Якутские буквы:

Якутский → Русский

өнөр

редко 1) зажиточный; өнөр ыал зажиточный двор; 2) отборный, лучший (о сорте).

өн

I 1) запутанный след зверя; 2) инстинкт самосохранения (у животных).
II сила, энергия, большая выносливость (напр. при преследовании зверя).

Якутский → Якутский

өнөр

  1. даҕ.
  2. Өлгөм, дэлэгэй, баай-дуол, байылыат олохтоох. Зажиточный, богатый, обильный (о жизни). Өнөр ыал. Өнөр олох
    Баай талымнаах, Балым быйаҥнаах, Өнөр үскэмнээх, Өлгөм баайдаах дойду эбит. П. Ойуунускай
    Өрүү өйдүүбүн, өрүү таптыыбын Үрэхпин, тыабын, өнөр налыыбын, Хаартан, сулустан үөскээбит сыһыыбын! Л. Попов
  3. Бөдөҥ, түргэнник улаатар, ситэр, бөдөҥүүр, талбыт курдук толуу. Отборный, лучший, крупный (о сорте; породе)
    Өҥнүүр дьылбыт эргийдэ, Өлбөт оҕо төрөөтө, Өнөр сүөһү үөскээтэ, Уруй-айхал улаатта, Үөрүү-көтүү үксээтэ, Өрөгөй-талаан үрдээтэ. Саха фольк. Эн үүннэрбит өнөр куоластаах бурдуккунан, оттообут отуҥ күөх салаатынан, күүтэр доҕоруҥ көтөн кэлэр кынатыгар куорсун-дабыдал үүннэрдиҥ. Т. Сметанин
  4. аат суолт. Туох эмэ элбэҕэ, өлгөмө. Изобилие, богатство
    Тэриэлкэҕэ кэлбит куһу биилкэнэн Тэһэ анньары да сирбэтэрбин, Булчута суох урааҥхай сиэринэн Булт өнөрө диэн тугун билбэппин. С. Руфов
    Күһүн кукурузаҥ саамай өнөрүттэн түүтэхтээҥҥин биһиэхэ ыытаар. А. Фёдоров
    ср. монг. өнөр ‘многодетный’, др.- тюрк. унур ‘могущественный, сильный’

Еще переводы:

рослый

рослый (Русский → Якутский)

прил. төрөл, өнөр, улахан уҥуохтаах; рослый мальчик уҥуохтаах уол.

оттоох-мастаах

оттоох-мастаах (Якутский → Русский)

богатый растительностью; өнөр оттоох-мастаах дойду край с буйной растительностью.

быйаҥнаахтык

быйаҥнаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Баайдыктоттук, өнөрдүк. Сытно, обильно, богато.

учууталлат

учууталлат (Якутский → Якутский)

учууталлаа диэнтэн дьаһ
туһ. Онтон оччугуйдук үөрэтэ түһээт, Учууталлата ыыппыта оскуолаҕа. С. Данилов
Куорат чугаһынааҕы оскуолаҕа учуууталлатыахтара дуо? Н. Лугинов
Мүрүгэ учуутал кууруһугар үөрэммит Тарскай Николай Николаевич диэн уолу Өнөргө учууталлата ыыппыттар. КНЗ ОО

бирилэт

бирилэт (Якутский → Якутский)

бирилээ диэнтэн дьаһ
туһ. Киэһэлик солооһуҥҥа сылдьар оҕолор, «Урал» массыынаҕа олорон, бөһүөлэккэ бирилэтэн кэллилэр. П. Аввакумов
Кинилэр киэһэ, күн дьааһыгырыыта Өнөр эбэтэ диэн ааттанар улахан күөлгэ матасыыкылынан бирилэтэн кэлбиттэрэ. И. Федосеев
Айаан, баттаҕын өрө-таҥнары суураланаат, тыраахтарын гаастаан бирилэттэ. Софр. Данилов

холбоһуктааһын

холбоһуктааһын (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Холбоһугунан үлэни тэрийии, тыа сиригэр уопсай хаһаайыстыбалары тэрийии, биирдиилээн бытарыйан олорор дьону бөдөҥ хаһаайыстыбаларга, холкуостарга киллэрии. Объединение мелких единоличных крестьянских хозяйств в крупные коллективные хозяйства — колхозы с обобществлением собственности, коллективизация
Миитэрэй холбоһуктааһын саҕана барыта отучча ынах уонна сылгы сүөһүнү артыалга холбообут. С. Маисов
Өнөргө холбоһуктааһын туох да улахан айдаана, охсуһуута суох тэриллибитэ. КНЗ ОО
Отутус сыллардаахха тыа хаһаайыстыбатын холбоһуктааһын саха литературатын биир саамай сүрүн, киин тиэмэтэ этэ. «Кыым»

өҥөрсүй

өҥөрсүй (Якутский → Якутский)

туохт. Олус түргэнник, өнөрдүк улаат, бэйэҥ сааскар холооно суох улахан, үскэл буол (оҕо туһунан этэргэ). Расти очень быстро, намного опережать в росте и силе своих сверстников (о ребёнке)
Олоҥхо олоҥхо курдук Омуннаах соҕус буолла, Бу оҕолоро үс хонон Үстээх оҕо саҕа Өҥөрсүйэн үүннэ. П. Ядрихинскай

эһэ-бөрө

эһэ-бөрө (Якутский → Якутский)

аат. Суостаах-суодаллаах, адьырҕа кыыллар диэн өйдөбүлгэ хомуур суолталаан этии. В собирательном значении: хищные звери, хищники (букв. медведь-волк)
Эр киһи эһэбөрө сүрэхтээх (өс хоһ.). Атах балай барбыт сылгылар эһэ-бөрө сиэҥэ буолбуттар. Күннүк Уурастыырап
Эһэ-бөрө кэлиэ диэн олорор сирим уҥа, хаҥас өттүгэр өссө икки кулуһуну отуннум. ЕМП БС
Эһэ-бөрө буолла көр эһэтин-бөрөтүн киллэрдэ
Мантан сылтаан уордайбыт оҕонньор дьиэ кэргэттэригэр эһэ-бөрө буолан тиийдэ. И. Никифоров
Эһэ-бөрө дойдута көр дойду. Иирэлээх үрэх баһыгар, Эһэ-бөрө дойдутугар, Мин итэҕэйбит санаабар Куорат бэрдэ ситэн турар. С. Данилов
Сотору …… Туоллаҥа диэн кэдэрги үрэххэ, эһэ-бөрө дойдутугар киирэн, эмиэ бу курдук соҕотоҕун түҥкэлийиэ. Болот Боотур
Өнөр үрэҕэ, Ньырычыма, Чымараагы, Дьэли диэн аатырар сирдэр быраҕыллан, эһэ-бөрө дойдута буоллулар. «ХС». Эһэтин-бөрөтүн киллэрдэ — суостанна-суодалланна, ынырык быһыыланна. Негодовать, разъяряться (букв. он впустил [в себя] своих медведя и волка). Тойоммут, үлэ табыллыбатаҕын истэн, эһэтин-бөрөтүн киллэрдэ

хайыһар

хайыһар (Якутский → Якутский)

аат. Атахтаргар кэтэн баран, хаарынан уйдаран сылдьарга, сүүрэргэ аналлаах тумус өттө иэҕиилээх уһун хаптаҕай мас эбэтэр былаастык оҥоһук. Лыжи
Халысханнаах сыырдарбар Хайыһарбын салайдым, Ыраас кылбаҥ хаардарбар Ыллыы-туойа дьаарбайдым. П. Тобуруокап
Хайыһар кэтэр, Хаҥкы тэбэр Кэрэ күһүн Кэллэ бүгүн. Т. Сметанин
Оннук оҥоһугунан күрэхтэһэр спорт көрүҥэ. Вид спорта: бег на лыжах, соревнования по лыжам
Өнөр уола Черноградскай Борокуопай хайыһарга барыларыттан чорбойоро. КНЗ ОО
Туут хайыһар көр туут
Оскуолаҕа киирэр сылыгар аҕата киниэхэ быыкаайык туут хайыһар оҥорон биэрбитэ. С. Никифоров
Абаҕата Ичээнэп оҕонньор оннооҕор бугуһуйбут кыыл таба үөрүн туут хайыһарынан ситэрэ. А. Кривошапкин (тылб.). Хайыһар суола — хайыһарынан сылдьарга аналлаах суол. След, накатанный лыжами, лыжный след, лыжня
Кини түстэ да — хайыһар суолугар иҥнэ биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Кини кэнниттэн Эрбантей бэлэм хайыһар суолун устун тайаҕынан чиэстэнэн арычча хааман батыспытынан барда. Эрилик Эристиин
Эрдэ тиэстибит хайыһарым суола, кыраһа да баттаатар, көстөр. Н. Борисов. Хайыһар уктаһа түөлбэ. — тыаһа суох буоллун диэн хос кэтиллэр эһэ тириитинэн тигиллибит кылгас этэрбэс. Короткие торбаса из медвежьей шкуры, надеваемые поверх обуви для заглушения шагов. Булчут хайыһар уктаһын куурда уурда
ср. туркм. гаймак ‘скользить’, юкаг. кайсар ‘лыжи’

уруурҕаа

уруурҕаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Истиҥник сыһыаннас, аймаҕырҕаа. Относиться по-родственному к кому-л., проявлять родственные чувства
Тырынкаайап кыыһын Сиипсэп учуутал уруурҕаан, кыһанан-мүһэнэн үөрэтэ, өйдөтө сатыыра. Н. Якутскай
Абыраамап …… ырааҕынан аймаҕым этэ да, үөрэхтээх, учуутал киһи буолан, миигин бэйэтигэр тэҥнээн уруурҕаабат этэ. Эрилик Эристиин
Кини Өнөртөн төрүттээх, Көскөө Өндүрэйин эдьиийэ, Өнөрдөрү сүрдээҕин уруургуур. КНЗ ОО
2. Кимиэхэ эмэ бэйэҥ аймаххар курдук, аймахтыы сыһыаннас (хол., атын омук киһитигэр). Воспринимать кого-л. (напр., человека другой национальности) как родственника
Деникин саллааттара миигин тутаннар ытаары илдьэ истэхтэринэ, Деомид Бакланов уруурҕаан «куот» диэн сибис гыммыта. Н. Якутскай
Бука, сэрэйдэххэ, кинилэр онно олохтоох саха норуотун тугунан эрэ таптаабыт, уруурҕаабыт эбит буоллахтара. Суорун Омоллоон. Сахалар бэйэлэрин курдук кыараҕас харахтаах толуу көрүҥнээх монгуол уолаттарын уруургуу көрдүлэр. «Күрүлгэн»
3. көсп. Тугу эмэ бэйэҕэр чугастык ылын. Быть душевно расположенным к чему-л.
Кыталык бу ыраах Кыраайы уруурҕаан, Хотугу хомурах Хаар курдук, мап-маҥан. И. Гоголев
Бу сири мин хайдах эрэ бэйэм дойдубар чугаһата, уруургуу көрдүм. И. Семёнов
Ол ынаҕы бэйэбэр уруургуу санааммын, киэһэ хараҥардаҕына биир көтөх оту күрүө таһыгар быраҕан биэрээччибин. С. Юмшанов