Якутские буквы:

Якутский → Русский

бэргэнник

нареч. метко; искусно; ловко; бэргэнник ытар он стреляет метко.

бэргэн

I 1. меткий; искусный, ловкий; бэргэн ытааччы меткий стрелок; 2. уст. молодец, удалец.
II уст. невестка (жена старшего деверя).

Якутский → Якутский

бэргэнник

сыһ.
1. Сыыспакка, сыыспат гына (ыт). Метко, без промаха (стрелять)
Үчүгэй сирэ оройуон үрдүнэн биир бастыҥ бултаах, үчүгэй булчуттардаах сир. Кинилэр бэргэнник ыталларын, көхтөөхтүк бултуулларын ол сааскы кус «арда» көрдөрбүтэ. Н. Заболоцкай
Биһиги зенитчиктэрбит ол көтөр абааһылары бэргэнник табан түһэрэллэр. ССС
Тоороной күн туратура Тоотоҥноон тыаҕа бултуура. Бэркэ баһылаабыт кини Бэргэнник ытар идэни. П. Дмитриев
2. көсп. Хомоҕойдук, уус-ураннык (эт). Метко, складно, красноречиво (сказать, говорить)
Таабырыҥҥа, норуот фантазиятын киэргэтиэн баҕардаҕына, бэрт чугастааҕы дьиэ эргиннээҕи да суолу, бэргэнник хоһуйан таһаар. Саха фольк. [Семен Никифоров] табыллыбыт айымньыларыгар геройдарын психологиятын дириҥник, бэргэнник арыйан көрдөрөр, кинилэр ис туруктарын итэҕэтиилээхтик ойуулуур. Софр. Данилов
Чаҕылхай Максим Аммосов диэн бэргэнник сыаналаабыта бэйэтин ииппит, үөрэппит уолун Емельян Ярославскай. П. Филиппов

бэргэн

I
аат. Икки кийииттэн улахана (убай кэргэнэ) кыра кийииккэ сыһыаннаан. Жена старшего брата (по отношению к жене младшего брата)
Ини-бии кэргэттэрэ Истэргэ эмиэ дьиибэ: Бэйэ-бэйэлэрин Бэргэним, бадьам дииллэр. К. Туйаарыскай. «Уҥа илик сүөһүгэ сор буолбат дуо?» — диэтэ Хобороос бэргэнин диэки буолан, эрин кынчарыйа-кынчарыйа. «Саха с.». Тэҥн. бадьа
II
даҕ.
1. Сыыспакка ытар, табыгас, үчүгэйдик ытар. Меткий, искусный в стрельбе
Фашистартан биирдэстэрэ эмэтэ төбөтүн өндөттөр эрэ, Кобров бэргэн буулдьата супту көтөн испит. Онтон фашистар атахха биллэрбиттэр. Амма Аччыгыйа
Булчут киһи бэргэн буулдьата Тииҥи харахха тэһэ түстэ. Эллэй
Манна, биһиэхэ, эн аҕаҥ Семен Дуранов сулууспалыыр. Кини бэргэн снайпер. И. Федосеев
2. көсп. Тугу эмэ чуолкайдык быһааран, өйдөтөн этэр, хомоҕой, уус-уран. Меткий, метко характеризующий, складный, красноречивый
Уобараһа бэргэн, ис хоһооно судургу, тыла чиҥ буолан, таабырын киһи өйүттэн тахсымтыата суох, көлүөнэҕэ бэриллэн иһэр. Саха фольк. Поэт [Чаҕылҕан] саамай кэнники кинигэтин «Биһиги күннэрбит ырыалара» диэн ааттаабыттара. Ити тыллара кини айар үлэтин бүтүннүүтүн ис номоҕун бэргэн харахтарыыстыката буолаллар. Софр. Данилов
Саха дьүһүннүүр тылын саҕа нууччалыы быһаарарга ыарахан суох: биир бэргэн тылынан хартыынаҕа көстөрдүү хоһуйан этиини. Далан
Бэргэн ытааччы — сыыспакка ытар киһи, ытарыгар сыыспат киһи. Меткий стрелок, снайпер
Бэргэн ытааччы аатырбыт Бэйэбит ыччаппыт Бултаабыт булда тугуй диэн, Булан көрө турбутум. Саха нар. ыр. III
Бэргэн ытааччыттан Бэдэр суулларын курдук Снайпер буулдьатыттан Өстөөх самныа куруук. Эллэй
Былыр бэргэн ытааччылар ааттарын мэҥэ тааска быһан суруйаллара. И. Федосеев
III
даҕ., түөлбэ. Табыллыбыт, бааһырбыт (булду этэргэ). Раненый (о дичи). Бэргэн кус. Бэргэн куобах

Якутский → Английский

бэргэн

a. accurate, well-aimed


Еще переводы:

бровь

бровь (Русский → Якутский)

ж. хаас; # не в бровь, а (прямо) в глаз погов. уот харахха (бэргэнник).

балаас

балаас (Якутский → Якутский)

көр палач
Бэрт ыраах олорор кулаактар Туох буолан бу курдук мусталлар, Туох наада баар буолан балаастар Бу дьиэҕэ бэргэнник булсаллар. Эрилик Эристиин
Уон... отут... сүүс охсуу – Уол иэнэ хаан аллар. Солбуллубут балаастар Сынньана хаамсаллар. И. Чаҕылҕан

дьүһүйүлүн

дьүһүйүлүн (Якутский → Якутский)

дьүһүй диэнтэн атын
туһ. Оҕонньор [бартыһаан Дьөгүөрэп] уҕараабат уоҕа-кылына, сыыдам, сылбырҕа туттунуута …… оруобуна уот харахха этиллэр тылларынан олус бэргэнник, сытыытык дьүһүйүллүбүт. ФЕВ УТУ
Ол курдук оскуолаҕа ыытыллар биэчэрдэр, араас көрсүһүүлэр хаартыскаҕа дьүһүйүллэн мунньуллан, ууруллан иһэллэр. «Кыым»

дьүһүйүү

дьүһүйүү (Якутский → Якутский)

дьүһүй диэнтэн хай
аата. Ити ырыаларга …… киһи, предмет, сир-дойду бэлиэлэрин олус бэргэнник дьүһүйүүлэр, тэҥнээһиннэр, уустаан-ураннаан көрүүлэр киһини олус сөхтөрөллөр. «ХС»
Оннук да буолан, бу дьүһүйүүгэ - композицияҕа ааптар өттүттэн иһиллэр биир да тылөс суох. «Кыым»

бытарҕан

бытарҕан (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус күүстээх (тымныы туһунан). Сильный, трескучий (мороз)
Ахсынньы ый бытарҕан тымныыта быйыл ордук сытайбыкка дылы. А. Сыромятникова
Тииҥ өссө улахан бытарҕан тымныыга аһыы тахсыбакка күн өрүүр диэччилэр. Багдарыын Сүлбэ
Уурастыырап сорох хоһоонноругар Саха сирин күнүн-дьылын уратылара бэргэнник бэриллэллэр. Бытарҕан тымныыга «остуолбанан дьирилии боробуоттар сырсаллар». КНП КУуА

дапсы

дапсы (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Бэгэччэги ох саа кирсэ охсуутуттан көмүскүүр хахха (муостан, уҥуохтан, алтантан, тимиртэн оҥороллоро). Пластинка (из рога, кости, меди, железа), защищающая запястье от удара тетивы лука
Аттаахтар соһуччу өмүтүннэрэн, бөрөлөргө балачча чугаһаан хаалбыттара, икки эдэр бөтөстөр дапсыларын тыаһа лабырҕаспыттара. Далан. Дапсы тыаһа тас гыммыта, олус күүстээхтик уонна бэргэнник ытыллыбыт ох куһууран тиийэн, сылгы бэрбээкэйин ортотунан лас гына тосту көппүтэ. «Чолбон»

итэҕэтиилээхтик

итэҕэтиилээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ. Ылыннарыылаахтык, дакаастабыллаахтык; киһини чахчы итэҕэтэр гына. Убедительно; аргументированно
Суруйааччы табыллыбыт айымньыларыгар дьоруойдарын психологиятын дириҥник, бэргэнник арыйан көрдөрөр, кинилэр ис туруктарын итэҕэтиилээхтик ойуулуур. Софр. Данилов
[Г. Колесов] сценическэй искусство бу [уус-уран ааҕыы] көрүҥүн сайыннарыыга дьоһуннаах саҕалааччы буолбутун итэҕэтиилээхтик көрдөрөр. С. Тарасов
Арассыыйа чөмпүйүөнүн итэҕэтиилээхтик хотто. Е. Неймохов

хапсаҕайдык

хапсаҕайдык (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус түргэнник, сымсатык. Ловко, проворно, юрко
[Уол] кыһыл таҥас сыыһынан эриллибит биир тимир күрүчүөктээх, кылгас талах уктаах муокас кыра күөгүтүн хапсаҕайдык өрө куһуурдан, ырбыы уутугар түһэрдэ. Н. Габышев
Барааччылар ботуоҥкаларын көхсүлэригэр сүкпүттэрэ, ыҥыыр аттарыгар сып-сап хапсаҕайдык олоро түспүттэрэ. В. Протодьяконов
[Михаил Михайлович Стрекаловскай] хапсаҕайдык, бэргэнник ытарынан үгүстэри салыннарара. Д. Кустуров

холооһун

холооһун (Якутский → Якутский)

  1. холоо диэнтэн хай. аата. Күннүк Уурастыырап сорох холооһуннарыгар Саха сирин күнүн-дьылын уратылара бэргэнник бэриллэллэр. КНП КУуА
    Мин холооһуммунан, кулааһай биһигиттэн сэттэ уон дуу, аҕыс уон дуу хаамыы сиргэ баар буолуохтаах. В. Арсеньев (тылб.)
  2. көр холуйуу
    2
    Араас ырыаһыт эгэлгэлээн ыллыыра, үгэргиир үгэтэ, холуйар холооһуна бэйэтин олорор олоҕун быһыытынан эҥин араас буолар. Күндэ
    Кыыл көрөөччүлэр саһылга аһылыгы харах холооһунунан биэрэллэр. БЗИ СА
тэгилит

тэгилит (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ уобарастаан, таайтарыылаах ис хоһоонноон эт, көрдөр. Выражать, представлять что-л. образно, фигурально
Кылгас сытыы тыллаах үгэлэргэ бүгүҥҥү олох итэҕэстэрин тэгилитэн көрдөрөр бэргэнник ойууламмыт Бэдэр бэрэдэбиэстэр, былыт эркээйилээх Элиэлэр, наһаа хайҕанан кутуйахтыырын тохтоппут Куоскалар эҥиннэр бэрт элбэхтэр. Н. Тобуруокап
Күнү саҥарар саҥаҕа, ордук ырыаҕа-тойукка, уус-уран айымньыга тэгилитэн, уобарастаан этии быһыытынан туттуу билигин да мөлтөөбөт. КНЗ СПДьНь
Холобур, тыаны сылгы сиэлин-кутуругун, мастары — тойон, хотун дьоннору кытта тэҥнээһин; сылгы үөрүн «үрүҥ сүүрүк», ынах үөрүн «хара сүүрүк» диэн тэгилитэн ааттааһын. СЛ-8