аат.
1. Үөр сүөһүнү ханна эмэ үүрэн илдьэр киһи. ☉ Погонщик скота
Алларанан аастыбыт Сылгы үүрээччилэр, Ол иһэн ылластыбыт Көрү таптааччылар. Дьуон Дьаҥылы
Титиик таһыгар куулаҕа Сүөһү үүрээччи сайдыыр саҥата иһиллэр. Баал Хабырыыс
Үүрээччилэр хаһыылара, сүөһүлэр маҕыраһыылара улам-улам чугаһаан, үрэҕи таҥнары батан, бу тиийэн кэллэ. «ХС»
2. Куобах булдугар (күрэххэ) тоһуйан турааччыларга куобаҕы үүрэн киллэрээччи, күрэтээччи. ☉ Загонщик (при загонной охоте на зайцев)
Үүрээччилэр чугаһаан истэхтэрин аайы, саа тыаһыттан тыа баһа куугунаан олордо. Отмас быыһынан куобахтар элэҥнэһэн бардылар. С. Тарасов
Үөһээҥҥи кынатчыт хамаандатын кэтэһэн үүрээччилэр саҥата суох турдулар. С. Дадаскинов
Үүрээччилэр күрэтэллэр хатаннык үөгүлэһэ, Үөл тыа кыыла хамсыы түһэр — аймана, үтүрүһэ. «Чолбон»

туохт.
1. Хайа эмэ хайысханан барарга күһэй, кыйдаан илт, аҕал (хол., үөр сүөһүнү). ☉ Гнать, перегонять, погонять (скот)
Оҕонньор кунанын дьиэтин диэки үүрэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Сылгыһыт Куонаан кымыска ыанар биэлэри олбуорун аттынан үүрэн иһэр. Суорун Омоллоон
Били сылгыларын үүрэн, эмиэ Бороҕон сиринэн дойдулаабыттар. Эрилик Эристиин
Уолчаан сүөһүлэрин ойбон диэки үүрдэ уонна эмиэ аралдьыйан оту-маһы эпчиргэлии хаалла. «ХС»
2. Кими эмэ хантан эмэ бара охсоругар, суох буоларыгар күһэй, кыйдаа (үксүгэр куруубайдык, күүс өттүнэн). ☉ Заставлять уйти кого-л. откуда-л. (обычно грубо или силой), прогонять
Онуоха атын кыргыттар Марьянаны: «Киэр буол!» — диэн үүрэн ыыппыттара. Суорун Омоллоон
[Лэкиэс:] Атын таһаҕаспын сарсын сэбиэтинэн араартаран ылыам. Дьэ көрүөм, миигин үүрэн баран төһө бэркэ олороргутун. С. Ефремов
3. Кими, тугу эмэ ситэр сыаллаах эккирэт, сойуолаа. ☉ Гнаться за кем-л., преследовать кого-л.
Оттон булду баҕас чахчы ол ыт киниэхэ үүрэн аҕалан биэрэр. Амма Аччыгыйа
Мин курдук күүстээх буолуҥ, Мин курдук уохтаах буолуҥ. Өстөөҕү үүрүҥ, Үйэ-саас тухары үлтүрүтүҥ! Т. Сметанин
◊ Киэр үүр көр киэр
Дыгдаалап кинээстэн «Бассабыык уолун илдьэ олороргутун киэр үүрүҥ», — диэн кытаанах ыйаах кэлбитэ. М. Доҕордуурап
Аатырбыт-арбаммыт Фашистскай баанданы, Халҕаһа баалынан Хардары кимэммит Кэннинэн тэйитэн, Киэр үүрэн эрэбит. Күннүк Уурастыырап
др.-тюрк., тюрк. сүр

туохт.
1. Бокуой биэрбэккэ, түргэн-түргэнник, тиэтэллээхтик үүр. ☉ Гнать, погонять быстро, спешно
Кини [Байанай] быһый атахтаах кыыллары үүрэ-түрүйэ сылдьар буолан, сүрдээх тиэтэллээхтик, омуннаахтык сылдьаллар. Амма Аччыгыйа
Кирилэ ынахтары үүрэн-түрүйэн аҕала эрэ охсубута баар буолааччы. Н. Заболоцкай
[Бырдах] үөр табаны алыыттан булан, үүрэн-түрүйэн куһугураппыт. П. Ламутскай (тылб.)
2. Былааскын көрдөрөн киэбир, киэмсий, тойорҕоо. ☉ Выказывать, демонстрировать свою власть
Наҕараадаламмыт, Наһаа хайҕаммыт Тигиниирэп, ардыгар, Тэрилтэтин дьонугар Үүрэр-түрүйэр үгэстэммит. Р. Баҕатаайыскай
Арай надзиратель Илья Свинобоев тойомсуйар, дьорҕойор, дьону үүрэр-түрүйэр. П. Филиппов

1) гнать, погонять; сүөһүнү ойбоҥҥо үүр = гнать скот на водопой; 2) прогонять; отгонять; выгонять; үүрэн ыыт = прогнать;сүөһүнү оттон үүр = отогнать скот от сена; 3) гнаться за кем-л., преследовать кого-л; ыт тайаҕы үүрдэ собака погналась за лосем.

v. to drive away