Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аһыннар

аһын диэнтэн дьаһ
туһ. Киниттэн баҕас эн аһыннаран да, ааттаһан да куоппатыҥ биллэр. Н. Заболоцкай
Мавраҕа бүгүн саҥа санаа киирдэ. Арай кини хомсомуол суутугар баран үҥүстэҕинэ, ытаан-соҥоон аһыннардаҕына сатаныыһы. М. Доҕордуурап
Ыты аһаталларыгар дьиэҕэ киллэрэллэрэ. Оччоҕо таһырдьа тымныыга тахсымаары, орон анныгар киирэн саһара, аһыннарыах курдук кылап-халап көрөрө. И. Федосеев

абыраа-аһын

туохт. Аһынан, харысыһан иэдээнтэн, алдьархайтан өрүһүй, быыһаан ыл. ☉ Проявляя жалость, стремиться спасать, избавлять (от беды, гибели)
Дьэ, тугун сүрэй, айыы таҥара абырыа-аһыныа буоллаҕа дии. Айбыт айыахсыт бэйэтин оҕолорун харах уутун соттуута суох, санаа алдьатыыта суох төттөрү илдьэрэ тоҕо сүрэй?! Дьүөгэ Ааныстыырап
Алдьарай оҕотун Абыраабыккар-аһыммыккар Махтала-баһыыбата Мантан антах буолуоҕа. П. Ойуунускай

аһын

I
туохт. Ким эмэ ыарахан, бөрүкүтэ суох балаһыанньалааҕын өйдөөн, кини эрэйдэнэрин чугастык ылын. ☉ Чувствовать сострадание к кому-л.; жалеть
Тыый, оҕуһа суох буоллахтарына, хайдах ыал буолан олоруохтарай! Аһын! П. Ойуунускай
Кыргыттар утарыта көрсө түһээт, уолу аһынан, хайдах уоскутуохтарын билбэккэ, кыҥначчы туттан, одуулаһан олордулар. Амма Аччыгыйа
Кини бу соҥуйан олорор кыысчаан барахсаны аһынан, билигин аҕай дьэбир тыллары эппитин кэмсинэ санаан кэллэ. Софр. Данилов
II
туохт. Тохтоон, уурайан хаал (хол., ардах, тыал уо. д. а. туһунан). ☉ Переставать, прекращаться (о дожде, ветре и т. п.)
Таһырдьа тахсыбытым, тыал астыбыт. А. Софронов
Халыҥ былыт уостан, чысхаан тыал астан, күн бэрдэ күлүмүрдүү көрөн турарын курдук этэ. Амма Аччыгыйа
Утуйар-утуйбат икки ардынан сытан иһиттэҕинэ, ардах сэллиир, тыал астар. Н. Якутскай
Ыкса киэһэ ардах астан, былыт арҕааттан көтөҕүлүннэ. М. Доҕордуурап

Якутский → Русский

аһын=

I жалеть; оҕотун аһынар он жалеет своего ребёнка.
II прекращаться, переставать; тыал аһынна ветер перестал; ардах аһынна дождь прекратился.

Якутский → Английский

аһын=

v. to feel sorry for; аһыныгас a. compassionate, sympathetic; аһыныык a. pitiful, compassionate

Еще переводы:

разжалобить

разжалобить (Русский → Якутский)

сов. кого-что аһыннар, уйадыт.

тыҥаалаа

тыҥаалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Аһыннарыах курдук ытаа, онолуй. ☉ Жалобно причитать. Кыыс ытаан тыҥаалаата

аһыннарыы

аһыннарыы (Якутский → Якутский)

аһыннар диэнтэн хай
аата. Уол буоллаҕына, аһыннарыы эрэйэр дьоно сымнаҕас быһыыларын билэн, эбии чугаһаан кэлэн, тутуллан турар тойоттор диэки хатырбыт сөмүйэтинэн ыйан кэбистэ. Эрилик Эристиин

жалость

жалость (Русский → Якутский)

ж. аһыныы (сострадание); хомолто (сожаление); сделать что-л. из жалости к кому-л. кими эмэ аһынан оҥор; вызывать жалость аһыннар; смотреть с жалостью хомолтолоохтук көр; # какая жалость! тугун хо-молтотой!

аһыннарардыы

аһыннарардыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Кимтэн эмэ аһыннарыы көрдөөбүттүү. ☉ Словно испытывая чье-л. сочувствие, жалость
Буур табам аһыннарардыы, ааттаһардыы икки уулаах хараҕынан иччитин көрбүтэ. «ХС»

кулахай

кулахай (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Албаһырыы, кубулҕатырыы, үөннүрүү. ☉ Ухищрение, лукавство, обман
Кудуга туолбатах, Кулахайа хараабатах. П. Ойуунускай
Бу кулахайын көрүҥ. Аны, аһыннараары, сирэйин саптан икки хараҕын уутунан суунна дии. И. Федосеев
ср. монг. хулахай ‘кража, воровство’

ымманыт

ымманыт (Якутский → Якутский)

ымманый диэнтэн дьаһ
туһ. [Манчаары:] Ытаан даҕаны ымманытар, Ааттаһан даҕаны аһыннарар Аны ааста быһыылаах. А. Софронов
Поэзия — кындыа кыыскын, ымманытыахпын билбэтим: Ыл, этиий эрэ кырдьыккын — Бүрэчээммин буолбаат мин? Н. Рыкунов

жалостный

жалостный (Русский → Якутский)

прил. разг. аһыннарар, санаарҕатар; жалостная песня санаарҕатар ырыа.

муҥатый

муҥатый (Якутский → Якутский)

туохт. Эрэйгин-кыһалҕаҕын, муҥҥун-таҥҥын, туохтан эмэ санааргыыргын эт. ☉ Сетовать, жаловаться, плакаться кому-л. о чём-л.
Муҥнаах муҥатыйарын таптыыр, э р эй дэ эх иһ и ллэтэрин таптыыр (өс ном.). Ол киэһэ Лэглээрдэр, Эрдэлиирдэр уоттарын кытыытыгар мунньустан, Дьөгүөрдээн иэһин туһунан муҥатыйдылар. Амма Аччыгыйа
Маайа кэргэнэ Сүөдэр муҥатыйарын, абаккарарын көрөн төһө да аһыннар, тугунан да көмөлөһөр кыаҕа суоҕа. Н. Якутскай
ср. тат. моҥаю ‘унывать, печалиться’, тув. муҥгара ‘горюй’, каракалп. муҥайыҕ ‘грустить’

кылап-халап

кылап-халап (Якутский → Якутский)

кылап-халап көр — харахтаргын чыпчылыҥната-чыпчылыҥната умса туттан эбэтэр кистиисаба көрөн ыл (албыннаспыт, буруйдаммыт эбэтэр ымсыырбыт быһыынан, биитэр аһыннарыах курдук). ☉ Поглядывать робко, растерянно, исподтишка (напр., провинившись, заискивая, жалобно)
«[Сааҥ] у-ууга түһэн хаалла», — буруйдаах киһилии, ол эрээри кыыһырымаа ини диэн эрэнэрдии Киргиэлэй киһитин диэки кылап-халап көрдө. Н. Заболоцкай
Ыт таһырдьа тымныыга тахсымаары, орон анныгар киирэн саһара, аһыннарыах курдук кылап-халап көрөрө. И. Федосеев
Уҥуох-тирии буолбут …… оҕолор муҥнаахтар тугу биэрбиттэрин там да гыммакка охсон кэбиһэллэрин уонна өссө биэрээйэллэр диэн дьахталлар илиилэрин-атахтарын кылап-халап кэтииллэрин көрө-көрө, киһи сүрэҕэ ытырбахтыах курдук. «ХС»