прил. и в знач. сущ. м. бааһырбыт; раненый боец бааһырбыт боец.

турнир || турнирный; саахымат турнира шахматный турнир; турнир байыаһа турнирный боец.

прил. 1. (обычный) рядовой, көннөрү; рядовой работник көннөрү үлэһит; 2. воен. рядовой; рядовой боец рядовой боец; 3. с. х. эрээттээх; рядовая сеялка эрээттээх сиэйэлкэ.

воин, солдат, боец; сэрииһит хорсун быһыыта подвиг солдата; сэрииһит андаҕара клятва воина.

нареч. бүгүн; сегодня утром бүгүн сарсыарда; вчера я был бойцом, сегодня снова рабочий бэҕэһээ боец этим, бүгүн эмиэ рабочайбын; # не сегодня-завтра бүгүҥҥүнү аастатаҕына сарсын, өтөр аҕай.

аат. Күүстээх, сутуругунан охсуһарга үөрэхтээх киһи, билиҥҥинэн боксер. ☉ Кулачный боец, боксер
Күүстээх кулааһынньык түҥнэри охсубута киһитэ боппуолдьаҕа тимис гынан хаалла. Н. Павлов

аат. Аармыйа саллаата, буойун, сэрииһит. ☉ Солдат, боец, воин
«Ийэ дойду иһин!» – диэн хамандыыр хатан куолаһа атаакалыыр байыастар үрдүлэринэн тэнийэр. Т. Сметанин
Аҕа дойдубут көҥүлүн көмүскүү сылдьар Кыһыл Аармыйа килбиэннээх байыастарыгар саха норуотуттан итии эҕэрдэ тыл тиэртибит. Суорун Омоллоон
Кыайыы дьолун аҕалбыт Кыһыл байыас дьоннору Олохтоохтор олус үөрэн Ууруу, кууһа турбуттара. Күннүк Уурастыырап

аат. Өстөөҕү утары сэриилэһээччи, сэрии кэккэтигэр сулууспалааччы саллаат. ☉ Воин, солдат, боец
Ол курдук өлөртөн куттаммат өрүөллэр, охсуспут улуу туйгуттар, хотой хоодуот сэрииһиттэр хайҕалга тураннар, өлбөт-сүппэт үрдүк ааттара туругурбуттара эбитэ үһү. П. Ойуунускай
Сааһыгар Микиитэ Лэглээрин килэриччи салгыннаабыт хорсун сэрииһит буолан тиийдэ. Амма Аччыгыйа. Эрилик Эристиин бэйэтин баҕа өттүнэн кыһыл дружинаҕа сэрииһитинэн киирэр. Н. Тобуруокап

1. аат.
2. Өстөөҕү кытта кыргыһар саллаат, сэрииһит. ☉ Тот, кто сражается с врагом, воюет, боец, воин. Сэбиэскэй Аармыйа буойуна
   □ Бинтиэпкэ доҕордоох буойуттар этибит,— Мин өллүм — мин эппин кириэппэс оҥостуҥ! П. Ойуунускай
   Буойун ааттанан охсуһууга Босхоҥ, доҕолоҥ буолтум иһин, Көмүскээбит көмүс көҥүлүм Күн буолан күндээрэр буоллаҕына, — Син биир этиэҕим Сирдээҕи дьолу билэбин диэн. Т. Сметанин
3. көсп. Туох эмэ уопсастыбаннай идеалы быһаччы олоххо киллэрээччи, толорооччу. ☉ Тот, кто непосредственно осуществляет, воплощает в жизнь какой-л. общественный идеал, являющийся каким-л. идеалом
   Биһиги бары өрөбөлүүссүйэ буойуттарабыт. Суорун Омоллоон
   Ханнык да буурҕаттан толлубат Хомуньуус буойуттар буолуохпут. Эллэй
4. даҕ. суолт. Буойун буола сылдьар, сэриигэ сылдьар. ☉ Являющийся воином. Буойун дьон
   □ Мин буойун сахабын
   Олох, дьол өстөөҕүн мин сүүстэ көрсөммүн, Босхоҥноон буолбатах, баас ылан, сытабын. С. Данилов
   Оттон Сталинград туһунан Буойун доҕоттор ыллыыллар, Иккиэн, сүрэхтэн долгуйан, Үрдүк үөрүүнү туойаллар. Эллэй

аат.
1. Биир көрүҥнээх майгыннаһар предметтэр кэрискэ ахсаанынан, сыыппаранан чопчу бэлиэтэммиттэрэ; предмет кэрискэ ахсаана, сыыппарата. ☉ Номер (порядковое число предмета); предмет или лицо, обозначенные определённым числом по порядку. Эксээмэн билиэтин нүөмэрэ. Кулаковскай уулус са алтыс нүөмэрэ. Төлөпүөн н ү ө м эрэ. Хаһыат бүгүҥҥү нүөмэрэ. Ал тыс — мин нүөмэрим.  «Кыым» ха һыат бастакы нүөмэрэ 1923 сы лла ахха сэ тинньи уон биэс күнүгэр тахсыбыта. «К»
2. Туспа хос, миэстэ (хол., хонор дьиэҕэ). ☉ Отдельное помещение, место, номер (напр., в гостинице)
Владимировтар «Москва» хонор дьиэҕэ нүөмэр булан икки хоннулар. Н. Якутскай
Нөҥүө күнүгэр… Новгородка Ульяновтар кэлбиттэрэ. Кинилэр нүөмэрдэргэ түспүттэрэ. М. Прилежаева (тылб.)
3. Кэнсиэргэ кыттааччы көрдөрүүтүн, то лоруутун туспа кэрчигэ. ☉ Отдельно исполняемая часть эстрадного или циркового представления, концерта, номер
Бүтүн Арассыыйатааҕы көрүү түмүктүүр кэнсиэрин бырагыраамата лауреаттар уонна дипломаннар нүөмэрдэриттэн сүү мэрдэммиттэрэ. АҮ
[Салайааччы] кини хоровой нүөмэрдэрин өссө төгүл хатылаан көрбүтэ. «ХС»
4. байыан. Сэрии сэбигэр (хол., б ү л үмүөккэ) турар сэрииһит. ☉ Боец орудийного, пулемётного расчёта
Маҥнайгы нүөмэрим Самсонов диэн бэртээхэй киһи баара. И. Сосин
Сэриилэһэ барыыга маҥнайгы нүөмэр Х аб ыыч а с аа н ы с ү к т э. «ХС»