Якутские буквы:

Якутский → Русский

аралдьыйыы

и. д. от аралдьый =.

аралдьый=

отвлекаться, рассеивать внимание; туохха да аралдьыйыма ничем не отвлекайся.

Якутский → Якутский

аралдьыйыы

аралдьый диэнтэн хай
аата. Үлэттэн илиһиннэххинэ эбэтэр маннык көннөрү салтаххына, сынньалаҥ, аралдьыйыы диэки тардыһаҕын. Н. Лугинов
[Арамайыал атас] Ааһан хаалар Албын аралдьыйыыга Алыс да абылатта. Р. Баҕатаайыскай

аралдьый

туохт.
1. Болҕомтоҕун туох эрэ атын тардан, тугу эрэ гынаргын умнан, үлэҕин, дьарыккын тохтот, уурат. ☉ Отвлечься от дела, занятий, рассеивать внимание
Арамаан уол онно аралдьыйан, ытыырын тохтотон, хаппыт мутугунан [моҕотойу] быраҕан кууһуннарбыта. Амма Аччыгыйа
Чугас олорор биир оҕонньоруус-ка кини диэки хайыһан көрөн баран, остуол нөҥүөттэн хаһыытаабыт саҥаҕа аралдьыйан хаалла. Л. Толстой (тылб.)
2. Туох эмэ санааттан-онооттон, түбүктэн быыһан, сэргэхсий. ☉ Отвлекаться от горестных мыслей, хлопот, суеты; оживляться
Эдэрдэр көрдөрүгэр-нардарыгар аралдьыйан, Дьөгүөрдээн хомолтотун аһарынна. Амма Аччыгыйа
Кууһума, кыыс хамсанарын, туттарынхаптарын, саҥарарын, күлэрин одуулаһан, аралдьыйарга дылы гынна. А. Софронов
Кини суруктарын уура сылдьыам. Аахтахпына, күннээҕи түбүктэн аралдьыйабын, кынатырабын. Р. Баҕатаайыскай
монг. аралжи

Якутский → Английский

аралдьый=

v. to be distracted; аралдьыт= v. to distract

Еще переводы:

развлечение

развлечение (Русский → Якутский)

с. 1. (по гл. развлечь) саататыы, аралдьытыы; 2. (по гл. развлечься) саатааһын, аралдьыйыы; 3. (то, что развлекает) көр--нар, Фонньуу.

күлүү-оонньуу

күлүү-оонньуу (Якутский → Якутский)

аат. Боччума суох буолуу, көрүнэн-нарынан аралдьыйыы. ☉ Шутка, игра, веселье
Бэйи, биһиги бу күлүүнү-оонньууну манна тохтото түһүөххэ. Амма Аччыгыйа
Айаан киниэхэ өр эппиэттээбэтэҕэ. Миша күлүүгэ-оонньууга кубулутаары гыммытын ылымматаҕа. Н. Лугинов. Күлүүтэ-оонньуута соһуччу үргүбүттүү уостан, тугу эрэ улаханы умнан баран саныы сатыыр курдук туттан сылдьар. А. Федоров

сээбэҥ

сээбэҥ (Якутский → Якутский)

  1. аат. Сүрүн соруккуттан, дьарыккыттан туохха эмэ аралдьыйыы; тугу эмэ гынар кыаххыттан тахсан хаалыы. ☉ Отвлечение от чего-л., от какого-л. занятия; потеря способности делать что-л., заниматься чем-л.. Сэрэнии-сэрбэнии, сээбэҥ буолла. Сээбэҥ да ханна барыай
  2. даҕ. суолт.
  3. Чуолкайа, быһаарыыта суох. ☉ Неясный, неопределённый
    Төһө да сээбэҥ күннэр буоллаллар, миигин ол ааспыт кэмҥэ наар үөрүү, өрө көтөҕүллүү кууһан сылдьыбыта. Далан
  4. Мунаах, саараҥ, оҥоро сыһа-сыһа оҥорбот, кэтэмэҕэй (үксүгэр киһини этэргэ). ☉ Сомневающийся, колеблющийся в делах, очень осторожный, осмотрительный. Сээбэҥ киһи
туорааһын

туорааһын (Якутский → Якутский)

  1. туораа 2 диэнтэн хай. аата. Олох олоруу ыраас хонууну туорааһын буолбатах (өс хоһ.). Кини өйүгэр ордук Одер туорааһынын суоһасуодала сүппэттик иҥмит. С. Васильев
    Сотору-сотору аата-ахсаана биллибэт үрэхтэр туорааһыннара, бадарааннар, дабааннар, тыалар кэллэр-кэлэн иһэллэр. А. Бэрияк
  2. көсп. Олохсуйбут үгэһи, бэрээдэги, быраабыланы кэһии, ылыныллыбыт быһаарыыттан тэйии. ☉ Отход от обычаев, порядка, правил, принятого решения
    Ыалдьыттааһын суруллубатах сокуонуттан туорааһын улаханнык сэмэлэнэр. Эрчимэн
    Киһи олоҕо …… көнөтүк баран испэт, өрүү токурдаах-мокурдаах, арыт адьаһын туорааһыннаах буолар эбит. И. Никифоров
    Биллэн турар, ити көрдөрүүттэн кыра туорааһын баар буолуон сөп. Дьиэ к.
  3. көсп. Сүрүн тиэмэттэн атыҥҥа халыйыы, аралдьыйыы. ☉ Отклонение от основной темы, отступление
    Ыйытыы чуолкай, судургу, кылгас, …… лирическэй туорааһына суох буолуохтаах. СОТТҮө
    Билии-көрүү диэн — уһун, уустук процесс, онно мунуу даҕаны, дьиҥ кырдьыктан туорааһын да баар буолар. ДИМ
отвлечься

отвлечься (Русский → Якутский)

сов. аралдьый; отвлечься от занятий үлэттэн аралдьый.

аралдьыс

аралдьыс (Якутский → Якутский)

аралдьый диэнтэн холб. туһ.

забавляться

забавляться (Русский → Якутский)

несов. саатаа, аралдьый, көр оҥоһун.

развлечься

развлечься (Русский → Якутский)

сов. 1. (отвлечься) аралдьый, санааҕын аралдьыт; 2. (повеселиться) саатаа, аралдьый.

сынньалаҥ

сынньалаҥ (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Үлэлии, тугунан эмэ дьарыктана сылдьан, күүссэниэ ылаары оҥоһуллар тохтобул. ☉ Отдых, перерыв во время работы, передышка
    Үлэттэн илиһиннэххинэ эбэтэр көннөрү салтаххына, сынньалаҥ, аралдьыйыы диэки тардыһаҕын, ону хайаатар да кыайан, өйгүн-санааҕын наадалаах сир диэки туһулуохтааххын. Н. Лугинов
    Сынньалаҥ кэм көрүн-нарын паарка, күөх хонуу, тыйаатырдар үллэстэ тураллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
    Сынньалаҥ диэн тугу да гыммакка, аһыы-аһыы таралыйыы эбэтэр солуута суох күүлэйдээһин, сэлэһэн тахсыы буолбатах. ЧКС ОДьИи
  3. Үлэлиир киһиэхэ бэриллэр үлэттэн сынньанар сыаллаах быстах босхолонуу, уоппуска. ☉ Отпуск
    Микиитэ сынньалаҥын хойутуу биэриэх буолбуттара. Амма Аччыгыйа
    Эн ол сынньалаҥҥа сылдьар киһи үлэлиириҥ, бука, олуона буолуо эбээт. С. Ефремов
    Мин хатыҥнаах халдьаайыга бөһүөлэк үөскээтэҕин сайыныгар сынньалаҥмар кэлэн олорбутум. «Кыым»
    △ Үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго бэриллэр уһун өрөбүл. ☉ Каникулы
    Куонаан оҕонньор куоракка үөрэнэ сылдьар аймаҕа кыыс сайын сынньалаҥар кэлбитин көрсө пиэрмэҕэ тахса сырытта. Н. Заболоцкай
    Өлөксөй сайын үөрэх кэнниттэн сынньалаҥар төрөөбүт дойдутугар таҕыста. В. Протодьяконов
    △ Үлэлээн бүтэн биэнсийэҕэ тахсан олорор кэм. ☉ Заслуженный отдых, предоставляемый трудящемуся по выходу на пенсию
    Адамов — билигин сааһа кэлэн, доруобуйата да мөлтүү быһыытыйан, болдьоҕо суох сынньалаҥҥа олорор. Ф. Софронов
    Саха АССР үтүөлээх артистката Дария Барашкова, сынньалаҥҥа да олордор, кэлэн поэт тылыгар отутус, түөрт уонус, биэс уонус сыллардаахха киэҥник ылламмыт ырыалары толортоото. «ЭК»
  4. даҕ. суолт., кэпс. Эрэйэ-муҥа суох, чэпчэки. ☉ Спокойный, безмятежный, беззаботный
    Кини кэлбитин тухары мин сынньалаҥ олоҕу билэ иликпин. Н. Неустроев
    Туома, бэйэҕин оройуон киинигэр сыл аайы үчүгэй, сынньалаҥ үлэҕэ ыҥыра сатыыллар. Суорун Омоллоон
    Сэрии тиһэх тэргэнин тыаһа уурайарын кытта эмискэ сынньалаҥ, байылыат олох кэлбэтэҕэ. Эрчимэн
    ◊ Кыһыҥҥы сынньалаҥ — кыһыҥ- ҥы өрөбүл диэн курдук (көр кыһыҥҥы). Биһиэхэ кыһыҥҥы сынньалаҥ тохсунньуга буолар
    □ Көрдөөх-нардаах кыһыҥҥы сынньалаҥ кэмнэрэ ааһан, «Кэлтэгэй сыырдаах» оскуолата бэйэтин ыччаттарын түмэ тардан, норуокка туһалыыр кэскиллээх үлэтин салгыы ыытара. Д. Таас. Сааскы сынньалаҥ — оскуолаларга үөрэнэр оҕолорго бэриллэр сааскы уһун өрөбүл. ☉ Весенние каникулы
    Бүгүн сааскы сынньалаҥ кэнниттэн аан бастакы үөрэх күнэ. Софр. Данилов. Сайыҥҥы сынньалаҥ — үөрэх тэрилтэлэригэр үөрэнэр оҕолорго, үлэлиир дьоҥҥо бэриллэр сайыҥҥы уһун өрөбүл, уоппуска. ☉ Летние каникулы
    Мин 1924 с. аан маҥнай Өймөкөөнтөн киирэн, урукку Байаҕантай улууһун киинигэр Уолбаҕа үөрэнэн баран, сайыҥҥы сынньалаҥмар дойдулаан испитим. Н. Заболоцкай. Сынньалаҥ киэһэ — көччүтэр, аралдьытар бырагыраамалаах сынньанар тэрээһин. ☉ Вечер отдыха
    Билигин нэһилиэнньэ сынньалаҥ киэһэтин тэрийиигэ көрүү куонкурус бара турар. «Кыым»
    Сынньалаҥ күн — өрөбүл диэн курдук (көр өрөбүл). Нэдиэлэҕэ биир сынньалаҥ күн баар буоларыгар бары сөбүлээн айдаара түстүлэр. Амма Аччыгыйа
    Кинилэр ону биһигиннээҕэр бэркэ билэллэр, сынньалаҥ чуумпу күнүнэн туһанан, балыгы баһан ыла кэлбит дьон буолуохтаахтар. Н. 3аболоцкай. Бэҕэһээ сынньалаҥ күҥҥэ Күүлэйдээн сылайбыт ыалдьыттар Хаһалаах собонон мииннэнэн Чуой-чэмээт үлэлии бараллар. Баал Хабырыыс
зазеваться

зазеваться (Русский → Якутский)

сов. разг. көрөн аралдьый, алаадыйан хаал.