Якутские буквы:

Якутский → Якутский

дьаарыстан

дьаарыстаа диэнтэн атын
туһ. Остуол үрдүгэр соҕурууҥҥу хаһыаттар, сурунааллар үрүтүрдүлэригэр дьаарыстаммыттар. Дайыла Баргытов олохтоох тыла-өһө саас-сааһынан дьаарыстанан, дьапталлан истэ. П. Аввакумов
Кини оҥостон олорон суруйда. Суруга үчүгэйдик дьаарыстанан тахсыбакка сордоото. Д. Таас
Саа таһыгар хапкаантан саҥа ылыллыбыт хас да тоҥ кырса дьаарыстана сыталлар. «Кыым»

дьаарыс

аат.
1. Туох эмэ сааһынан үрүт-үрдүгэр ууруллан кыстаммыта эбэтэр дьапталаспыта. Ряд, слой аккуратно сложенных друг на друга предметов
Хонууга тэлгэнэн сытар бөдөҥ бэрэбинэлэр дьаарыстарын эргийдилэр. Эрилик Эристиин
Үс хаттаһа дьаарыс Муус-таас дьайыҥнаах Бүтэй Бүлүү өрүс. С. Зверев. Бүгүн дьаарыстарбын бэрэбиэркэлээбитим - үс дьааһык мина уонна икки дьааһык ракета итэҕэс. Эдэр г.
2. Тыйаатыр саалатыгар көрөөччүлэр олорор иккис эбэтэр онтон үөһээ этээстэрэ. Этаж во внутреннем помещении театра, ярус
Тыһыынчанан дьон партеры, ложалары, дьаарыстары толордулар. Н. Островскай (тылб.)
[Верочка] иккис дьаарыс ложатыгар киирбитигэр кини диэки баһаам үгүс халампаастар хайыһа түспүттэрэ. Н. Чернышевскай (тылб.)
Үрүт-үрдүлэригэр буолар гына оҥоһуллубут орон, наара үөһээ өттө. Верхний ряд кроватей, нар, расположенных друг над другом
Таһырдьа халлаан сырдаан эрдэҕинэ эрэ бараакка төннөрө. Үөһээҥҥи дьаарыска сытара. Ю. Чернов (тылб.)
Генерал сыырастан куттанарын иһин киниэхэ оронун өрүү иккис дьаарыска оҥорон биэрэллэрэ. А. Фадеев (тылб.)

Якутский → Русский

дьаарыс

слой, ряд, ярус; үс дьаарыс гына уур = класть что-л. в три слоя.

дьаарыстан=

возвр.-страд. от дьаарыстаа = 1) складываться, укладываться, быть сложенным, уложенным; дьаарыстаммыт хаптаһын уложенные штабелями доски; 2) упорядочиваться, быть упорядоченным; дьаарыстаммыт табаар разобранный, разложенный товар.


Еще переводы:

штабель

штабель (Русский → Якутский)

м. дьаарыс (туох эмэ дьаарыстана кыстаммыта).

сааһылан

сааһылан (Якутский → Якутский)

сааһылаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Кэлиэх буолбут киһини күүтэ таарыйа дьүөгэлэрин кытта төлөпүөннэстэ, суумкатын, малын сааһылаата. Р. Баҕатаайыскай
Хаҥас диэки Халбарыччы көрөн кэбистэххэ, Ынах сүөһү иһитэ Ыга кыстаммыт эбит: Саар ыаҕас сааһыламмыт, Кытыйа бөҕө кыаҕырбыт, Чабычах бөҕө дьаарыстаммыт. П. Ядрихинскай

дьаама

дьаама (Якутский → Якутский)

аат. Хаһыллыбыт омуһах, иин эбэтэр оҥхой. Вырытое или образовавшееся в земле углубление, яма
Дьаамаҕа баппат Дьаргыл уҥуох Дьаарыстанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыараҕас хоруопка угаммыт, кинини биһиги сүкпүппүт, Үс арсыын усталаах дьаамаҕа Доҕорбут уҥуоҕун көмпүппүт. Эллэй. Аһыҥа ылбыт сирин күрүөлүү дьаама хаһыталаатылар. А. Федоров

кииппэ

кииппэ (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ (кумааҕы, таҥас) холбуу, суулуу тутуллан туспа дьаарыстаммыта. Связка или стопка предметов, сложенных один на другой, кипа
Аҕамсыйбыт улахан дьахтар, хайаларын эрэ сэмэлии-сэмэлии, хаһыаттар холбуу тигиллибит кииппэлэрин аҕалан Тулааһынап иннигэр бырахпыта. Далан
Хос хаҥас өттүнэн, кырабаат орон үрдүгэр, бэрт элбэх араас дьүһүннээх кииппэ таҥастар кыстана сыталлар. Эрилик Эристиин
Оҕонньор харчыта, арааһа, «кииппэнэн» быһыылаах... Р. Баҕатаайыскай

көтөҕөр

көтөҕөр (Якутский → Якутский)

көтөҕөр кыраан — өрө таһаарарга аналлаах оҥоһуктаах (хол., массыына, механизм). Имеющий подъемное приспособление, подъемный кран
Көтөҕөр кыраан саннынан, Көхөҕө иилэннэр, Туоннанан курууһу таһаллар. Күннүк Уурастыырап
Маһы илиинэн суораллара, устуруустууллара, арай «Пионер» диэн көтөҕөр кырааннаахтара. Н. Босиков
Көтөҕөр кыраан стрелката, оргууй устан, түөрт кырыылыы дьаарыстаммыт кирпииччэ сүрдээх бөдөҥ баачыкатын өрө көтөҕөн үөһээҥҥи мэндиэмэҥҥэ таһаарара. В. Протодьяконов

дьаргыл

дьаргыл (Якутский → Якутский)

I
даҕ. Үрүт-үрдүгэр кыстаммыт, даркыламмыт. Сложенный друг на друга слоями
Кулут дьон дьаргыл уҥуоҕунан дьаарыстаммыт, тутуллубут Куораттары ылаттыыллар Куйахтаах колонналар. Л. Попов
Дохсун сүүрүктээх дьаргыл таас үрэхтэр ол тыалары тоҕута силэйтэлээн кэбиспиттэрэ, онон-манан синньээн-кэҥээн, киэҥ дьуура толооттор буолан сиэлэн-хааман иһэллэр эбит. Н. Заболоцкай
Кыыс оҕо оһуор анньа олорор. Кыыс уус тарбаҕын анныттан Московскай государственнай университет таас дьаргыл мэндиэмэннэрэ дьаарыстанан тахсан иһэллэр. М. Доҕордуурап
II
даҕ. Ньиргиэрдээх, дуорааннаах. Звонкий, гулкий
Хатан дьаргыл саҥа. ПЭК СЯЯ
Дүҥүр дьаргыл дорҕоонун Тыыннаах олох истибэт. Кини халыҥ кулугутун Саатыыр рок дирбиэнэ. Умсуура
[Тыаһааны удаҕан:] Дьаргыл былаайах оонньуур дьалыҥнаах киэһэтэ үүннэ! «Чолбон»
III
аат., түөлбэ. Сыарҕа адарайа, сэриитэ. Настил из досок или палок в санях. Оту тиэйэргэ дьаргыла суох сатаммаккын

кириэстэһиннэрэ

кириэстэһиннэрэ (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс. Тугу эмэ туора, кириэстии быһа охсор гына. Накрест. Бу сурааһыны кириэстэһиннэрэ иккис сурааһыны тарт
Кириэстэһиннэрэ рифма — устуруока көтө-көтө рифма. Перекрестная рифма
[Күннүк Уурастыырап «Кыыс» хоһоонун] устуруокалара кириэстэһиннэрэ рифмаларынан дьаарыстанан суруллубуттар. ССЛИО. Кириэстэһиннэрэ ууһатыы сүөһү иит. — саҥа боруоданы таһаараары эбэтэр хаачыстыбатын тупсараары биир боруоданы атын боруоданы кытта тиксиһиннэрэн ууһатыы. Скрещивание разных пород животных или птиц для улучшения их качеств или выведения новой породы или
Чоппуусканы бөдөҥсүтэр наадатыгар табаарынай пиэрмэлэргэ кириэстэһиннэрэ ууһатыыны туттуохха сөп. СИиТ

кыычырҕас

кыычырҕас (Якутский → Якутский)

I
кыычырҕаа диэнтэн холб. туһ. Ирбиһэх тыал тыаһын, тииттэр кыычырҕаһалларын истэ-истэ били түүлүн умна охсон кэбистэ
Уот ч. Дьаарыстанан тиэллибит хаар үллүктээх бэрэбинэлэр ыга баттаан, [платформалар] кыычырҕаһаллара. ТВ ОСКОСС
Соня синньигэс башмактарын кэппит имигэс атахтарын тыаһа хаарга кыычырҕастылар, чыбырҕастылар. Л. Толстой (тылб.)
II
даҕ. Кыычырҕаан иһиллэр тыастаах. Скрипучий, со скрипом
[Уйбаан учуутал] кыычырҕас саппыйаан курун көннөрүннэ. Амма Аччыгыйа
Кыычырҕас раскладушка ороҥҥо ып-ыраас бырастыынанан суулана сытан, Миша харчыта бараммытын санаан, үөһэ тыынна. Н. Габышев
Уһун хара билиис сонноох, кылбачыгас кыычырҕас тыастаах саппыкылаах бэрт мааны баҕайы эдэр дьон …… кууллаах бурдугу кытта астаһа тураллар. Н. Заболоцкай

сукуна

сукуна (Якутский → Якутский)

  1. аат. Сирэй өттө сымнаҕас боолдьох курдук буолар сиэрис эбэтэр кыра сиэристээх ойуута суох хараҥа өҥнөөх бөҕө таҥас. Сукно
    Остуойка үрдүгэр дьаарыстанан сытар сукуналары, бэйбириэттэри туппахтаан көрүтэлиирэ. Н. Якутскай
    Күөх сукуна сабыылаах остуолга …… оҕо киһи суот тардан лаһырҕата олорор. М. Доҕордуурап
    Кытай солкото, сукуната дэҥҥэ кэриэтэ баар буолара. ФГЕ СТС
  2. даҕ. суолт. Сукунаттан оҥоһуллубут, тигиллибит. Суконный
    Ампаарга мааны быыһык саҕынньахтар, сукуна соннор, оһуордаах-оҕуруолаах этэрбэстэр ыйанан намылыһан тураллар. Амма Аччыгыйа
    Кини хара сукуна билэлээх сарыы этэрбэстээх. В. Протодьяконов
    Уол сиэрэй сукуна суорҕанын киэр хаһыйаат, оронугар олоро биэрдэ. «ХС»
тэлгэн

тэлгэн (Якутский → Якутский)

  1. тэлгээ диэнтэн бэй., атын. туһ. Кини сытан сынньанаары тэллэҕин тэлгэнэр. Н. Якутскай
    Оҕонньор хараҕа силимнэһэн барар, бэйи, өттүгэстии түһэн ылыахха диэн, сонун тэлгэнэр. У. Нуолур
    Кууһума, кураанах болбуктаны тэлгэнэн, сонун бүрүнэн утуйан хаалта. «ХС»
  2. Киэҥ сири ылан сабардаан сыт. Быть разложенным (на широком пространстве и в большом количестве …… напр., о бумаге)
    [Кууһума көрдөҕүнэ] барыларын иннигэр төһө эмэ кумааҕы тэлгэммит. А. Софронов
    Хонуу бүтүннүүтэ өлбүт дьон өлүктэринэн тэлгэнэр. ПНО
    Кини иннигэр итиччэ элбэх былаачыйа тэлгэнэ сыттаҕына, сөптөөҕү кэбэҕэстик була охсоро күчүмэҕэй этэ. ПНО
  3. көсп. Кэккэлэччи ууруллан, дьаарыстанан сыт (хол., муоста хаптаһынын этэргэ). Быть ровно и плотно уложенным, настланным (напр., о досках)
    Остуол ньуурун кэриэтэ Көнө муоста тэлгэннэ. П. Тобуруокап
    [Аллара] тимир суол тэлгэнэ сытара көстөр. «Кыым»