и. д. от долгуй = прям., перен. волнение.

1) колыхаться, колебаться, волноваться; от тыалтан долгуйар трава колышется от ветра; 2) перен. волноваться, нервничать; экзамеҥҥа наһаа долгуйар он на экзаменах очень волнуется.

аат.
1. Үөрүүттэн, хомойууттан эбэтэр куттаныыттан о. д. а. ис-искиттэн айманыы. ☉ Волнение (душевное беспокойство, тревога)
[Михаил Иванович научнай үлэтин бүтэрээри] түмүк ылара чугаһаабытын билэр буолан, долгуйуута эмиэ күүһүрдэ. Н. Лугинов
Витя, күүппэтэх сиригэр хонууга көс куһу көрсүһэн, долгуйуута, сөҕүүтэ-махтайыыта ааһан биэрбитэ. Н. Заболоцкай
Таптал кылгас кэмнээх долгуйууттан - эмоцияттан уонна имэҥтэн уратыланар. ПБН ОПТ
2. Сөбүлээбэт быһыыны, бырачыаһы күргүөмүнэн биллэрии. ☉ Волнение (массовое выражение недовольства, протеста)
Киин сирдэргэ тахсар долгуйуулар ордук күүрдүллэн да иһиллиэхтэрин сөп. Амма Аччыгыйа
Бастакы бириэмэҕэ ыраахтааҕы [былааһын аккаастаабытын] туһунан улуус киэҥ үлэлээн иитиллээччилэрин ортотугар туох да долгуйуута суох, сурах эрэ быһыытынан тарҕанан барбыта. Эрилик Эристиин

туохт.
1. Тыалтан өрүтэ түллэҥнээн, дьалкыйан хамсаа, эбирдээ (уу ньуурун этэргэ). ☉ Волноваться, зыбиться (о водной поверхности). Өрүспүт уута долгуйа устар.
2. Аргыый өрүтэ түллүтэлээн, күөгэлдьийэн хамсаа. ☉ Колыхаться, качаться, волноваться
Солооһун аннынааҕы ходуһаҕа кини ото үүнэн, араас күндү түүлээхтэр тириилэрин тэлгэппит курдук толбонноно долгуйара. Амма Аччыгыйа
Долгуйа хамсаа Эн муора курдук, Толору астаах, Саһарбыт бурдук. П. Тобуруокап
Күөх нуоҕай мутукча Долгуйа хамсаабыт, Күн дьолун булбучча Уол кыыһы таптаабыт. Күннүк Уурастыырап
3. көсп. Үөрэн, хомойон эбэтэр куттана санаан ис-искиттэн айман. ☉ Волноваться, беспокоиться, приходить в тревожно-беспокойное состояние
Микиитэ, олус улаханнык долгуйдаҕына буолар быһыытынан, нууччалыы чуолкайдык саҥарбат буола оҕуста. Амма Аччыгыйа
Кини хараҕар оонньообут мичээр дууһаттан дириҥник долгуйбутун этэр. М. Доҕордуурап
Сир үрдүн дьиктитин күүһэ баар тапталга - Сүрэх долгуйара, үөрэрэ. И. Эртюков
4. көсп. Туохтан эмэ айманан хамсаа, сөбүлээбэккин биллэрэн айман (элбэх дьон, норуот туһунан). ☉ Выражать недовольство чем-л., массовый протест против чего-л.
Итинник дьон көҥүл бардахтарына, аан дойду олоҕо долгуйаа ини. Н. Неустроев
Бар дьон бүтүннүү долгуйда, күүрэ, уордайа, оргуйа түстэ. Амма Аччыгыйа
Уотунан харбаһар Уорааннаах байҕаллыы Норуоппут уордайда, Дойдубут долгуйда. Күннүк Уурастыырап
5. Күргүөмүнэн халҕаһалыы хаамп (толору дьонноох уулусса, үгүс киһи уулуссаҕа тахсан хаамсыыта). ☉ Ходить гурьбой, толпой; толпиться (о людях на многолюдной улице, на параде)
Күөх дьүрүс халлааҥҥа көтөр аал тайаарар, Ол норуот долгуйар уулусса устун. И. Чаҕылҕан
Өйүгэр киирбитэ - Москва Долгуйар парада, Үөрүүлээх Маай күнэ, сатарар Дорҕоонноох андаҕар. А. Абаҕыыныскай
6. Долгун курдук буолан көһүн (баттах туһунан). ☉ Быть, казаться волнистыми (о волосах)
Сиинэ кэрэмэс саһылын Бочугураһа дуу диэбитим Долгуйар уһун суһуоҕуҥ Толбоннурара эбит дии. С. Данилов
Долгуйа үүнэн түспүт сымнаҕас чачархай баттахтаах. Амма Аччыгыйа
♦ Сүһүөҕэ долгуйар - сүһүөҕэ ууллар, сүһүөҕэ кыратык ибигириир. ☉ Чувствовать слабость в суставах
Сүһүөҕүҥ долгуйан көрбөккө хаамарыҥ, Сыабыҥ, киэн туттардыы, кылырдыы тыаһыыра. Эллэй
Эдэр булчут Уйбааскы сүрэҕэ сылаас-сылаастык тэбиэлиир, сүһүөҕэ долгуйа хамсыыр. Л. Попов
◊ Долгуйар Дьокуускай куорат поэт. - Дьокуускай куорат элбэх дьоннооҕун, үгүс кэлиилээҕин-барыылааҕын, дьалхааннааҕын хоһуйан этии. ☉ Бурлящий город Якутск
Долгуйар Дьокуускай куоракка Дьоллонор сир баарын мин биллим. Эллэй. Долгуйар Дьокуускай куорат Дьоһун чулуу дьонноро Дорообото тутуҥ! Саха фольк.
п.-монг. долгула

v. to surge, rise in waves, be agitated; долгут= v. to cause to surge, rise in waves; долгун n. wave (of water), storm