көр мырчыстыы
Данил оҕонньор быччырыстыыларынан кылдьыыламмыт харахтарыгар уу-хаар баһылынна. М. Доҕордуурап
Авдотья холлубут сирэйэ, төһө да сип-синньигэс быччырыстыылардааҕын иһин, эдэргэ дылыта. Г. Николаева (тылб.)

күүгэннир диэн курдук
Күөрчэх бэлэм буолбутун, уостубат күүгэннэннэҕинэ, ытыкка мөлбөччү баһыллан кэлэр буоллаҕына, бэлэмнээһин процеһын тохтотуллар. ТИИ ЭОСА
Киэһэттэн ыла өрүс уута будулуйан, күүгэннэнэн эбиллэн барара. Ч. Айтматов (тылб.)

тыаһы үт. т. Инчэҕэй, чычаас бадарааннаах сиргэ хаамарга тахсар, онно маарынныыр тыас. ☉ Подражание чавкающему, хлюпающему повторяющемуся звуку (напр., возникающему при ходьбе по жидкой грязи)
Ньукулай оҕонньор баһылла сытар ууну, бадарааны тумнан, баһаар диэки хааман ньыллыр-ньаллыр үктэнэн истэ. П. Аввакумов

дэгэй 3 диэнтэн хай
аата. Төһө да биирдии сүүр, иккилии дэгэйии түҥэттэр аҕыйах балыктан кулуба өлүүтэ, кинээс өлүүтэ сүүрү өрөһөлүү билгиччи баһыллара. Болот Боотур
Алаас баһылыга Кымаах Байбал, муҥхалаах тойон …… сөбүлүүр дьоннорун иккилии-үстүү хоппо дэгэйиитинэн харгыаттаан, бэйэтин көрүүтүнэн балыгы түҥэтэн киирэн барбыт. А. Бэрияк

аат., кэпс. Элбэх буо лан дьүүлэ суох улаханнык тэҥҥэ саҥаран айдаарыы, этиһии. ☉ Беспорядочный громкий гул голосов, брань, шум, гам
Мунньах моргуора.  Эмиэ аан тэлэччи аһылла түстэ …… чуумпу хоско көрүдүөрдээҕи моргуор, аймалҕан төлө көттө. Н. Лугинов
Кыыл пиэрмэтигэр, хотоҥҥо күҥҥэ уончалыы буочука [уу] моргуор бөҕөнөн баһыллара. «ХС»

I
үт II диэнтэн атын
туһ. Сарсыарда үтүллүбүт эбэтэр үөлүллүбүт эмис кус этин сиэн, тордуйанан баһыллыбыт отонноох уу иһэн баран, кыыс тиргэлэрин бэрийэ киирэр. Далан
II
үт IV диэнтэн атын
туһ. Илья Попов Мэхээстиин …… өрүс хомотугар үтүллүбүт хоппуруон илимнэрин көрсө сырытта. Н. Габышев
Хас сарсыарда аайы, бэҕэһээ киэһэ үтүллүбүт илиммитин уочаратынан көрөбүт. В. Иванов

туохт. Кими эмэ кытта тыл-тылга киирсимэ, кыраттан төттөрүлэс, хадаардас. ☉ Говорить, поступать наперекор, перечить, спорить по пустякам, пререкаться
[Ананий — Дашаҕа:] Эн миэхэ тымныытык сыһыаннаһыыгын уурат. Оттон мин өттүбүттэн оннук хатайдаһар быһыыны көрсүһүөҥ суоҕа. М. Доҕордуурап
«Мин аска кыһаммаппын», — диэн Абдуркулла, соруйан хатайдаһан, ханна эрэ баһылла сытар аһы соруйан аһаабат. Эрилик Эристиин

I
хойуор I диэнтэн хай
аата. Кыыллар чумаалааһыннарын бастакы бэлиэтинэн аһылыктарыттан аккаастаныылара, далбаарыйан хаалыылара, эттэрин тэмпэрэтиирэтэ үрдээһинэ, муннуларын кууруута, харахтарын хойуоруута буолаллар. КИиЫ
II
хойуор II диэнтэн хай
аата. Сутуруохатааҕы отделениеҕа уу баһыллыбатыттан киһилиин-сүөһүлүүн, сайыҥҥы уот куйааска буоларын курдук, хойуоруу, утатыы улахана. «Кыым»

арана (1. Хорутуллубут кырыс, оһорбо эбэтэр элбэх сыллаах от үүнэр буора; 2. Хорутуу кэмигэр тиэрэ баһыллан тахсыбыт туойдуну буор лиэнтэтэ.)

туохт.
1. Туох эмэ улахантан кыра-кыратык ойута охсон алдьат, кыралаан, тоһоон, көйөн ылыталаа. ☉ Отламывать, скалывать, отколупывать небольшие кусочки (от чего-л. твердого — напр., от большого цельного куска породы, каменной глыбы, мерзлой земли)
Биир дуу, икки дуу киһи тоҥ буору аат аҕай харата хойгуонан кээрэтэ сатыы тураллар эбит. Н. Заболоцкай
Атырдьахха баһыллыбакка наар илиилэринэн бүүрэ-түүрэ, [тоҥ сиилэһи] кээрэтэн, эмтэритэн сыһаҕастаһаллара. В. Яковлев
Ыһыынан ханнык баҕарар тааһы атын тааска кыһайа ууран баран, наадалаах сиринэн боруоба кээрэтэн ылаллар. ДНА СХБКК
2. көсп., кэпс. Кыралаан көҕүрэт, кыра-кыратык ороскуоттаа. ☉ Убавлять, уменьшать, расходовать что-л. (понемногу, обычно начиная с конца, края)
Бэй, тукаам, ол гынан баран, ол сиргиттэн, үлэҕиттэн кыраны-эмэни кээрэттиҥ дуу, суох дуу? П. Тобуруокап
Байанай Мэхээчээнниин, хонон тура-тура, иккилии-үстүү көһү кээрэтэн баран иһэллэр. В. Протодьяконов
Күн-дьыл күөйэ хаама сылдьан, кээрэтэн иһэриттэн куоппут диэн суох. С. Федотов
Эдэр тойонноох хотун икки өттүттэн кээрэтэн үптэрин-малларын улам чарааһатан барбыттара. Д. Таас