м. 1. дорҕоон, тыас; звуки песни ырыа дорҕоонноро; музыкальный звук музыкальна?! дорҕоон; 2. лингв, дорҕоон; гласный звук аһаҕас дорҕоон.

прил. в разн. знач. кылгас; краткий разговор кылгас кэпсэтии; краткий курс лекций лекциялар кылгас курстара; # краткий гласный лингв, уһатыыта суох аһаҕас дорҕоон; краткие прилагательные грам. быһаҕас даҕааһыннар; в кратких словах аҕыйах тылынан, кылгастыкэттэххэ; быть кратким кылгастык эт.

1. и. д. от дьүөрэлэс =; 2. лингв, гармония; аһаҕас дорҕооннор дьүөрэлэһиилэрэ гармония гласных.

прил. уһун өр, ыраах; долгий путь упун айан; долгое время өр кэм; долгое молчание ер хам барыы; окинуть долгим взглядом уһуннук көрөн ыл; это долгий разговор ол кэпсээнэ упун; # долгий гласный лингв, упатыылаах аһаҕас дорҕоон; это долгая песня ол диэн ырыалаах олоҥхо, тойук дьыала; откладывать в долгий ящик дьааһыкка хаһаан, уһат (уталыт).

1) громкое звучание, громкие звуки; ырыа дорҕооно громкие звуки песни; саҥа дорҕоонноох, өс хоһооно киэргэллээх погов. нет слова без звука, нет пословицы без украшения; 2) отзвук, эхо; раскаты; саа тыаһын дорҕооно раскаты выстрела; 3) лингв, звук; аһаҕас дорҕоон гласный звук; бүтэй дорҕоон согласный звук.

1. Саха алпаабытын сүүрбэһис буукубата. ☉ Двадцатая буква якутского алфавита
   [Сайыына:] Буукубалары син билэбин, уһаат иитин курдук буукуба «о» дэнэр. Г. Угаров
2. тыл үөр. Тыл кэннинээҕи уос аһаҕас дорҕооно. ☉ Гласный звук заднего ряда среднего подъёма, губной. Тылга «о» дорҕоон «у» дорҕоону кытта дьүөрэлэһэр
   □ Аһаҕас дорҕооннору маннык наардыыбыт: уос аһаҕас дорҕоонноро — о, у, ө, ү. ПНЕ СТ

аат.
1. Саха алпаабытын сүүрбэ биирис буукубата. ☉ Двадцать первая буква якутского алфавита.
2. тыл үөр. Уос илин киэҥ аһаҕас дорҕооно. ☉ Широкий передний губной гласный звук
Уос аһаҕас дорҕоонноро: о, у, ө, ү. ПНЕ СТ
Тыл олоҕо ө эбэтэр э дорҕоонунан этиллэр барыйааннаах буоллаҕына, сурукка ө бэриллэр: сөрүүн, өлүөр, сөкү. СТСТ

аат.
1. Саха алпаабытын сүүрбэ сэттис буукубата. ☉ Двадцать седьмая буква якутского алфавита. Учуутал оҕолорго У буукубаттан саҕаланар тыллары суруйтарар
2. тыл үөр. Уос кэлин, кыараҕас аһаҕас дорҕооно. ☉ Губной гласный звук заднего ряда
У дорҕоону саҥарарга тыл кэлин өттө өрө үтэр уонна сымнаҕас таҥалайга чугаһыыр. ДНД СТДУ

уһатыылаах аһаҕас дорҕоон тыл үөр. — икки аһаҕас дорҕоон сэргэстэһэ туруута, туттуллуута. ☉ Долгий гласный
Л.Н. Харитонов уһатыылаах аһаҕас дорҕоон саха тылыттан ураты атын ханнык да түүр тылыгар бачча киэҥник, дэлэгэйдик туттуллубат диэн ыйара. СТЫМ
Саха тылыгар уһатыылаах аһаҕас дорҕооннор баалларын арыйан, үөскээһиннэрин туһунан маҥнайгы быһаарыылары О.Н. Бётлингк биэрбитэ. СПА СТИ
Уһатыылаах аһаҕас дорҕоону сыыһа суруйдахха, тыл суолтата уларыйар. ЕНВ СТ

аат.
1. Саха алпаабытын отут алтыс буукубата. ☉ Тридцать шестая буква якутского алфавита
Азбука бүтүннүү Айманна: Ы кыһыытыттан Ыгыста кыыһырда. К. Туйаарыскай
2. тыл үөр. Айах кэлин кыараҕас аһаҕас дорҕооно. ☉ Узкий гласный звук заднего ряда, среднего подъёма
Айах аһаҕас дорҕоонноро — а, ы, э, и; уос аһаҕас дорҕоонноро — о, у, ө, ү. ПНЕ СТ