Якутские буквы:

Якутский → Якутский

алпаабыт

аат. Ылыныллыбыт бэрээдэктээх ханнык эмэ сурук буукубалара. ☉ Совокупность букв какого-л. письма, алфавит. Саха алпаабыта. Ноҕоруодап алпаабыта
△ Буукубалар сэргэстэһэ турар ылыныллыбыт бэрээдэктэрэ. ☉ Порядок расположения букв, алфавит. Дьон испииһэгин алпаабыт бэрээдэгинэн суруй

Еще переводы:

дь

дь (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын сэттис буукубатын аата. ☉ Седьмая буква якутского алфавита.
  2. тыл үөр. Тыл ортотунааҕы ньиргиэрдээх быыһылаан төлөрүйэр бүтэй дорҕоон. ☉ Среднеязычный звонкий согласный
    Тыл иннигэр дь монгуоллуу тыллары сэргэ эбэҥкиттэн, үгүс түбэлтэҕэ нууччаттан киирии тылларга бэлиэтэнэр. ДНД СБТФ
а

а (Якутский → Якутский)

аат.
1. Саха алпаабытын бастакы буукубатын аата. ☉ Название первой буквы якутского алфавита
Саамай аҕалара буоларын быһыытынан, А буукуба аан тыл этэн, мунньаҕы аспыт. П. Тобуруокап
Судургу «А» буукубаттан Эрэдэһиннээх формулаҕа, Уон сыллаах көхтөөх айан Ити аата, бараннаҕа. И. Гоголев
Төлкөм төһүүтэ буолбут төрөөбүт алпаабытым аан арыйааччы, айах тутааччы, айхал амалыйааччы ааттаах үтүө санаалаах, алыс көнө майгылаах А буукубатын адьас начаас булсубутум, атас-доҕор туттубутум. Н. Рыкунов
2. тыл үөр. Айах кэлин, киэҥ аһаҕас дорҕооно. ☉ Гласный звук заднего ряда, нижнего подъема, негубной
Тыл олоҕо о эбэтэр а дорҕоонунан араастаан этиллэр буоллаҕына, сурукка о буукубанан бэриллэр. ДНД СТ

г

г (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын төрдүс буукубатын аата. ☉ Четвертая буква якутского алфавита
    Г - геолог бэрдэ, Сайын аайы эрдэ Халыҥ тыаны хайытар, Хайалары хасыһар. П. Тобуруокап
  2. тыл үөр. Пааралаһар ньиргиэрэ суох тыл кэннинээҕи төлөрүйэр бүтэй дорҕоон. ☉ Глухой заднеязычный согласный звук
    Г дорҕооҥҥо мурун арыллыыта атын сүһүөххэ баар мурун дорҕоонугар дьүөрэлэһиигэ олоҕурар. ДНД СТДУ
д

д (Якутский → Якутский)

I
1. Саха алпаабытын алтыс буукубата. ☉ Шестая буква якутского алфавита
[Буукубалар мунньахтарыгар] дакылааты д оҥорбут. П. Тобуруокап
2. тыл үөр. Куоластан, тыастан үөскүүр ньиргиэрдээх тыл иннинээҕи бүтэй дорҕоон. ☉ Переднеязычный звонкий согласный.
II
дорҕоон түүрдүү төрүттээх тыл иннигэр дэҥҥэ туттуллар. ДНД СТДУ

институт

институт (Якутский → Якутский)

аат.
1. Үрдүк үөрэх оскуолата. ☉ Институт (высшее учебное заведение)
Сахабын истээт, Саха педагогическай институтун, саха тылын үөрэтэллэрин, саҥа алпаабыты ыйыталаспытынан барда. Амма Аччыгыйа
Ленинградка медицинскэй институту бүтэрэн баран, анабылын ылан, дойдутугар - Саха сиригэр баран испит. А. Бэрияк
2. Научнай-чинчийэр тэрилтэ. ☉ Институт (научно-исследовательское учреждение)
Арбатскайы ядернай физика институтугар ханнык эрэ Разумовскайга атаарбыттара. В. Яковлев
Тыа хаһаайыстыбатын научнай-чинчийэр институтугар командировкаҕа барабын. Г. Угаров

к

к (Якутский → Якутский)

I
1. Саха алпаабытын уон төрдүс буукубатын аата. ☉ Название четырнадцатой буквы якутского алфавита. К буукуба кэнниттэн элбэх ахсаан сыһыарыытын -тар барыйаана суруллар
2. тыл үөр. Ньиргиэрэ суох, тыл кэннинээҕи бүтэй дорҕоон. ☉ Глухой заднеязычный согласный звук
К, п, ф, х дорҕооннор сыһыарыы аһаҕас дорҕоонун иннигэр ньиргиэрдээххэ кубулуйаллар. СТСТ
Тыл кэннинээҕи к, г, ҥ дорҕооннор ыпсыылара уонна төлөрүйүүлэрэ бэрт мөлтөх. ДНД СТДУ

м

м (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын уон алтыс буукубатын аата. ☉ Название шестнадцатой буквы якутского алфавита
    Бу тылга «м» буукуба көтөн хаалбыт.  [Сайыына:] Буукубалары син билэбин. Олбуор боруотатыгар маарынныыр буукуба — «п». Өссө «а», «т», «м» буукубалары билэбин. Г. Угаров
  2. тыл үөр. Диэрийэн иһиллэр ньиргиэрдээх мурун бүтэй дорҕооно. ☉ Губногубной смычный носовой звонкий согласный
    Б-м дорҕооннор аралдьыһыылара саха тылын түөлбэлэригэр балачча биллэрдик тарҕаммыт. ВМС СДО
н

н (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын уон сэттис буукубатын аата. ☉ Название семнадцатой буквы якутского алфавита. Н буукубаттан саҕаланар аат тыллары холобурдаан этиҥ
  2. тыл үөр. Тыл иннинээҕи ньиргиэрдээх диэрийэр мурун бүтэй дорҕооно. ☉ Переднеязычный звонкий смычный сонорный согласный звук
    Диэрийэр н тыл иннигэр, ортотугар уонна кэннигэр дэгиттэр туттуллар. ДНД СБТФ
нь

нь (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын уон тохсус буукубата. ☉ Девятнадцатая буква якутского алфавита
    [Уйбааныс:] Бу суруйдум даҕаны, мөлтөх былдьыры киһиэхэ дылы нь да нь. А. Софронов
  2. тыл үөр. Тыл ортотунааҕы диэрийэр мурун бүтэй дорҕооно. ☉ Среднеязычный звонкий носовой согласный. Нь дорҕоонноох тылла толкуйдааҥ
    □ Л, м, н, ҥ, нь, р диэрийэр бүтэй дорҕооннор диэн ааттаналлар. ПНЕ СТ
о

о (Якутский → Якутский)

  1. Саха алпаабытын сүүрбэһис буукубата. ☉ Двадцатая буква якутского алфавита
    [Сайыына:] Буукубалары син билэбин, уһаат иитин курдук буукуба «о» дэнэр. Г. Угаров
  2. тыл үөр. Тыл кэннинээҕи уос аһаҕас дорҕооно. ☉ Гласный звук заднего ряда среднего подъёма, губной. Тылга «о» дорҕоон «у» дорҕоону кытта дьүөрэлэһэр
    □ Аһаҕас дорҕооннору маннык наардыыбыт: уос аһаҕас дорҕоонноро — о, у, ө, ү. ПНЕ СТ