сыһ. Дэлэгэйдик, өлгөмнүк. ☉ Щедро, обильно. Бойомнук күндүлээ
□ Кинилиин аар тайҕаттан үрүҥ-хара кылааннааҕы бойомнук бултууллара. С. Никифоров
Сорохторго бойомнук куду анньыталаан, бэйэтин таарыйтарбат гына хайыҥ охсуталаабыта. Болот Боотур

көр бойом
Бойум булдун диэки астыммыттыы көрбүтэ. А. Кривошапкин (тылб.)

прил. хахай; львиная шкура хахай тириитэ; # львиная доля бойом өттө, үгүсөттө.

прил. (содержащий много жира) . эмис, сыалаах; хойуу; жирное мясо эмис эт; жирное молоко хойуу үүт; # жирное пятно сыа бээтинэтэ; жирный шрифт полигр. модьу шрифт; жирный кусок бойом куһуок, астаах өттө, барыстаах өттө.

ж. 1. (часть) өлүү, ...гыммыт биирэ; делить на равные доли тэҥ өлүүлэргэ үллэр; шестая доля алта гыммыт биирэ; на мою долю пришлось сто рублей мин өлүүбэр биир мөһөөк тигистэ; 2. (участь) анал, ыйаах; счастливая доля дьоллоох анал; горькая доля кыһалҕалаах анал; # львиная доля улахан өттө, бойом өлүү.

аат. Сүүс киилэҕэ тэҥнээх ыйааһын кээмэйэ. ☉ Центнер
Пуд Ильич — мин таайым. Дьоҥҥо аат сыыһа бэриллэр эбит буоллаҕына Пуд Ильич киэнэ — кини бууттаах буолбатах, сыалай сэнтиниэрдээх, уойан эрэр аҕамсыйбыт киһи. Далан
Сэрии иннинэ өҥ дьыл кэргэним бокуонньук биһикки көлөһүммүт күнүгэр киилэлии кэриҥэ бурдугу, сэнтиниэр аҥаарын чугаһатар арыыны, эмиэ да бургунас аҥаара эти ылбыппыт. С. Никифоров
Аһыҥаттан эрэ Аһыам диэбэт бэйэм, Аҕыс сэнтиниэр аһыҥаны туттаран, Күһүҥҥүтүгэр бойом дохуоту Көтөҕөн мадьалыттым. К. Туйаарыскай

туохт.
1. Улахан куһуогунан буспут эти, балыгы мииниттэн хостоо, ороон таһаар. ☉ Вытаскивать, выкладывать мясо крупными кусками из супа, рыбу из ухи
Наахара Сүөдэр буспут мундутун хоторон саҥардыы сиэн эрдэҕинэ, таһынааҕы ыал эмээхсинэ айдааран киирдэ. Т. Сметанин
Дьахталлар эттэрин хобордооххо хоторон таһааран, остуолларыгар киһи ахсыытынан биирдии бойом кырбас куһуоктары уурталаан биэрэллэр. Р. Кулаковскай
Буспут улар этин хоторон баран миинин сэлиэйдэниллэр, эбэтэр бэйэ оҥорбут лапсатын куталлар. «ЭК»
2. көсп., кэпс. Тугу эмэ баһан ылар курдук өлгөмнүк хомуй, мунньун. ☉ Собирать что-л. в изобилии (напр., об урожае)
Одунчалар сыл ахсын эбэттэн баһаам оту хотороллор. Күннүк Уурастыырап
Сис кындаатыгар сыл аайы уоннуу гаа сирэ солонон бурдук өлгөм быйаҥын хоторон испиттэрэ. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. хотур ‘вынимать, перекладывать’

1. сыһ., кэпс.
2. Илиилэргинэн лаппа ылан, элбэҕи сабардаан эбэтэр туох эмэ туолар гына; лаппа, толору. ☉ Обхватив руками, забрав в полные ладони (укладывать, набивать что-л. чем-л.). Ботуччу тут. Ботуччу сим
   □ Кини онно миэхэ уонча хоһоон корректуратын туспа ботуччу тутан көрдөрбүтэ итиэннэ: «Бу Саха сирин туһунан хоһооннор ээ», — диэбитэ. И. Федосеев
3. Өлгөмнүк, элбэхтик. ☉ Много, обильно, щедро, изрядно
   Холкуостаахтар көлөһүннэрин күнүгэр эти, арыыны, бурдугу, харчыны ботуччу үллэстэллэрэ. В. Протодьяконов
   Маҕаһыын бурдугу ботуччу биэрэрин курдук кэпсэтиэхпит. С. Федотов
   Саха өһөс, эһиил булгуччу Хайаан да бултуом ботуччу. Ф. Софронов
4. даҕ. суолт. Балачча улахан. ☉ Довольно большой, изрядный. Ботуччу хамнас. Ботуччу былаан
   □ Сорохтор отуччаларыгар диэри туох идэлэниэхтэрин билбэккэ тала сатыы сылдьар буолааччылар
   Итиниэхэ, үксүгэр, эһэлэрэ-эбэлэрэ, аҕалара-ийэлэрэ ботуччу биэнсийэлээх, хамнастаах буоланнар, ыччаттарын иринньэхтэтэ, үлэҕэ хойут кытыннара сатыыллара эмиэ сабыдыаллаах. И. Аргунов
   Одьулууннар эбэһээтэлистибэлэрэ да ботуччу — төрөөбүт сопхуостарыгар сүүс биэс уон туонна дьоһун хаачыстыбалаах оту туттарыы. «ББ»
   Куорат ботуччу соҕус тэрилтэтин үлэһитэ Тихон Тыллыырап …… күнүс сурах-садьык истэ тэрилтэлэри кэрийэ сырытта. Софр. Данилов
   △ Элбэх. ☉ Довольно большой по количеству, изрядный
   Билиҥҥи кэмҥэ үлэлээн ылар ботуччу харчытын ким да соччо биэс бэтэриккэ эбэтэр туустаах уон харахха сүүйтэриэн баҕарбат. Н. Габышев
   Билбиппит ардыгар син ботуччу көлөһүн күнүнэн аахсан ылбыт бастакы дохуоппут үтүөкэнин. «ХС»
   Биир ытыыга ботуччу булт — сүүрбэ түөрт анды! «ХС». Тэҥн. бойом