уст. пальма (старинное холодное оружие в виде большого ножа, насаженного на длинную рукоятку); Манчаары батаһа пальма Манчары (народного героя); ср. батыйа . батон батон.

n. large knife, lance; баҕа батаһы n. iris (flower)

аат.
1. эргэр. Былыргы саха сэриигэ эбэтэр булка туттар сэбэ: тимирин уһуна 50-ча см, уга 1,5 м кэриҥэ, өнчөҕө көнө, биитэ мөтөгөр. ☉ Древнее воинское оружие, пальма: длина ножа – около 50 см, древка – около 1,5 м, спинка ножа обычно прямая, лезвие дугообразное
Мэхээлэ Силиби таһырдьа ыҥыран таһааран икки харыстаах сыгынньах батаһы биэрбитэ. Күннүк Уурастыырап. Кини араас суол сэрии кыргыс сэбин: оҕу, үҥүүнү, батаһы сытыылыыр, оҥостор. Саха фольк.
2. көсп. Тугу эмэ кытта охсуһарга күүс-көмө, самнарарга кыах. ☉ Мощная сила в борьбе с кем-чем-л.
П.А. Ойуунускай поэзияны олус таптыыра. Поэзия киниэхэ …… доҕоро, охсуһар батаһа, көтөр кыната этэ. Суорун Омоллоон
Уус-уран мэтириэт сатабыллаах илиигэ киирдэҕинэ, сытыы кылаассабай батас буоларын итэҕэйэбит. ФЕВ УТУ
◊ Баҕа батаһа көр баҕа
Алаас аҥаар өттө – олоччу таҥара кийиитэ сибэкки, аҥаара – сап-саһархай алтан от, уу кытыыта баҕа батаһын сибэккитинэн көҕөрөр. В. Гаврильева
Сииктээх сири батыһа үүммүт баҕа батаһа. «ХС»

аат., хом. суолт. Биилээх, уһуктаах сэп, сэрии сэбэ. ☉ Режущее, колющее оружие (в собир. знач.)
Буомнаах, мэһэй суолу Үҥүү-батас солуо. Буолар үрдүк дьолу Үлэ күүһэ булуо. Күннүк Уурастыырап
Октябрь — Үҥүү-батас харсыыта, Үрүҥтойот умсуута. А. Абаҕыыныскай. Орто үйэлэр — бу ох саалаах, үҥүүлээхбатастаах, куйахтаах, аттаах сэрииһиттэр үйэлэрэ. ПГ ККК
◊ Үҥүү-батас тут — охсуһууга, төрөөбүт дойдуну күөмчүттэн көмүскүүргэ бэлэм буол. ☉ Вооружиться, быть готовым к защите кого-чего-л.
Тибии-тиһик түстэ, Тиллэр-өлөр кэллэ, Үрүҥ-хара турда, Үҥүү-батас тутта. П. Ойуунускай
Дьоллоох киһи буойун аатын сүгэр, дьоллоох уол оҕо бар дьонугар, Ийэ дойдутугар дурда-хахха буолар, үҥүү-батас тутар. Суорун Омоллоон
Сэрэх, куттал күннэргэ Үҥүү-батас тутуохпут. Күннүк Уурастыырап