өндөҥнөө диэнтэн дьаһ
туһ. «Тохтоо!» — Дьөгүөрдээн бэркэ оҥостон саҥараары, куобах бэргэһэтин өндөҥнөтөн, эрдэҕинэ, учуутал тохтотон кэбистэ. Амма Аччыгыйа

өндөҥнөө диэнтэн холб. туһ. Үрэх баһыгар бүкпүт баайдар, эргиэнньиттэр, ойууттар быгыалаһан, өндөҥнөһөн, дьүксүҥнэһэн эрэллэр. Амма Аччыгыйа
Оҕонньоттор улаҕаттан өндөҥнөһөн, улам-улам чугаһаатылар. С. Васильев

даҕ., кэпс. Иҥнэри, иҥнэри түспүт. ☉ Наклонный, наклонившийся набок
Маҥан былааттаах дьахтар Сотору-сотору өндөҥнүүр, Кыҥыһах маһы аннынан тахсан Кылааттаах бурдукка үөмэҥниир. С. Васильев
Кырааска кырыстаах кыҥыһах кырдалга Кытаара кыбыммыт Кыыча кыыс кылтайда. Дьуон Дьаҥылы

мохой диэнтэн атын
туһ. Түргэн [ыт] иннигэр туох эрэ мохоллон сытар. Ону өйдөөн көөртө — куобах. Суорун Омоллоон
Дьон быыһынан …… өндөҥнөөн көрбүтүм: арай моонньугар быалаах дьабарааскы, куттаммыттыы, атахтарын кумунуоҕунан кумунан баран бугуйан мохоллон сытар. А. Бэрияк

дьалкый диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Ойуунускай] икки өттүнэн киэҥ-киэҥник дьалкыйбахтаан, иннин диэки өндөҥнүү дьүккүйбэхтээн кэбиһэ-кэбиһэ, улам уоҕуран-күүһүрэн, уот курбуу тыллары дэхси-дэгэт түһэртээт, этэн-эҥсэн барда эбээт, кини диэтэх уол оҕо барахсан! Амма Аччыгыйа
Үчүгэй үрэх мууһа арыллан, мотуоктаан, хаатын таһынан тахсан дьалкыйбахтаан баран, аҕырымнаабыта. Н. Заболоцкай
Будулуйбут бааллаах муора Боруҥуйга дьалкыйбахтыыр. В. Барабанскай

дьүккүй диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Ойуунускай] икки өттүнэн киэҥ-киэҥник дьалкыйбахтаан, иннин диэки өндөҥнүү дьүккүйбэхтээн кэбиһэ-кэбиһэ, улам уоҕуран-күүһүрэн, уот курбуу тыллары дэхси-дэгэт түһэртээн, этэн-эҥсэн киирэн барда эбээт, кини диэтэх уол оҕо барахсан! Амма Аччыгыйа
Паровоз өһөх буруонан тыыммахтыы-тыыммахтыы мэктиэтигэр иннин диэки дьүккүйбэхтээн ыла турар. Эрилик Эристиин
Ыстаабытын ыйыран дьүккүйбэхтээтэ. «ХС»

өндөҥнөө диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Эдэр киһи… үөрүүтүгэр өрө өндөҥөлөөн кэбиһэ-кэбиһэ, биэс сүүстээх кумааҕыны хондууктарга биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Биирдэ оннук хаама сылдьан көрдөҕүнэ Анфиса курбалдьыйан, таҥас ыйыыр, өндөҥөлүүр уонна ыллыыр. Н. Габышев
[Пьер] атаҕын тумсунан хаама үөрэммэтэх буолан, бүтүннүү көнтөрүктүк өндөҥөлөөн барда. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Сискинэн токуруйан бүк түс эбэтэр кумуччу тутун. ☉ Согнуться, сгорбиться (от старости); свернуться (о человеке)
«Суох, манна тоҕус уоннарын туолан токуйа кырдьыбыт эмэх эмээхситтэр эрэ бааллар!» — диэн Харатаайап мэлдьэстэ. Н. Якутскай
[Көрөҕүн] Токуйа кырдьыбыт эбэтэ Тураары өндөҥнөөн эрэрин. С. Васильев
[Кыысчаан] утуйбута дуу, саҥата суох, токуйан сытар. Айталын
ср. монг. дохийх ‘становиться согнутым, изогнутым, искривлённым, сгорбленным’, бур. тохиихо ‘согнуться (согнуть спину)’

туохт. Үөмэр курдук бытааннык, сэрэхтээхтик хаамп. ☉ Идти медленно, осторожно, словно крадучись
Үөмэҥнээн бытааннык иһэн, Өйдүөхпэр түргэн да этэ: Тамайар табакам Такыма кылбаҥныыра, Аллаах кунан оҕуһум Атаҕа дьоруолуура. «ХС»
Маҥан былааттаах дьахтар Сотору-сотору өндөҥнүүр, Кыҥыһах маһы аннынан тахсан Кылааттаах бурдукка үөмэҥниир. С. Васильев

аат.
1. Кыыл, сүөһү такымын хос уҥуоҕа. ☉ Голенная суставная кость копытных животных
«Үөһэ мас дэлэй», — диэбитэ анарааҥҥыта, толунньаҥы тиниктии олорон. Далан
[Атыыр] тыһа туох да сүрдээх сэбэрэлээх, толунньаҥын ааспат кутуруктаах. Эрилик Эристиин
Абый булчута биһиэхэ ыыппыт толунньаҥар — тирии, силгэ эрэ. Н. Габышев
2. Киһи тилэҕин уҥуоҕа. ☉ Пяточная кость человека
Нээдэллибит нэк сонноох Толунньаҥынан туллай этэрбэстээх. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Баар-суох соҕотох дьүөгэм туһугар толунньаҥым да тоһуннун», — Сардаана Уйбаанабына сибилигин да туран барыах курдук өндөҥнөөтө. И. Егоров
ср. казах. толарсак ‘косточка в задних ногах скота’