туохт. Туохха эмэ иилиллэ, ыйана сылдьан икки өттүгэр хачайдан, хамсаа. ☉ Двигаться из стороны в сторону, качаться, шататься в положении на весу
Стёпа Чаара күөлгэ баран иһэр көмүс ыҥыырын хоҥсуоччутугар иилиллибит бартыбыала эйэҥниир. М. Доҕордуурап
Түөһүгэр эйэҥнээн Хаалтыһа тэлээрбит, Күөнүгэр биэтэҥнээн Барабаан ньиргийбит. Т. Сметанин
Күөх лабаа оргууй баҕайы эйэҥнээн ылара киниэхэ ким эрэ имнэнэригэр маарынныыр. А. Сыромятникова

көр күһэҥэ
Кыаһааннара кылырдаан, күҥэһэ, ойбон тимирдэрэ килбэҥнэһэн, дүҥүрүн охсуута улааттар-улаатан, тиҥийэн-таҥыйан киирэн барар. Күннүк Уурастыырап. Ойуун таҥнар таҥаһыгар күнү көрдөрөр тимиринэн оҥоһуллубут төгүрүк күҥэһэ көхсүгэр иилиллэ сылдьар буолара. ПИС КК

кэтэрт диэнтэн атын
туһ. Туйаарыма Куо илиитигэр кэтэрдиллибит хандалы сыабы быһыта тыытан сиргэ быраҕар. Суорун Омоллоон
Лэгиэнтэй кырдьыбыт, …… таҥаһа тоһоҕоҕо кэтэрдиллибит курдук иилиллэр буолбут. Н. Якутскай
Арай көрбүттэрэ сукуна сон чөҥөчөккө кэтэрдиллибит эбит, сүгэ онно батары сааллыбыт. Н. Павлов

аат. Дьахтар санна уонна сиэҕэ суох, санныгар быанан иилиллэр ырбаахыта. ☉ Сарафан
Сарапаана этигэр сыстан, кыыс эдэр-чэгиэн быһыыта боруонса курдук кутуллан тахсыбыт этэ. Л. Попов
[Екатерина Захарова] сарапаанынан түспүт хаартыскалара бааллар эбит. «ХС»

туохт.
1. Холкутаа, босхо бар (баайыллыбыт быа-туһах туһунан). ☉ Становиться свободнее, ослабевать (напр., о натянутой верёвке)
Тэһиинэ, көнтөһө окко-маска иилиллибэт гына ыҥыыр хоҥсуоччутугар баайыллыбыттар, холума-дьиримэ холбураабатах этилэр. Күннүк Уурастыырап
[Ефрейтор:] Оо, ыырым-дьаарым барыта тахсыбыт. Сирэйим оҥойо уолбут. [Рольф саллаат:] Ол да иһин ыстааныҥ холбураабыт эбит дии? В. Протодьяконов
2. көсп. Ыран дьүдьэйэ быһыытый, иин-хат. ☉ Сильно худеть, терять в весе
Лэгиэнтэй кырдьыбыт, …… улаханнык холбураабыт да быһыылааҕа, таҥаһа тоһоҕоҕо кэтэрдиллибит курдук иилиллэр буолбут. Н. Якутскай
Тыа алаастарыгар, мас хаххалаах сиргэ кыстыыр сылгылар холбураабаттар, тыалга титирээбэттэр. С. Дадаскинов

с. 1. уменьш.-ласк. от ухо; 2. ушко (иглы) үүт, иннэ үүтэ; 3. ушко үүт, иилиллэр үүт; ушко медали медаль иилиллэр үүтэ.

аат. Харах чуолкайдык көрөрүгэр аналлаах оҥоһук: кулгаахха иилиллэр кылдьыылаах иигэ олордуллубут икки өстүөкүлэ. ☉ Очки
Кини көҥүллээһини күүтэн, ачыкытын көннөрүнэ-көннөрүнэ, кип-киэҥник саһарчы көрөн турда. Амма Аччыгыйа
Иван Иванович, ачыкытын өрүтэ анньыммахтыы-анньыммахтыы, тэтэрээтигэр тугу эрэ суруйар. Софр. Данилов
[Кочаревскай] кыһыл көмүс кылдьыылаах төгүрүк ачыкытын көннөрүннэ, көхсүн этиттэ. П. Филиппов

аат., эргэр.
1. Туох эмэ туохха эмэ ыйаммыта, иилиллибитэ, турара. ☉ То, что навешано, прицеплено, зацеплено, висюлька, подвеска.
2. Киһи ыйыан, иҥиннэриэн сөптөөх туга эмэ. ☉ То, на что можно навешивать, нацеплять, к чему можно прицеплять что-л. (крюк, кольцо и т. п.).

тыаһы үт. туохт. Сотору-сотору кыра соҕустук «тыс-тыс» гына тыаһаа (хол., умайа турар мас туһунан этэргэ). ☉ Часто, негромко потрескивать (напр., о горящих дровах)
Тимир оһоххо мас умайан тыһыгырыыр. Н. Якутскай
Үөлүллүбүт көтөрдөр хоргуннара уокка таммалаатаҕына, кулуһун өрүтэ салаамахтанар, тыһыгырыыр-таһыгырыыр, тыаһыыр-ууһуур. И. Данилов
Суол кытыытыгар үүнэн турбут сыгынньах үөккэ иилиллэ түспүт магнитофон лиэнтэтэ өрө тыһыгырыы турда. И. Попова

аат. Дьиэ сүөһүтүгэр иилиллэр, баайыллар тыаһыыр тэриллэр уопсай ааттара. ☉ Общее название колокольчиков, бубенчиков для домашнего скота
Дьэ, бултаары оҥостон эрдэҕинэ, хобо-чуораан хоҥкунаабыт, эҥээннэр тыастара лачыгыраспыттар да, сыҥ ойуур быыһынан табалар муостара бу адаарыһан кэлбиттэр. В. Миронов
Хобо-чуораан тыаһаабыт, кыптыый тыаһа кылыр гына түспүт. Саха ост. I
Хобо-чуораанынан чыҥкыныыр Көтөр кынат табалаах буоламмын Мин сахабын. И. Алексеев