вздремнуть; дремать.

дремать; олорон эрэ утуктаа= дремать; клевать носом.

пригреваться; дремать в тепле; оһоххо сыламнаа = пригреться у печки; күн уотугар сыламнаа = дремать на солнышке.

находиться в полусне, полудрёме; дремать; засыпать; оҕонньор нухарыйан эрэр старик засыпает.

1) дремать; засыпать; оҕо нуурайан эрэр ребёнок засыпает; 2) перен. утихать; халлаан нуурайбыт непогода утихла.

кум гын (кум гынан ыл) — утуйан ыл, утуйа түһэн ыл. ☉ Вздремнуть
Онно тохтоон аттарбытын сынньатыахпыт. Бэйэбит кум гыныахпыт. Софр. Данилов
Михаил Семенович аанньа утуйбатаҕа нэдиэлэттэн орто. Чаас курдук кум гынан ылар уонна эмиэ [табалары] эмтээбитинэн барар. ИИА КК
Биһиги, кыратык кум гынаат, сарсыарда эрдэ Солобуодаҕа тиийдэхпитинэ сатанар. «ХС»
ср. тув. кум кынныр ‘дремать’, калм. хом гиһэд авх ‘вздремнуть’

туохт.
1. Сылааттан (аанньа утуйбатахтан эбэтэр ыалдьан) сирэйгин-хараххын сабыһыннаран мөлтөөбүт-ахсаабыт көрүҥнэн. ☉ Иметь сильно уставший, изнуренный вид (напр., от болезни или недосыпания)
Кини этэтэ бүтүннүү нүөлүйэн өйө-санаата туймааран, ордук балаҕадыйбыта аргыый уоскуйан сэргэхсийэ түспүт. Эрилик Эристиин
Үс сыл Үөрэҥ-түөрэҥ, Эрэй эгэлгэтин эҥээрбинэн тэлэйэн, Кыһалҕа кытаанаҕар Кыттыһан сылдьан Балаҕадыйан бараммын Уркуускай куоракка Уруйу көрүстүм. А. Софронов
Дириҥ кутурҕантан, өспүт харахтаах, иэдэһэ уобустубут, балаҕадыйбыт, кырдьан хаалбыт дьахтары били урукку Елена Николаевна Кошевая дииргэ күчүмэҕэй этэ. А. Фадеев (тылб.). Тэҥн. балаҕыр
2. кэпс. Нуктаа, устунан утуйан бар. ☉ Дремать, быть в дремоте
Силип бэркэ сэҥээрэн истэ сытан, балаҕадыйбытыгар баһыйтаран, мунна тыаһаан барбыта. Күннүк Уурастыырап

туохт.
1. Ууҥ кэлэн утуйуоххун баҕар; хараҕыҥ сабыллан, тоҥхоҥнуу олор. ☉ Хотеть спать, дремать; клевать носом
Сорохтор …… төбөлөрүн өйөөн утуктаан куоҕалдьыһа олороллор, сорохтор оргууй кэпсэтэллэр. Амма Аччыгыйа
Сэмэнчик, тото балык сиэт, сылайбыта бэрт буолан, утуктаан барар. Н. Якутскай
Маппый оҕонньор …… сонун быарыгар туттан олорон, утуктаан хоҥкулдьуйар. Эрилик Эристиин
Дэлби сылайбыт кыыс муннук остуол таһыгар утуктуу олордо. Н. Павлов
2. көсп. Тыаһа-ууһа суох буол, чуумпур, иһий. ☉ Затихать, замирать
Уйгуурбат уу чуумпу хоонньугар Дьокуускай утуктуу бигэнэр, Барык түүн суорҕаннаан үллүйэр, Аһаҕас түннүгү уҥуордаан, Нап-наҕыл, сөп-сөрүүн тыал биллэр. Күннүк Уурастыырап
Эрбии сырылас тыаһа, дьон күлэр-үөрэр саҥата түмсэн, утуктуу сыппыт Лоҥкууданы уйгуурта. М. Доҕордуурап

туохт., кэпс.
1. Кыратык утуйа, нухарыйа түс. ☉ Вздремнуть, ненадолго заснуть
Марба сэниэтэ баранан, мас төрдүгэр күөх окко сытан нуурайан барда. Кү н д э. К о л я б ы т а р ы ы йда өйдөнөн эрэр… билигин нуурайбыт курдук буола сытар. Эрилик Эристиин
Күүс эстэн, сэниэ быстан сылайан нуурайан бардым. Т. Сметанин
2. көсп. Чуумпуран наскыйан тур (айылҕаны хоһуйарга). ☉ Затихнуть, замереть, успокоиться (обычно о природе)
Бэс чагдам биэтэҥнии турда. Ол дьикти биһигэр айылҕам бигэнэ наскыйа нуурайда. М. Ефимов
Сааскы түүҥҥэ айылҕа нуурайан, сылайбыттыы налыйбыта. И. Никифоров
Сайыҥҥы күөх унаар түүҥҥэ бигэнэн утуйа нуурайбыт айылҕа уһуктан, тиллэн күөгэлдьийэ устан барар. А. Бэрияк
ср. бур., монг. нойрсох ‘спать, почивать’, бур., монг. нойр ‘сон’, бур. дуураха ‘дремать’

туохт.
1. Улугурбут, утуктаабыт көрүҥнэн. ☉ Иметь вялый, сонный вид
Хас да нэдиэлэ ол курдук уйуһуйбуттук үлэлээн иһэн, Аянитов биир сарсыарда хайдах эрэ аҥаарыйан уһуктубута. Софр. Данилов
[Мунньахха олорооччулар] ким да кими да истибэт, бары тус бэйэлэрин ис санааларыгар аҥаарыйан олорор курдуктар. Н. Лугинов
Бууйунай көрүҥэр ыт аҥаарыйан хаалар, аһыттан, сороҕор ууттан эмиэ аккаастанар. СЫаКЫ
2. Талбааран, дөйөн хаал (туохтан эрэ үөрэн, соһуйан). ☉ Цепенеть, замирать (от внезапной радости, испуга)
Өлөксөй соһуйда, Кэннинэн чугуйда, Тэпсэҥнээтэ, аҥаарыйда, Хараҕа тунаарыйда. С. Васильев
Кини дьолуттан дөйөн, аҥаарыйбыт курдук турар. Н. Якутскай
3. фольк., поэт. Ситэн-хотон үүн, улаат (саҥардыы долгулдьуйар буолан эрэр от эбэтэр бурдук туһунан); силигилии чэлгий, көҕөр. ☉ Достигнуть предела роста (о траве или колосьях на поле, начинающих качаться, колыхаться); буйно цвести, зеленеть
Үҥкүүлээбит сирбитигэр Үкэр үүнэн долгуйуо, Аһыакайдыыр сирбитигэр Ача күөх аҥаарыйыа. С. Васильев
Ача оттоох Алаас сыһыы аатын эрэ Аҥна сытта. Аҥаатмуҥаат аҥаарыйда. Күннүк Уурастыырап
♦ Уутугар аҥаарыйар — утуйа сытан эбэтэр ситэ уһуктубакка, тугу оҥорорун, саҥарарын өйдөөбөт. ☉ Он еще не совсем отошел ото сна
Биирдэ нуктуох курдук буолан эрдэҕинэ, аны атаҕар сытар кыыһа Ылдьааныска, уутугар аҥаарыйан, атаҕынан бүөргэ тэбиэлээн уһугуннарда. Болот Боотур
Уутугар аҥаарыйа сылдьар уол үрүт үөһэ ботугураамахтаабыта. В. Гаврильева
Ханна эрэ ньирэй ыҥыранна, ханна эрэ хуутар уһугар ыттар үрдүлэр, таһынааҕы ыалларыгар бириэмэтин булкуйан, уутугар аҥаарыйан бөтүүк хаһыытаата. М. Шолохов (тылб.)
ср. тюрк. аҥкар, аҥыр, аҥҕыр ‘дремать, вздремнуть’