аттарыы, араспысаанньа; тэрээһин аттарыыта * = расписание мероприятия *самолёт көтөр араспысаанньата = расписание движения самолётов; уруок араспысаанньата = расписание уроков; араспысаанньаны ыйаа = вывешивать расписание.

аат.
1. Сыл хонугун барытын ааҕар, үксүгэр истиэнэҕэ ыйанар кыра кинигэ эбэтэр лиис. ☉ Книжка с перечнем всех дней в году (с различными справочными сведениями), календарь
Уол сарсыарда ойон турда да, халандаар лииһин хайа тардар. П. Филиппов
Устя халандаары арыйталыыр. ЧКС ЫаЫЫ
Быһыллар халандаар лиистэринэн күн хаһан тахсарын уонна киирэрин кэтээҥ. МЛФ АҮө
2. Сыл хонугун ааҕыы ньымата. ☉ Способ исчисления дней в году. Күн халандаара. Григорианскай халандаар
□ Өбүгэлэрбит ый халандаарынан олорбуттар эбит. «Сахаада»
3. Тугу эмэ күн-дьыл хаамыытынан (күнүнэн, ыйынан) аттарыы. ☉ Распределение по времени (дням, месяцам) отдельных видов деятельности. Күрэхтэһии халандаара
□ Хат дьахтар халандаарынан аахтахха, тоҕус ый (уон акушерскай ый) буолан баран, сиппит оҕону төрөтөр. ТЕН ИДь

сонун диэн курдук
Ааныска эмээхсин, кырдьар обургу кыһарыйан, дьиэтин тэлгэһэтиттэн тэлэһийбэтэр даҕаны сонуну-нуомаһы ким хайа иннинэ билэн олорооччу. Э. Соколов
[Кулууп сэбиэдиссэйэ кыыс] Аан дойду сонунун Аттарыытын сатаан, Ий э си р нуомаһын И л б и р г э һ и н с и ти м н э э н, Олохтоох матырыйаал Оттомнооҕун наардаан Ыпсарыылаах тыллаах Ылбаҕай аҕытаатар буолан Ыалларга ыҥырыыга сылдьар. Р. Баҕатаайыскай
Арай, мин эрэ айахпыттан көмүс тохтуо буоллаҕай. Хата, эйигиттэн истиллиэ нуомаһы. ВМП УСС
русск. новость

аат.
1. Ис хоһоонунан эбэтэр атын өттүнэн көрөн, үөрэтиллиэхтээх, быһаарыллыахтаах туох эмэ. ☉ Вопрос (то, что требует изучения и определения в плане содержания или в каком-л. другом плане). Наука уонна культура боппуруостара. Социальнай боппуруостар
□ Холкуос сайдыытын боппуруоһугар баартыйа ыйыыта баар
Онон салайтарыахтаахпыт. С. Ефремов
Кини Академияҕа научнай каадырдары аттарыы боппуруостарынан дьарыктанара. В. Яковлев
Кини [«Хотугу сулус» сурунаал] суруйааччылар, литературоведтар, кириитиктэр болҕомтолорун саха сэбиэскэй литературатын актуальнай боппуруостарын быһаарыыга туһулуохтаах. Софр. Данилов
△ Туох дьүүллэһиллэрэ, кэпсэтиллэрэ; дьүүллэһии тиэмэтэ. ☉ То, что обсуждается, рассматривается, тема обсуждения (напр., на собрании). Мунньахха көрүллэр боппуруостар
□ Кинилэр бырабылыанньа мунньаҕар туруорар боппуруостарын бэлэмнээн, арыт мөккүһэн, арыт сөбүлэһэн, уһуннук олордулар. М. Доҕордуурап
Күөл балыгын бултааһын туһунан А. Бястинов боппуруоһу көтөхпүтүн сэргээн аахтым. «Кыым»
2. кэпс. Туох эмэ быһаарыллыахтаах сорук, наада, дьыала. ☉ Вопрос (задача, требующая решения, дело, которое нужно выполнить)
Алдьархайдаах элбэх бурдук быһылынна. Оруос боппуруоһа быһаарылынна диэххэ сөп. С. Ефремов
Биһиги бэйэбит төһө түргэнник хамсыырбыт …… ол туспа боппуруос. М. Шолохов (тылб.)
Ибрагим ити бутуурдаах соҕус боппуруоһу быһаарар суолу була охсубут этэ. В. Гаврильева
3
көр ыйытыы. Дакылаат кэнниттэн араас ис хоһоонноох бэрт үгүс боппуруоһу ыйыталлар уонна онтон салгыы кэпсэтиилэр буолан бардылар. А. Бэрияк
Арай түһээтэҕинэ, сочуот туттара олорор эбит. Преподаватель боппуруос бөҕөнү кутар-симэр. Миша билбэт. Н. Лугинов

аат.
1. Предмет эбэтэр туох эмэ көстүү төһөтүн көрдөрөр өйдөбүл. ☉ Число, количество
Холобур, биһиги нэһилиэк сирин сүөһү ахсаанынан түҥэттэр сыыһа, киһи ахсаанынан түҥэттэр сөп дии саныыбыт. Амма Аччыгыйа
«Биэс, алта …… уон биир», — Гурьянов уон түөрт миинэҕэ дылы ааҕан баран, эстибит миинэлэр ахсааннарын сүтэрдэ. Т. Сметанин
Сопхуос табатын ахсаана билигин түөрт сүүстэн тахса тыһыынча. Н. Якутскай
2. Аахсыы, ким ылардааҕын эбэтэр биэрэрдээҕин быһаарсыы. ☉ Расчет, уплата
Ол курдук балай өлүүгэ булларбыт буоллаҕына, сирдьитинэн да кэлиэҕин. Ахсаан буолан эрэр үһү диэни истибэтэҕэ дуо? А. Софронов
Хамнастарын ахсааныгар ылбыт бамыһыайдарынан Микиитэҕэ ырбаахы тикпиттэрэ. Амма Аччыгыйа
МТС мас эрбиир арааманы, биир көлүөһүнэй тыраахтары дуогабардаах үлэ туолуутун ахсааныгар үс хонон баран ыытар. М. Доҕордуурап
♦ Ахсаана биллибэт — олус, наһаа элбэх. ☉ Очень много, безгранично много
Ньохчоҕор эписиэр кэпсээнинэн, дэриэбинэ икки өттүгэр ахсаана биллибэт элбэх кыһыллар киирэн кэлбиттэр үһү. Эрилик Эристиин
Ахсаана биллибэт эргимтэлэр уу үрдүнэн эрилистилэр, улам кэҥээн, сүтэн бардылар. И. Данилов
Дьүүлэ биллибэт Күөгэйэр күөх тыаларым, Ахсаана биллибэт Бар хара хайаларым Дьороҕоно сотолоохто тоҕооһуннар, Оҕуурдаах тойуктаахха туһаай! С. Зверев
Ахсаана суох көр ахсаана биллибэт. Ахсаана суох мас көтөрдөрө: улар, куртуйах, бочугурас, хабдьы кыһыннары-сайыннары үөрдүүр. И. Данилов
Ахсаана суох элбэх Айгыртэлим сэбирдэх Кэриим тыаллыын сипсиһэр Кистэлэҥ кэрэ кэпсэтиитэ, Тыынар тыына барыта манна баара. С. Зверев. Ахсаан буолбат — улахан дьыала буолбатах. ☉ Не ахти какое большое дело
Бу улууска былыр-былыргыттан байтаһын сүөһү сүтэрэ ахсаан буолбат этэ. Суорун Омоллоон. Ахсааҥҥа ыл — кэлэр өттүгэр наада буолуо диэн учуоттаа, бэлиэтэнэн кэбис. ☉ Взять, брать в расчет. Коляны ахсааҥҥа ыллаххына сатанар
□ Ити барыта түбэһиэх буолбатах буолуохтаах, онон салгыы чинчийэргэ кинилэри хайаан да ахсааҥҥа ылыахха наада. Багдарыын Сүлбэ. Үчүгэй ахсааҥҥа сырыт — бастыҥнар ортолоругар сырыт. ☉ Быть в числе передовых, лучших
Урут үлэлээбит сиригэр үчүгэй ахсааҥҥа сылдьыбыт сурахтааҕа. Софр. Данилов
◊ Ахсаан аат — предмет ахсаанын эбэтэр ааҕыллар бэрээдэгин көрдөрөр саҥа чааһа. ☉ Имя числительное
Аттарыы ахсаан аат — хас да тыл ситиминэн бэриллэр аат: уон биир, сүүс уон биир. Судургу ахсаан аат — биир тылынан бэриллэр аат: икки, сүүс, тыһыынча. ЧМА СТҮөТ

рысак; сэлиик аттар күрэхтэһиилэрэ состязание рысаков.

возвр. от аттар = составлять, сшивать из кусков (для себя).

имеющий вьюк; с... вьюком;: навьюченный; ындыылаах аттар навьюченные кони.

аттар диэнтэн бэй. туһ. Саһыл кутуругун бэргэһэтин тулатыгар аттарынна

биричиэс быа көр босторуоҥка. Аттарын көлүйэллэригэр биричиэс быанан баайдылар