модальное сл. 1) вероятно, наверно, наверное, очевидно; пожалуй; бука , кыайыахтара вероятно, они осилят, победят; эн , бука , алҕаһаатаҕыҥ ты, наверное, ошибся; 2) пожалуйста; бука эрэ көһүт пожалуйства, подожди; бука диэн пожалуйста, прошу; бука диэн мэниктээбэт буолаар прошу тебя, пожалуйста, не шали # бука бары все до единого; мантан бука бары барбыттар отсюда ушли все до единого.

бук (кытаанах бөдөҥ мас) || буковый.

зоол. поползень .

adv. namely, definitely; букатын adv. quite, wholly, completely, exactly

n. Krüper’s nuthatch (Sitta krueperi)

I
бука бары — баар барыта бүттүүн. ☉ Абсолютно все, все до единого
Саллааттар бука бары туран иннибит диэки сүүрдүбүт. Т. Сметанин
Петропавловскай олохтоохторо оҕолуунуруулуун бука бары кытылга киирэн тоҕуоруһаллар. Н. Якутскай
Мончууктардыын, дурдатыныын — Бука барыта малыйбыт. Күннүк Уурастыырап
II
сыһыан т.
1. Саҥарааччы быһа сэрэйэн, сабаҕалаан этиитин бэлиэтиир. ☉ Выражает интуитивное предположение говорящего (вероятно, пожалуй, наверное)
Бука, ким да болҕойуо суоҕа этэ. Амма Аччыгыйа
Бука, оонньуу тэрийэр дьон буолуохтара. Суорун Омоллоон
Бука, бу бүөм сир буолуохтаах. Баал Хабырыыс
Туох эмэ туһа баар буолан, бука, өр тардылыннахтара. С. Ефремов
2. Саҥарааччы итэҕэтиилээх көрдөһүүтүн бэлиэтиир. ☉ Выражает убедительную просьбу говорящего (пожалуйста, убедительно прошу)
Аҕаа, бардаххына, ырбаахы таҥаһына ылаарыый, бука. Күндэ
Иһит, иһит, бука, Эн мин тыыннаах куоласпын. С. Данилов
Бука, баайар эрэ буолаайаҕын. ПЭК СЯЯ
Бука, аҕалаар. Эн буолан биэрдим. С. Ефремов
3. Кыһыйан, кыбдьырына былааннаан этиини көрдөрөр. ☉ Выражает досаду, сердитое сетование говорящего. Бука, ситинтигин сөбүлээбэт буоллаҕым ээ!
□ Бука, киһи күүскэ турдаҕына, ити курдук ыйытаргыт баар ээ, киһи кыһыйыах. Суорун Омоллоон
Бука, сөхпүтүм — ханнык да бэйэлээх кинигэни икки-үс күнтэн ордорбокко бүтэрэр буоллаҕа. Амма Аччыгыйа
Бу киһи мин олох маһы сыҕарыппыт тыаспын саа тыаһыгар холуур дуу? Бука, үргүүк буолаахтыаҥ! «ХС»

сыһыан холб. Эйэҕэс уонна ылыннарыылаах көрдөһүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает вежливую и убедительную просьбу говорящего (пожалуйста, будь добр)
Табаарыс атыылааччы, бука баһаалыста, хара өҥнөөх бачыыҥката аҕал эрэ. В. Ойуурускай
Онон, бука баһаалыста, миигин начаалынньык дуоһунаһыттан босхолооҥ уонна Виктор Константиновиһы анааҥ. Болот Боотур
Бука баһаалыста, көмөлөс, көрдөһөбүн. «Кыым». БУКыА ДИЭН сыһыан холб. Ылыннарыылаах күүстээх көрдөһүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает убедительную просьбу, мольбу говорящего (пожалуйста, очень прошу)
Бука диэн, эппиэтэ суох хаалларыма. «ХС»
Өһүргэнимэҥ, доҕотторуом, бука диэн, өһүргэнимэҥ. Л. Попов
Эмээхсиэн, бука диэн, тылгын кыана тутун. С. Ефремов
△ Үөрэтии, такайыы дэгэттэнэр. ☉ Имеет оттенок поучения, наставления
Бука диэн, быаҕын ыһыктаайаҕын. «ХС»
Петя дьэ, бука диэн, мантан көстүбэккэ, кэтэһэ сытаар. С. Ефремов

туттул. сыһыан холб. Саҥарааччы сабаҕалаансэрэйэн этэрин көрдөрөр. ☉ Выражает предположение говорящего (по всей вероятности, вероятно). Бука сэрэйдэххэ, эн да билэр дьыалаҥ ини
□ Бука сэрэйдэххэ, бэйэлэрин да алтан аайы атаҕастаппатах эрэттэр эбиттэрэ буолуо. Н. Заболоцкай
Бука сэрэйдэххэ, бэйэтин да атаҕастамматах киһи буолуо. «ХС»

көр бука диэн (кыра соҕус эмоциональнай дэгэттээҕинэн уратыланар)
Онон, бу дьиэҕэ, бука эрэ диэн, улаханнык сэрэнэн киирээриҥ. «Кыым»
Бука эрэ диэн, дьиэҕин хатыыргын умнаайаҕын. «ХС»

аат. Тиит умнаһын эргийэ хаама сылдьан үөнүнэн аһылыктанар, мас көҥдөйүгэр уйаланар, кыстыыр кыра бороҥ чыычаах. ☉ Поползень
Өрүөстээх бастаах кэкэ-букалар туохтарын эрэ сүтэрэн, көрдүү сатыыр курдук, оҥой-саҥай көрбөхтүүллэр, тиити өрө-таҥнары хатыгыраһаллар. Амма Аччыгыйа
Тыаҕа сылдьан, кэкэ-бука тииттэри хайдах соруктаах аханнык бэркэ кыһанан-мүһэнэн көрө-истэ сылдьарын киһи үгүстүк көрөөччү. Далан
Ыраас күннэргэ биһиги ойуурдарбытыгар кыстаабыт улахан татыйыктар, кэкэ-букалар чыыбыгыраһаллара улам хойдор. ББЕ З
ср. тув. көге-буга ‘голубь’

м. бук (кытаанах эттээх сэбирдэхтээх бөдөҥ мас).