аат. Туох эрэ аччаан, улам симэлийэн, бүтэн, мөлтөөн иһиитэ. ☉ Уменьшение, истощение, оскудение; обеднение, ослабление чего-л.
Көтөрдөр күһүнүн төттөрү айанныылларыгар үөрүйэх аһылыктара аҕыйааһына, күн кылгааһына ол ааҥнаан иһэр кыһынтан сэрэтэр сигнал буоларыттан үөскээбит. ББЕ З
Ити барытын түмүгэр сылгыга хаан аҕыйааһына (анемия) диэн ыарыы үөдүйэр. НПИ ССЫа
Үүт аҕыйааһынын биир биричиинэтинэн кыһын ынах синньин үлүтүүтэ буолар. ҮБНьТ

I
туохт. Кырдьа бар, кэхтэ бар; кырдьан бүдүгүр. ☉ Стареть; стать немощным от старости
Алгыс-силик тылбынан Айхаллаары сананан, Аҕыйдарбын даҕаны, Аттаммытым баар этэ, Сорсуйдарбын даҕаны Соруммутум эрэ, дьэ — Истиҥ эрэ, сэгэрдээр! Имнэригин хааннара Эхтибиттиир эбит диэн, алтан чуораан айаҕа Аҕыйбыта буолуо диэн, Ахсарбаттай буолумаҥ! С. Зверев
II
аат., түөлбэ. Дьиэ истас үлэтэ. ☉ Домашняя работа, домашние хлопоты
Дьиэтин аҕыйа бүппэт. Аҕыйыгар тиийиммэт киһи. КЕИ С-ВДЗ

туохт.
1. Аччаан, уостан, куйатыйан ис (туох эрэ ахсаанын, маассатын туһунан). ☉ Становиться меньше, уменьшаться (в количестве, массе)
Бүгүн таһырдьа сылыйан, тумана аҕыйаан, кэм арыый дьэҥкэрдэ. Н. Лугинов
Соҕуруу суол аһыллан биэрбэтэ, хоту, илин, арҕаа да суолларынан сылдьар сөмөлүөттэр аҕыйаан бардылар. Амма Аччыгыйа
[Маабыра:] Бурдукпут аҕыйаан эрэр, бу үлэ күннэригэр сиэн баран уурайыахпыт. А. Софронов
△ Дьадайан, симэлийэн, бүтэноһон ис (хол., баай-дуол туһунан). ☉ Беднеть, истощаться, оскудевать (напр., о богатстве)
Көстөр көмүллүбэт үбэ — Аҥаардас ынах сүөһүтэ, Эрэспиэскэҕэ эриллэн, Нолуокка тутуллан Адьас аҕыйаабыта. А. Софронов
Иккис кууруска сылдьан Люба суруктара улам аҕыйаан, ис хоһоонноро сойдорсойон, тиһэҕэр олох мэлийбиттэрэ. Н. Лугинов
2. Күүскүн, кыаххын сүтэрэн, улам мөлтөөн ис. ☉ Терять силы, постепенно ослабевать
Титирээтэҕим аайы чэпчээн иһэбин, өйүм-санаам умуллан эрэр, уот курдук күлүм гына-гына, аҕыйаан, аччаан иһэр. П. Ойуунускай
Иккиэйэх оронтон үөһээтэ түбэспит. Мин буоллахпына, бэйэбинээҕэр үрдүк ороҥҥо ойон тахсыахтааҕар, сиринэн да хаамар кыаҕым аҕыйаан сылдьар кэмим. Амма Аччыгыйа

туохт.
1. сөбүлээб. Айгыстан, дархаһыйан кэл, түбүлээ (күүтүллүбэтэх эбэтэр түбүгү сүпсүгүрүүнү таһаарар «ыар ыалдьыттар» тустарынан). ☉ Приходить, приезжать, прибывать с большим шумом, помпой (обычно о незваных гостях или гостях, пребывание к-рых сопряжено с большими хлопотами, неприятностями для хозяев)
Биирдэ Силтэһин Махсыыҥҥа Сэбиэт сэкирэтээрэ киирдэ. Атыыһыт Сүөдэр, «таарыччаҕа» Адаҕыйан тиийдэ. С. Васильев
Сибэтиэй бөҕө сэлэлээтэ, Аанньал бөҕө арыаллаата. Аккыырай аймаҕа адаҕыйда, Оппуостал бииһэ уолдьаста. С. Зверев
Аҕабыыттаах лөчүөк аҥаардастыы адаҕайдылар. «ХС»
2. көсп., үрд. Өһөөбүт курдук соруйан куһаҕанынан бул, кыһалҕалаах, эрэйдээх өттүнэн күөнтээ. ☉ Неотступно преследовать; грянуть, нависать (о беде, несчастии, явлениях, влекущих за собой большие неприятности)
[Ньукулай:] Атаҕастабыл аччыан кэриэтэ адаҕыйан иһэр, баттабыл бараныан кэриэтэ бастаан иһэр, хаһан да уурайара биллибэт. А. Софронов
Ахса-аана биллибэт Алдьархай адаҕыйдаҕа буолуо, Үксэдьүүлэ биллибэт Үлүгэр бөҕө үтүрүйдэҕэ буолуо. П. Ойуунускай
Дьэ, доҕоттоор, Саха сиригэр өтөрүнэн түспэтэх уот кураан таҥнары сатыылаан, быйыл улуу сут адаҕыйда. И. Гоголев

диал. домашняя работа, домашние хлопоты, заботы.

становиться меньше, уменьшаться (в количестве); истощаться; уу аҕыйаата воды стало мало.