ж. дойҕох, сымыйа; рассказывать небылицы дойҕоҕу кэпсээ.

сущ.
үгэ
басни И.Крылова - И.Крылов үгэлэрэ
это басни - ити дойҕох, сымыйа - дойҕох

м. . (сказание) миф, былыргы номох; 2. перен. (вымысел) омун, дойҕох.

ж. разг. кураанах дойҕох; нести околёсицу кураанаҕы дойҕохтоо.

сущ.
баран, хой баһын туойума - не говори о пустом (буквально - не воспевай голову барана), хой баһа дойҕох - словоблудие, пустой разговор.

ж. 1. (предложение) этии; длинная фраза уһун этии; 2. (напыщенное выражение) кураанах тыл, дойҕох; 3. муз. фраза (мелодия быстах чааһа).

ирония, насмешка; шутка; көрүдьүөһү көрөөччүлэр үгэлэрэ-хоһоонноро элбиир среди тех, кто смотрит на веселье, начинаются оживлённые шутки; үгэнэн хоһоонунан кэпсэтэр он говорит с иронией; ср. үгэ-дойҕох.

м. 1. (приём) набор, ылыы; объявить набор в училище училищеҕа ылыыны биллэр; 2. полигр. набор; набордааһын (действие); рассыпать набор набору тох; 3. (комплект) набор, хомуур; набор инструментов инструменнар набордара; 4. (украшение на упряжи и т. п.) киэргэл (хол. ат тэрилигэр); # набор слов кураанах дойҕох.

туохт., полит., көсп. Бэлиитикэҕэ, көрүүлэргинэн хаҥас диэки халый. ☉ Придерживаться левых взглядов в политике, уклониться влево
Биһиги бу охсуһууга уҥастыйан охтуохтааҕар кыратык хаҥастыйарбыт ордук дэһэбит. Багдарыын Сүлбэ
Тальгеймер уонна Бела Кун тиэсистэрэ бэлитиичэскэй өттүнэн төрдүттэн сыыһалар. Хойгур дойҕох итиэннэ хаҥастыйа оонньооһун. В. Ленин (тылб.)

1. даҕ., сөбүлээб. Мээнэ, туһааннаах ис хоһооно, солуута суох. ☉ Бессмысленный, нелепый, пустой (напр., о речи, мысли)
   Сергеевкэттэн Басылайапкаҕа тиийэн лаппа соҕус тэп гыннараллар — кэпсэл-ипсэл кэҥиир, хойгур саҥа хойдор. С. Руфов
   Салайааччы дьоҥҥо даҕаны син араас, хойгур санаалар көтөн түһэллэр ээ. В. Протодьяконов
   Биригэдьиир, дьокутаат Анфиса Фёдорова ити хойгур тойугу тохтотор туһуттан пиэрмэ ыалларыгар сылдьыталыыр. С. Федотов
   Хомойуох иһин, биһиэхэ хойгур үһүйээннэри тарҕатар, хобу-сиби астына сипсийэр дьоннор өссө да бааллар. ЦСИ КСФ
2. аат суолт. Мээнэ, солуута, олоҕо суох тыл-өс, саҥа. ☉ Пустые, бессмысленные слова, вздор
   Адьас хойгуру этэрин билэ-билэ, син-биир саҥарыахха эрэ диэн саҥарарыттан кэлин бэйэтиттэн бэйэтэ кэлэннэ. Н. Лугинов
   [Управляющай:] Кырдьаҕас, ол-бу хойгуру истэ-истэ, манна мээнэ тыллаһыма. У. Нуолур
   Оскуола ситиһиилэрэ хойгурун туһунан куһаҕан сурахтар тарҕаммыттара. И. Данилов
   ♦ Хойгур дойҕох — хойгур тыл диэн курдук (көр тыл II). Букатын олоҕо суох, адьас хойгур дойҕох. Управление кыаҕын, күүһүн аахсыбакка туран, тутууну индустриялыахха диир… ээ, түөрүйэ, дойҕох… В. Протодьяконов
   Олус кырасыабай кыыс өйүнэн мөлтөх буолар диэн төрүт хойгур дойҕох эбит. «ХС»
   Хойгур тыл көр тыл II. Хойгур тыллаах Киһи биирдэ кырдьыгы Эттэҕинэ даҕаны Итэҕэйэр кытаанах. Айталын. Хойгуру туойар (эрдэр) — солуута, олоҕо суоҕу, мээнэни саҥарар, кэпсиир. ☉ Болтать пустяки, вести пустые разговоры, нести вздор
   Мааҕыҥҥаттан ону эппэккэҕин, хойгуру туойа олороҕун. Софр. Данилов
   [Оҕонньор:] Хойгуру туойумаҥ, күн уота түннүккэ тохтуур буолан эрэр. Ойуку
   Тоҕо мин уон икки сыл сынньалаҥа суох гимназияҕа уонна университекка кураанах, чуҥкук, миэхэ туохха да наадата суох суолу, хойгуру эрдэр түҥ-таҥ тойугулааһыны ыйыстыбыппыный? М. Горькай (тылб.)