дьырыһый диэнтэн дьаһ
туһ. Удаҕан …… далбаатана-далбаатана хоҥкуччу туттан, холкутук ыллаан дьырыһытта. Болот Боотур
Кини обургутук ыллаан дьырыһытан барда. М. Доҕордуурап

несов. кылырҕат, халырҕат, лаҥ-кынат; # бряцать оружием сэрии сэбинэн далбаатан, сэриинэн суоһурҕан.

аат., таҥ. үөр. Аҕабыыт сулууспалыырыгар (мэлииппэ ыллыырыгар) лааданы ууран буруолатар быалаах алтан иһитэ. ☉ Металлический сосуд на цепочке для курения ладаном при богослужении, кадило
Аҕабыыт хадьыылатын ылан далбаатана-далбаатана ыллаан лоҥкунатта. Болот Боотур
Мэлиэтий аҕабыыт аалтыыр айаҕар хадьыылатын биэрэҥнэтэ-биэрэҥнэтэ ыллыы турар. Эрилик Эристиин
Ньукулай аҕабыыт хадьыылата лаадан сытынан аҥылыйара, мас хайдыбытын курдук ыллаан хаахыныыра. М. Доҕордуурап

кымньыылаа диэнтэн бэй
туһ. Мэччийэ сылдьыбыт субан сүөһүлэр дьиэ таһыгар мүлүрүҥнэһэн кэллилэр. Төбөлөрүн булкуйаллар, кутуруктарынан кымньыылана охсуналлар. Л. Попов
«Кэрэмэс биһикки кылааннаах кыылларынан кымньыыланыахпыт, тамайа сиэлэр тайахтарынан далбаатаныахпыт турдаҕа дии», — дии-дии Бүөтүр күлэн күһүгүрэтэр. Р. Кулаковскай

тунайдаа диэнтэн холб. туһ. [Куралай Кустук уонна Аартык иччитэ] үөһэттэн сууллан, дьирэс гына дьилэй тааска тура түһээт, тунайдастылар. Д. Апросимов
Дьон бары ойон туран, илиилэринэн далбаатаннылар, субу охсуһан тунайдаһан барыах курдуктар. МП ККС

баалкылаа диэнтэн бэй
туһ. Мэник Мэнигийээн баалкыланан, тула далбаатана сылдьан, били сэриини бүүс – бүтүннүү үлтү кырбаан, өлөртөөн кэбиһэр. Суорун Омоллоон. Ол курдук [Бахсы Тойоно] ыалдьан, туох да көрүүгэ кыайтарбакка мастанан, баалкыланан киһини-сүөһүнү куттаан олох өйүттэн тахсан, быаҕа кэлгиллэн сыапка сытар буолан хаалар. Саха фольк.

дьырай диэнтэн арыт
көстүү. Ханнык эрэ уп-уһун атахтаах уол сүүрэн дьыралдьыйан кэлэн финишкэ чугаһаабытыгар …… оҕонньор: «Дьөгүөр, кытаат, түһэн биэр!»- дии-дии, харса суох далбаатанан барар. Софр. Данилов
Макаарыска ып-ыраас дьыралдьыйар. Аҕал лаппаакыны, аны эн буору хас. Н. Габышев
Уйбаан Бэчээтэп хааман дьыралдьыйда. А. Сыромятникова

туохт., кэпс., сөбүлээб. Аһаҕас дорҕооннору киэҥник тардан, бытааннык сатаарыччы саҥар. ☉ Говорить громко, внятно, растягивая гласные звуки
[Мотуоһа:] Чэ, лаабырҕаан, кэпсээн бүт. Барар дьону тардыма. Болот Боотур
Татыйааһа талах ылан Татынньахтыы далбаатанна: Лаабырҕаама! Күннүк Уурастыырап
Айаҕа хам буолбакка, ту гу э рэ с аҥара, лаабыргыы иһ э р. Н. Босиков
ср. тат. диал. лыбыр ‘болтун, невоздержанный на язык’

көр мүччү
Убайа мас мастыырын үтүктэн, сүгэнэн далбаатана сылдьан, мүлчү тута н, куйахатын хайа түһэрбитэ. Болот Боотур
Түөрт уон ик кис күннэригэр тыыннаах хаалбыт байыастар төгүрүллүүттэн мүлчү көтөн тахсарга соруммуттара. И. Федосеев
Эн оҕонньоруҥ баайдары эмэгэт оҥостон көмүскүүбүт диэн, талаһаны мүлчү үктээрэй, хата, эмээхсин сэрэннэрбитэ буола сырыт. М. Доҕордуурап

туохт. Үөһэттэн аллара намылыйан түс. ☉ Свешиваться, свисать, спадать (напр., о шерсти животных)
Хата нэмирийбит уһун түүлээх кырдьыбыт эриэн ыта олбуорун айаҕар сэниэтэ суохтук үрэн, налбыгыр кулгаахтарын тэбээтэ. Амма Аччыгыйа
Нэмирийбит лабаалаах хаары бүрүммүт тииттэр суол саамай кытыытыгар ыга симсэн тураллар. Г. Николаева
Хойуу мутукчалаах, суон лабаалардаах соҕотох аар тиит өрө нэмирийэн тахсан, мотуок солко мутукчатын салгын хоту далбаатана хамсыы турар. А. Бэрияк