сыһ. Кимтэн эмэ аһыннарыы көрдөөбүттүү. ☉ Словно испытывая чье-л. сочувствие, жалость
Буур табам аһыннарардыы, ааттаһардыы икки уулаах хараҕынан иччитин көрбүтэ. «ХС»

сов. кого-что аһыннар, уйадыт.

туохт. Аһыннарыах курдук ытаа, онолуй. ☉ Жалобно причитать. Кыыс ытаан тыҥаалаата

ж. аһыныы (сострадание); хомолто (сожаление); сделать что-л. из жалости к кому-л. кими эмэ аһынан оҥор; вызывать жалость аһыннар; смотреть с жалостью хомолтолоохтук көр; # какая жалость! тугун хо-молтотой!

аат., кэпс. Албаһырыы, кубулҕатырыы, үөннүрүү. ☉ Ухищрение, лукавство, обман
Кудуга туолбатах, Кулахайа хараабатах. П. Ойуунускай
Бу кулахайын көрүҥ. Аны, аһыннараары, сирэйин саптан икки хараҕын уутунан суунна дии. И. Федосеев
ср. монг. хулахай ‘кража, воровство’

ымманый диэнтэн дьаһ
туһ. [Манчаары:] Ытаан даҕаны ымманытар, Ааттаһан даҕаны аһыннарар Аны ааста быһыылаах. А. Софронов
Поэзия — кындыа кыыскын, ымманытыахпын билбэтим: Ыл, этиий эрэ кырдьыккын — Бүрэчээммин буолбаат мин? Н. Рыкунов

прил. разг. аһыннарар, санаарҕатар; жалостная песня санаарҕатар ырыа.

кылап-халап көр — харахтаргын чыпчылыҥната-чыпчылыҥната умса туттан эбэтэр кистиисаба көрөн ыл (албыннаспыт, буруйдаммыт эбэтэр ымсыырбыт быһыынан, биитэр аһыннарыах курдук). ☉ Поглядывать робко, растерянно, исподтишка (напр., провинившись, заискивая, жалобно)
«[Сааҥ] у-ууга түһэн хаалла», — буруйдаах киһилии, ол эрээри кыыһырымаа ини диэн эрэнэрдии Киргиэлэй киһитин диэки кылап-халап көрдө. Н. Заболоцкай
Ыт таһырдьа тымныыга тахсымаары, орон анныгар киирэн саһара, аһыннарыах курдук кылап-халап көрөрө. И. Федосеев
Уҥуох-тирии буолбут …… оҕолор муҥнаахтар тугу биэрбиттэрин там да гыммакка охсон кэбиһэллэрин уонна өссө биэрээйэллэр диэн дьахталлар илиилэрин-атахтарын кылап-халап кэтииллэрин көрө-көрө, киһи сүрэҕэ ытырбахтыах курдук. «ХС»

көр аам-даам
Биһиги өбүгэлэрбит, Биэс саха саҕаттан Хардаҕас маһы кытта хатыһан, Аан-дааны кытта охсуһан, Кыыкы балыгы кыынньаран Муҥнанан-сордонон Олорбуттара буолуо эбээт. С. Зверев
Алаас иһэ, Аппа толоон Аан-даан тымныы Хойуу чаан туманынан Кутуллубуттар. П. Тобуруокап
Манна дьыбар, Аандаан тымныы Мастары тоһуталыыр, Аһыннарыах курдук хамныы, Үөт хаарга саһа сатыыр. С. Данилов

туохт. Үҥэнсүктэн, ытаан-соҥоон, аһыннаран тылгын ылыннара сатаа. ☉ Молить, умолять, умилостивить мольбой
[Мэхээс:] Арай баран, ааттаһан-көрдөһөн, көмүспүн, уолбун кытта тупсан кэлииһикпин. П. Ойуунускай
Абааһыны-таҥараны барытын ааттаһа-көрдөһө сатаатыбыт. Ойуун да туһалаабата, аҕабыыт да абыраабата. Амма Аччыгыйа
Ох эрэ тиийбэт сиринэн хаалан иһэн, ытыы-ытыы, араастаан ааттастакөрдөстө. И. Гоголев