аатыр диэнтэн хай. аата. Быйыл булчуттар өлгөмнүк бултуйан, аатырыы бөҕөнү аатырбыттар
□ Аҕыйах сыл буолаат, республикаҕа Павлов агрегата, Исаков стоговоһа тарҕанар; ол дьон аатырыы бөҕө. «ХС»
◊ Албан аатырыы үрд. — киэҥник, дарбааннаахтык сураҕырыы. ☉ Громкая слава
Үчүгэй үлэ — ынаҕы ыы, Төрүөх ылыы, сүөһү көрүү. Үлэҕэ баар — албан аатырыы, Үлэ — ырыа, үлэ — үөрүү. Дьуон Дьаҥылы
Якутский → Якутский
аатырыы
аатыр
туохт.
1. Ханнык эмэ ааты ылын, ааты иҥэрин. ☉ Получать какое-л. имя, нарекаться
Бу тумул «Хааннаах тумус» аатырбыта түөрт уонча сыл буолла. М. Доҕордуурап
Бар дьонугар кини «Өксөкүлээх Өлөксөй» диэн аатырбыта ырааппыт эбит. Суорун Омоллоон
Мин доҕорум ол көмөнү нэһилиэнньэттэн аан маҥнай ылбытын иһин Харчы Уйбаан аатырбыт. С. Федотов
2. Тугунан эрэ билин-көһүн, сураҕыр. ☉ Стать известным, популярным; славиться
Тиэтэйбит диэн наһаа күүстээх бухатыыр киһи кыайталаата. Бу бухатыыр олус аатыран эрэр. Эрилик Эристиин
Аҕаҥ барахсан Амарах муҥутаан Алааска ыалын Барытын аһатара, Байдам туттуулаах, Баай байанайдаах Булчут чулуута Буолан аатырара. И. Егоров
Эчи, аатыраҕын-аатыраҕын да, биһиэхэ олоҥхолоон иһитиннэрбитиҥ суох. В. Гаврильева
3. Ханнык эмэ ахсааҥҥа, суокка сырыт. ☉ Считаться с кем-чем-л., слыть кем-л., каким-л.
Былырыыҥҥы тохсус. Оскуолаҕа саамай ыарахан кылааһынан аатырар. Софр. Данилов
Өймөкөөн — тымныы полюһунан аатырара, кыһын манна уһуура биллэр сир, ол да буоллар быйыл манна саас олус хойутаата. Н. Заболоцкай
Саха, эбээн кыргыттара былыргыттан сэмэйдэринэн, көрсүөлэринэн аатыраллара, ол үтүө үгэһи эһиги, кыргыттар, харыстыах тустааххыт. И. Гоголев
4. Иһилин, тарҕан (сымыйата-кырдьыга биллибэт сурах, үһүйээн, кэпсээн туһунан). ☉ Распространяться, слышаться (о слухах, молве)
Куорат «үрүҥ буолбут» аатырда. Амма Аччыгыйа
Айаантан аҕыс ат тардыыта «Аарыма сэп» иһэр аатырбыта. Күннүк Уурастыырап
[Абыраамап] Дьокуускайга тугу эрэ кимиэхэ эрэ албакааттыы суукка-сокуоҥҥа сылдьар аатырара. Л. Попов
△ Ханнык эрэ тылы ыыт, тарҕат (үксүгэр сымыйа, туохтан эрэ куотунуу, албаһырыы курдук). ☉ Распространять, пускать слух, известие (обычно вымышленное, для прикрытия неблаговидных поступков)
Аҕабыыт миэтирикэттэн көрбүт аатыран, [баайдар уолаттарын] саллаакка барар саастарын биирдии нэдиэлэ ааспыт гына оҥортоон биэрбит. Амма Аччыгыйа
Киһи хараҕар тугу да аҕалбыта, оҥорбута суоҕун иһин, биир кэм солото суох аатырар. Н. Заболоцкай
♦ Аар-саарга аатыр көр аар-саар. Аҥаардастыы аатыр — киһиттэн барытыттан чорбоччу сураҕыр, кимиэхэ да тэҥнээҕэ суох буола аатыр. ☉ Особо выделяться своей известностью, славой среди всех остальных, быть прославленным сверх меры
Арҕаа эҥээргэ баайынан, атамаанынан аҥаардастыы аатырар, соҕотохтуу сураҕырар. Саха фольк. [Нүһэр Дархан:] Эбэ хотун икки эҥээригэр Аҥаардастыы аатырыахпын бардамнык баҕарарым, Ол баламат санаам туолбата. И. Гоголев
Ол соҕотоҕун сураҕырбыт, аҥаардастыы аатырбыт Баай Бакыыһа киэҥ дьиэлин мин тэлэйэн, ыар ыалдьыт, нүһэр хоноһо буолан, иэһи боруостаан көрүөм. Эрилик Эристиин
◊ Албан аатыр үрд. — киэҥник, дарбааннаахтык сураҕыр. ☉ Иметь, приобретать громкую славу
Албан аатырбыт Алмаас тааһым Ача от сытыы күөҕүнэн Арылыйа оонньоон барбытыгар Улуу Русь сирин Унаар күөх урсуна Оргууй таала долгуйда. П. Тобуруокап
Барҕа да баайданным, албан да аатырдым, Ол эрээри санаам быһаҕас... И. Гоголев
аатыр-суолур
туохт. Киэҥник билин, сураҕыр. ☉ Иметь, приобретать громкую славу, широкую известность
[Төрөөбүт дойдугун күөмчүттэн көмүскээн] Киртийбэт килбиэннээх, Албаннаах аат мэҥэҥ аатыран-суолуран, Аан дойду иилэрин тилэри тэнийдэ. Күннүк Уурастыырап. [Маастардартан] чороонньуттар-ымыйаһыттар норуокка ордук таптаталлара уонна аатыраллара-суолураллара И. Данилов
Хас сылга сэрии толоонунан, Хабарҕа хаан аартыгынан, Айаннаан, кыргыһан кыайан, Аатыран-суолуран, хабыллан, Молуоннаах Прут өрүскэ Бу кэллибит биһиги дьэ! И. Эртюков
аатыр-сураҕыр
туохт. Олус киэҥник билин, улаханнык аатыр (үксүгэр сирэйинэн биллибэккэ-көстүбэккэ). ☉ Получать широкую известность, популярность (обычно заочно)
Манчаары оҕо атаҕын быһыйа, илиитин күүһэ онноманна хас ыһыах, уруу уонна муҥхалааһын буоллаҕын аайы биллэн, улам-улам аатыран-сураҕыран барбыт. МНН
Итиччэ үлүгэр аатырыах-сураҕырыах киһини кытта биһиги киһибит тэҥҥэ эрийсибитэ саныахха да үчүгэй. ВВТТ. Бааһынай кыыһа [Жанна д’Арк] наһаа аатырбытын-сураҕырбытын үтүө феодаллар ордугургуу санаабыттара. АЕВ ОҮИ
Якутский → Русский
аатыр=
1) слыть, славиться; прославляться, получать известность; кини күүстээҕинэн аатырар он слывёт силачом; он известен как силач; 2) сказываться, называться кем-л., каким-л.; ыалдьыбыт аатыр = сказаться больным; 3) разг. отличаться; бүгүн мин атым аатырда сегодня мой конь отличился.
Еще переводы: