Якутские буквы:

Якутский → Якутский

абалаахтык

сыһ. Кыһыылаахтык, хомолтолоохтук. Досадно, обидно, зло
[Суотчут:] «Үрүҥнэр сурахтарын истэр инигин? Бүгүн-сарсын бу түбэҕэ ыалдьыттыыллара буолуо...» — диир уонна абалаахтык күлэр. В. Чиряев
Кыыс уолу хатыылаахтык көрдө, ис-иһиттэн абалаахтык тутунна. Онтон тыастаахтык хардыылаан куотан барда. Дьүөгэ Ааныстыырап
Мин саам эстибэтэҕиттэн бэркэ кыһыйдым: эстибитэ буоллар бөрө хайаан да маннык абалаахтык куоппат этэ. Л. Толстой (тылб.)

абалаах

даҕ.
1. Туустаах хабархай; солохтоох (уу). Соленый, щелочной (о воде). Абалаах — Мэҥэ-Хаҥалас улууһугар баар тунаархай өҥнөөх туустаах уулаах, аттыгар оннук ааттаах биллэр куруортаах күөл аата
Алдьархайдаах аан-өлүү аарыктаммыт, Абалаах аһыы байҕал алыҥнаах, Чэлгиэн сата саатаабыт Чэҥ муус сиксиктээх Кыйыра-кырылыы көтөр Кыһыл кумах кырдайдаах Аан дойду айыллыбыта үһү. П. Ойуунускай
2. Сүлүһүннээх бурут оттоох. Имеющий ядовитое растение, цикуту, сурепку. Бу күөл тулата абалаах

абалаах-аһыылаах

көр аһыылаах-абалаах
Бүтүн нэһилиэк үрдүнэн улахан абалаах-аһыылаах суолу оҥордум диэбэккэ, Лэгиэн Кыычыкын ыспыраанньыгы, сэтээтэли кытары кэпсэтэн тугу эрэ саҥара-саҥара, күлүм аллайбахтыыр. Күннүк Уурастыырап

абалаах-саталаах

даҕ. Олус кыһыылаах, өһүргэстээх, кыйаханыылаах. Досадный, возмутительный
Абалаах-саталаах өстөөхтөрүн уҥуоҕа килбэйэн тахсыар диэри оруосканан таһыйтараллара. А. Сыромятникова
Санньыйыҥ эрэ былаахтар, Сапсыныҥ аргыый-аргыый, Абалаахтар-саталаахтар, Биһиги хааммыт оонньуур. И. Эртюков

абалаахтык-саталаахтык

сыһ. Хомолтолоохтук, кыһыылаахтык, киһи кыйаханыан, курдук; кыйаханан, кыырыгыран (тугу эрэ гын). Гневно возмущаясь, негодуя (делать что-л.)
[Ойуун] умса нөрүйэн олорон, аргыый илгистэ-илгистэ абалаахтыксаталаахтык кутуран эҥсэлийэн барда. Амма Аччыгыйа

аһыылаах-абалаах

даҕ. Олус хомолтолоох, кыһыылаах; курутуйуулаах, кэмсилгэннээх. Очень досадный; горестный
Нуучча били аһыылаах-абалаах көлөһөлөөх хаптаһынын сиргэ уура оҕуста. Амма Аччыгыйа
[Нуучча дойдутун буоругар хаамыахпын баҕардым], сүрэхпин хам тута сылдьар ыарык-баттык эмискэччи аһыылаах-абалаах долгутуунан кууспута. И. Тургенев (тылб.)

Якутский → Русский

абалаах

1) поросший цикутой, вехом; абалаах күөл озеро, возле которого растёт цикута; 2) перен. досадный; возмутительный; дьэ абалаах баҕайы ! досадная история!, неприятная история!


Еще переводы:

зло

зло (Русский → Якутский)

II нареч. өһүөннээхтик, абалаахтык; зло подшутить өһүөннээхтик элэктээ.

киэбириҥсэ

киэбириҥсэ (Якутский → Якутский)

даҕ., сөбүлээб. Олус кыһыылаахтык, абалаахтык киэбирэр. Кичливый, заносчивый, надменный
— Быстахов эрэ буолбатах, архитектордар, эһиги бары, олус киэбириҥсэ дьоҥҥут. Н. Лугинов
Киэбириҥсэ кыргыттары абааһы көрөбүн. Софр. Данилов

атаҕастабыллаахтык

атаҕастабыллаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Сүрдээх абалаахтык, киһи абарыан курдук. Весьма обидно, оскорбительно, унизительно
Мариса кэннинэн сыҕарыйан биэрээри гыммытыгар дэһээтинньик, ыты кэтэҕин аһыттан тута сылдьар курдук, сүрдээх атаҕастабыллаахтык умса кэйэн биэрдэ. Эрилик Эристиин

хомолтолоохтук

хомолтолоохтук (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус абалаахтык, кутурҕаннаахтык. Очень печально, трагично
Максим Кирович Аммосов сырдык олоҕо 1938 сыллаахха хомолтолоохтук быстыбыта. П. Филиппов
Николай Сергеев Аҕа дойду сэриититтэн эргиллэн кэлэн баран, хойутуу, …… кыыллыы кэмэлдьилээх түөкүттэр илиилэриттэн хомолтолоохтук өлөн турар. ИКДь

кутур

кутур (Якутский → Якутский)

туохт. Ис-искиттэн долгуйан, эҥсэлитэн, улаханнык ыллаа (ойуун туһунан, эбэтэр түүн баттатан). Петь громко, исступленно (в шаманском трансе или во время кошмарного сна)
Суор ойуун абалаахтык-саталаахтык кутуран эҥсэлийэн барда. Амма Аччыгыйа
Быдырааһап кыыран чыҥыйар, Быһыы-тутуу быакалдьыйа, Тэйэр, кутуран дьаҥыдыйар, Чэпчэкитик дыгылдьыйа. Дьуон Дьаҥылы
ср. тюрк. кутур ‘беситься, взбеситься’

сүлүһүннээхтик

сүлүһүннээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ. Наһаа абалаахтык, кыһыылаахтык. Язвительно, ехидно, едко
«Эһиги бу иһин Сэбиэскэй былаас кытаанах сокуонунан эппиэттиэххит», – диэн Бурхалей абарбыт быһыынан сүлүһүннээхтик тойоттор диэки көрөн кэбистэ. Эрилик Эристиин
Онно [«Үрүҥ бандьыыт ырыата» диэн хоһооҥҥо] олоҥхо абааһыта кыайтаран баран ыллыырын үтүктэн үрүҥ бандьыыттар киэлилэрин сүлүһүннээхтик күлүү оҥостор. ВГМ НСПТ
Аҕата ити тылы наһаа сүлүһүннээхтик иһиттэ, кыыһыран дэлби ыстанна. «ХС»

кыһыылаахтык

кыһыылаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Кыынньыыр, киҥниир курдук, абалаахтык (киһи киһиэхэ сыһыаныгар). Раздражающе, язвительно, обидно для кого-л.
Бу тыл Бурхалейга сүрдээх кыһыылаахтык иһилиннэ буолан баран, ону аахса турар бириэмэ суох этэ. Эрилик Эристиин
— Ол эн хантан ылбыт баскыһыанньаҕыный? — ким эрэ кыһыылаахтык күлэр. И. Данилов
2. Кыл мүччү (кыай, сүүй); төрүт кыранан (хол., кыайтар, хаал эҥин). На чуть-чуть (опередить, выиграть); досадно (проиграть)
[Уот Уһутаакы:] Кыайарын кыайдыҥ да Кыһыылаахтык кыайдыҥ, Хоторун хоттуҥ да Хомолтолоохтук хоттуҥ. П. Ойуунускай
Хара тыа маанылааҕар — саһылга Чолбон бааттаахтык түбэһэн баран, кыһыылаахтык мэлийбитэ. И. Федосеев

кэдэй

кэдэй (Якутский → Якутский)

туохт. Ортотунан биир сиринэн иэҕиллэн, хотойон киир (кэнниттэн көрдөххө), түс (анныттан, үрдүттэн көрдөххө). Прогнуться, выгнуться
Учуутал хоһуттан хомус курдук кэдэйбит кыысчаан тахсан, Лаврентийы кылааска киллэрэн, паартаҕа олордубута. Н. Габышев
Муус кэдэйэн, уу халыйан барда. Суорун Омоллоон
Үрэҕи туоруур суон бэрэбинэ муоста эргэрбит, …… ортото кэдэйбит. А. Сыромятникова
Уһанар дьиэ кырыска баттатан кэдэйэн түспүт. М. Шолохов (тылб.)
Кэдэйэн биэр — биир тэҥ үчүгэй буолума, мөлтөөн, түһэн биэр. Не выдержать темпа, дать слабину, сдать
Никонов сыыһан, кэдэйэн биэрэр күнүгэр Вера күүс-көмө буолуоҕа. Далан
Учууталлар быһаарыылаах тиһэх туурга арыый кэдэйэн биэрдилэр. «Кыым»
Биһиги бастыахтаах дьон, дьэ, абалаахтык кэдэйэн биэрдибит. «ХС»
ср. монг. гэдийх ‘выгибаться назад; закидывать голову; упрямиться’

күлүү-элэк

күлүү-элэк (Якутский → Якутский)

аат. Ким-эмэ туох эрэ итэҕэстээҕин-быһаҕастааҕын чорботон, наһаа абалаахтык, кыһыылаахтык бэлиэтээн күлүү. Насмешка, зубоскальство над чьими-л. недостатками
Ол да сананнар, Маайаны соҕотохтуу эрэ көрүстэр, тугу да булан этиэн билбэккэ муҥнанар. Кыыс буоллаҕына күлүүтээлэгэ ордук сүрдэнэр. Н. Неустроев
Дьон улам халыҥаан төгүрүйдүлэр. Онтонмантан күлүү-элэк, мөҕүү буолла. Амма Аччыгыйа
Кыыс күлүү-элэк, хаадьы тыл ортотугар өссө турбахтаата. Н. Павлов
Күлүүгэ-элэккэ бар — тугу эмэ сыыһа быһыыланан, эбэтэр сыыһа оҥорон, дьон атаҕастабыллаах, олус абалаах хаадьытыгар түбэс. Стать объектом насмешек, посмешищем (в результате ошибок или неверных действий)
«Ити быһыыгынан кимиэхэ хайҕаттаҥый? Хата бар-дьон күлүүтүгэр-элэгэр бараа инигин», — диэн аҕата кыыһын Машаны мөҕөр саҥата аан дьиэттэн иһиллэр. М. Доҕордуурап
Аны дьон-сэргэ тиийэн кэлиэхтэрэ. Онто да суох, эн ол-бу буоларгыттан дьон күлүүтүгэр-элэгэр барабыт. С. Ефремов
Дьэ бу киһи [Кирилл Васильевич] биир күлүүгэ-элэккэ барбыт идэлээх. Н. Габышев. Күлүү-элэк гын (оҥоһун) — ким эмэ сыыһатын, итэҕэһин-быһаҕаһын күлэн, олус абалаахтык, атаҕастабыллаахтык элэктээ. Издеваться, глумиться над кем-чем-л., поднять на смех кого-что-л.
Тулаайах, акаары кыыс диэн, күлүү-элэк оҥоһуннаҕыҥ аайы тоҕо барыамый? А. Софронов
Тойон Киһи ойууннарын үгүстэрин итэҕэйбэт, күлүү-элэк оҥостор. И. Гоголев
Михаил Андреевич наһаа үлэлиирин сорох учууталлар сөбүлээбэтэхтэрэ, туоратан, аһаҕастык сирэй-харах анньан, күлүү-элэк гынан, суустаан барбыттара. И. Федосеев
Кэлин даҕаны учуутал кыыһа Маня Лаврентийы күлүү-элэк гынара. Н. Габышев

возмутительный

возмутительный (Русский → Якутский)

прил. абалаах, абалаах--саталаах.