Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үөллээ

  1. туохт., эргэр. Тугу эмэ кырбаан үөрэ оҥорон буһар. ☉ Варить варево типа супа, накрошив в него что-л. съестное
    Саһыл биир уһааттаах лыыбатын үөллээн иһэллэр. Саха ост. I
    Дьон наар тиит хатырыгын хастаан үөллээн иһэллэриттэн уонна аччыктыылларыттан сирэйдэрэ иһэр. Бэс Дьарааһын
    Тиити, бэһи кыһыйан ылан, хара ууга буһаран уонна куһуоччук тары быраҕан, үөллээн иһэн, онон тыыннаах буолаары муҥнанарбыт. А-ИМН ОЫЭБЫ

астаа-үөллээ

туохт. Элбэх киһи аһыыр-сиир аһын буһаран бэлэмнээ. ☉ Приготовить еду для большого количества людей
Сорохторо ат сыгынньахтыыллар, сорохторо уот оттоллор, сорохторо биир оҕуһу тиэрэ көтөн, астыы-үөллүү сылдьаллар. Күннүк Уурастыырап
Онтукабытын [уонтан тахса собону] астаан-үөллээн, ыттыын бэйэлиин тото-хана аһаан бүттүбүт. Р. Кулаковскай
△ Элбэх сүөһүнү, сылгыны өлөрөн астаа (хол., сүөһүнү өлөрөр сиргэ). ☉ Забивать и обрабатывать большое количество скота, лошадей (напр., в скотобойне). Миитэрэйдээх сүүрбэччэ сүөһүнү өлөрөн астыы-үөллүү сылдьаллар

Еще переводы:

үөллэн

үөллэн (Якутский → Якутский)

үөллээ диэнтэн бэй., атын. туһ. Үөллэммит миин — аҕыйах эттээх, ис үөрэтин кытта бииргэ буһарыллыбыт миин

үөллүү

үөллүү (Якутский → Якутский)

сыһ. Хатарбакка эрэ, инчэҕэй эрдэҕинэ (тиир — хол., тириини). ☉ В свежевыделанном виде, пока не высохло (натянуть — напр., шкуру)
[Табыгы оҥорорго] биир эбэтэр хас да оҕус тириитин холбоон үөллүү анал араамаҕа эбэтэр үүнэн турар икки мас икки ардыгар тиирэн хатараллар. «Чолбон»
Үүтүнэн иитиллээччилэр тириилэрин үөллүү, хатарбакка эрэ, чуучула оҥорор отой табыллыбат. АБН ЭТМС

ойуһар

ойуһар (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Үс саастаах атыыр тайах. ☉ Трёхгодовалый лось-самец
Кыра ойуһар эрэйдээх эбит, кэлин ситтэҕинэ тыараһалар идэһэлэниэхтэрэ. И. Федосеев
Саһыл Бытык [киһи аата] Дулҕалаах үрэхтэн, икки күн ситтэрбэтэх ойуһарын, үрэх баһыгар ситэн ылан өлөрөн, эттээн-үөллээн сиир. БСИ ЛНКИСО-1938

сирилис

сирилис (Якутский → Якутский)

сирилий диэнтэн холб. туһ. Сир тиэрбиттии сирилистилэр, Сирэйдиин, харахтыын тириттилэр. С. Васильев
Кус оҕолуу барбыт уолаттар, урут кэлэн, солуур муҥунан кус оҕотун түүтүн үргээн, астаан-үөллээн сирилиһэ олороллор. Д. Очинскай

буорат

буорат (Якутский → Якутский)

буорай диэнтэн дьаһ. туһ. Ыарыы буораппыт. Таҥаскын буораппыккын
□ Ону кытта ойоҕолоһо бурдук астыыр буоратта, Иис-хайаҕас иэдэттэ, Астыыр-үөллүүр атахтаата, Хойут утуйар хотутта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ваня «аччыгыйы» ааспыта ордук улахаҥҥа охсуллубута буоратта быһыылаах. Улаханы билэргэ кыраттан, чугастан саҕалыыр ордук эбит этэ. Амма Аччыгыйа

лууктаа

лууктаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Сиртэн луукта хомуй, хонуу луугун үргээ. ☉ Собирать дикорастущий лук
Эдэр кэргэнниилэр боротуоха уҥуор лууктуу тахса сырыттылар. И. Гоголев
2. Аска луукта кут, луугунан тумалаа. ☉ Приправлять пищу луком
Оҕонньортон сүрдээх искэхтээх обургу балыгы ыллыбыт. Баһылайбыт ол балыгы астыы-үөллүү, искэҕин туустуу, лууктуу оҕуста. Амма Аччыгыйа

стряпня

стряпня (Русский → Якутский)

ж. разг. 1. (действие) астааһын, астааһын-үөллээһин; 2. (еда) ас, астаммыт ас; 3. перен. бооччойуу, мара оҥоһук.

искэх

искэх (Якутский → Якутский)

I
аат. Балык ууһууругар ыыр сымыыттара. ☉ Икра (рыбы)
Ийэ ууларга Иһитэн кэбиспит Искэхтээх балыга …… Искэҕин ыан, Ирбэнньик ыччаты элбэттэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оҕонньортон сүрдээх искэхтээх обургу балыгы ыллыбыт. Баһылайбыт ол балыгы астыы-үөллүү, искэҕин туустуу, лууктуу оҕуста. Амма Аччыгыйа
Кыһын кини эйигин таба этинэн, чоҥкутунан, туустаах искэҕинэн, балык өрөҕөтүнэн, курупааскы миининэн, моруоска отонунан күндүлүөн сөп. Н. Габышев
ср. тюрк. ички, ичек, ишэк 'внутренность, кишки'
II
аат., эргэр. Кыра тугу эмэ (үксүгэр көннөрү тарбаҕынан таба тутуллубаты) ытыртаран ылар сэп. ☉ Щипчики для извлечения занозы, пинцет
Аҕыйах бытык онон-манан үүммүтүн искэҕинэн үргүү турда. Болот Боотур
Оок-сиэ, искэҕинэн тардан ылар... Н. Заболоцкай
ср. тюрк. искек 'маленькие щипцы'

махта

махта (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Бүтүннүү, аҥаардас, туох да булкааһыга суох. ☉ Несодержащий примеси, неразбавленный ничем, без примеси, чистый
Обургу туох б у о л а н ү өһ э т э һ и нн э ҕэ й? Ту о х э р э д ь и ибэни-хообону оҥороору дэлэмсийдэ ини. Барыта махта хара саһыл буолбатах буолуо, тиһигин сүөрэн бэрэбиэркэлиэххэ баар. И. Гоголев
Сыаналаах да баҕайы эбит! Махта көмүһүнэн кутан оҥорб у т с э п т э р э д у у, тугуй? Д. Таас
[ Икки булчут] кыылларын астаан-үөллээн баран, үрэхтэн уу таһааран оргутуммуттара махта туус буолан хаалбыт. У. Нуолур

улайдаа

улайдаа (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс.
1. Дэлэй аһы-үөлү баҕаҥ хоту тото-хана аһаа. ☉ Есть вдоволь, пировать
Барҕа баһаам малааһын Бадалайдаан бараммыт, Улайдыыр ахан уруулары Уталыппакка тэрийэммит Сымара дьайаан ороммутугар Сытан сынньаныахпыт. П. Ядрихинскай
Кини манна өр тохтоон, улайдыы түһүөх санаалааҕа. А. Сыромятникова
«Айыыһыт кэһиитин улайдыахпыт», — диэн ыал аайы үөрүү бөҕө күөдьүйдэ. «Сахаада»
2. Ынах сүөһүнү, сылгыны эбэтэр булду өлөрөн ыһа-тоҕо астаа-үөллээ. ☉ Расточительно, неэкономно расходовать что-л. (напр., мясо забитого скота)
Ыһыах бастакы күнүгэр сүөһү бөҕөнү улайдаан, кымыс бөҕөнү иһэн, түүнү быһа көрүлээн тахсаллар. Р. Кулаковскай
[Кирилэбинэ:] Сыл аайы кыылытайаҕы үрдүттэн улайдаан олорор үһү. И. Семёнов
Көмнөх Маҥаны [ат аата] ити курдук улайдаабыттара диэн билиҥҥээҥҥэ диэри кэпсээн буола сырыттаҕа. ФГЕ СТС
Сүгүллэ уола Табыйыгы [биэни] уоран илдьэн Сэттэ Күлүк диэн улуу уоруйахтыын улайдыы олороллорун суоллаан туппуттар. «Чолбон»