л. Попов
   Кылгас атахтарынан түргэн-түргэнник хааман дэдэһийэн тиийэн дьонтон туора, инники диэки миэстэҕэ олордо. Н. Лугинов
   △ кэпс. Үрдүгүнэн кыра, намыһах. ☉ Невысокий, низкий
   Кини үкчү аҕатын курдук …… кылгас уҥуохтаах, лэп курдук быһыылаах. Амма Аччыгыйа
   Кылгас эрээри, хоп-хойуу Отун үүнүүтэ бу дойду. Күннүк Уурастыырап
3. Бириэмэтинэн кыра, уһуна суох. ☉ Непродолжительный, короткий по времени
   Ол эрээри кини кылгас олоҕун устатыгар айан хаалларбыт нэһилиэстибэтэ биһиги бука бары киэн туттар күндү баайбыт буолар. Софр. Данилов
   Кинилэр ити кэпсэтиилэригэр тэптэрэн, сааскы кылгас түүн ааһан эрэрин билиминэ хааллылар. М. Доҕордуурап
   Мутугунан быраҕар Муҥур кылгас үйэҕин көдьүүһэ суох ыытаҕын, Көргө-нарга барыыгын. Баал Хабырыыс
   △ Элбэҕэ суох, аҕыйах тыллаахөстөөх. ☉ Краткий, немногословный
   Кини бэйэтин быһыыта-майгыта эрэ буолан, кэпсээнэ бэрт кылгас. Саха фольк. Вася куолутунан, кылгас этиилэринэн саҥарбытынан чугаһаан кэллэ. Амма Аччыгыйа
4. көсп. Аҕыйах үптээх-астаах, тиийиммэт-түгэммэт; дьадаҥы. ☉ Малоимущий, бедный
   Мин кылгаспын, мин кыараҕаспын, элбэх иитимньигэ баттатан сылдьарбын билэҕин. А. Софронов
   Кыһалҕа бөҕө олуйан, кылгас бөҕө кыайан, мин сордоох айыыга-хараҕа киириэх бэйэм буолуо буоллаҕа дуо. Суорун Омоллоон
   Ити ыалга кыра Алампа биэс сыл кэриҥэ иитиллэр. Ортотугар Борук уола Бааса диэн эмиэ кылгас киһиэхэ биэрэ сылдьыбыттара. «ХС»
5. аат суолт. Туох эмэ кээмэйинэн кырата, уһуна суоҕа. ☉ Непродолжительность (напр., лета)
   Суол уһуна эбэтэр кылгаһа биллибэт. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Биһиги дойдубут сайына кылгаһын быһыытынан эрдэ тахсар, сотору үүнүүтэ ситэр хортуоппуйу талыахха. А-ИМН ОЫЭБЫ
   ♦ Кылгас күн биэстэ, уһун күн уонна — 1) олус аҕыйахтык, дэҥ кэриэтэ (саҥарар — аҕыйах саҥалаах киһи туһунан). ☉ Очень редко (говорить — о молчаливом, неразговорчивом человеке)
   Бу сырыыга кини тыла-өһө сытыырхайбытын, чобуорхайбытын бэйэм да сөҕөн кэбиспитим. Кини уруккута уһун күн уонна, кылгас күн биэстэ эрэ саҥарар киһи этэ. И. Никифоров; 2) олус элбэхтик, чаастатык (аҕыйахтык буолуохтааҕын оннугар). ☉ Слишком часто, помногу раз (делать что-л., а надо бы реже)
   Тиргэлэрин уһун күн уонна, кылгас күн биэстэ кэрийэллэрин, Дьахтар Алааһын тыымпытын кустарга иллэҥнээбэттэрин бэйэлэрин буруйдарынан аахпат этилэр. А. Неустроева. Кылгас майгылаах түөлбэ. — үчүгэй, сытыарысымнаҕас майгылаах. ☉ Добродушный, доброго нрава. Сүрдээх элэккэй, кылгас майгылаах киһи этэ. Кылгас санаалаах — уһуну-киэҥи эргитэн өйдөөбөт, муҥутах. ☉ Недальновидный, недалекий человек
   «Соммут эҥээринээҕэр кылгас санаалаах дьон сырыттахпыт ээ», — Сүөдэр үөһэ тыынар. Н. Якутскай
   Мэйи сирин булчуттара кыараҕас көҕүстээхтэр, кылгас санаалаахтар. Л. Попов. Кылгас соннон — дьадай, эһин, куһаҕан олохтон. ☉ Разориться, стать бедным
   Үлэһитэ, сүрэҕэ даҕаны бэрт, сухаһыт оҕус курдук киһи, ол гынан баран, биир кытта төрүөбүт кыдьыктаах буолан, бу курдук кылгас соннонон, сааһын тухары дьадаҥытык, кыһалҕалаахтык олорбут эрэйдээх. Кырдьыга, хаартыһыт үгэстээх. А. Софронов
   Киэҥ-холку буолуу ханнык да киһиэхэ саамай үчүгэй майгы буолар. Хата ону мин саллар сааһым тухары сатаабатах баҕайым. Онон да кылгас соннонон сырыттаҕым ээ. С. Никифоров
   ◊ Кылгас аһаҕас дорҕоон тыл үөр. — уһатыылаахха утары туруоруллар, кылгастык саҥарыллар аһаҕас дорҕоон. ☉ Краткий гласный звук, противопоставленный долгому гласному звуку
   Саха тылыгар баар аҕыс аһаҕас дорҕоон барыта кылгас уонна уһатыылаах көрүҥнээх. СОТТҮө
   Саха тылыгар кылгас аһаҕас уонна хоһуласпатах бүтэй дорҕооннор дэхси чуолкайдык этиллибэттэр. СОТТЛ. Кылгас атах түөлбэ. — куобах. ☉ Заяц
   Бара сатаан, кылгас атах тоорохойун [табах гынан] тарда сатаатым. В. Протодьяконов. Кылгас долгун араадь. — уонтан сүүс биэс уон миэтиргэ диэри уһуннаах араадьыйа долгуннара. ☉ Короткие волны (радиоволны длиной от десяти до ста пятидесяти метров) Араадьыйа приемнигын кылгас долгунун эрийэн бииртэн биир ыстаансыйалар арааһы кэпсииллэрин истэ олордо
    Ити приемник кылгас долгунунан аан дойду ханнык баҕарар араадьыйа ыстаансыйата биэриитин ылар. «ХС». Кылгас моой зоол. — собо хатырыгыныы дьэрэкээннэнэн көстөр кугдархайдыҥы бороҥ дьүһүннээх обургу хаас, тумсун төрдө хара, атаҕа кыһыл өҥнөөх (үксүн туундараҕа төрүүрүөскүүр). ☉ Восточный тундренный гуменник (большой дикий гусь). Кылгас моой сиргэ уйаланар, түөрт, алта сымыыттаах буолар
   ср. осм. кыска ‘короткий’